Vrouwen aan boord? Dan mag er meer bemanning mee

Primeur in zeilwereld: bonus voor vrouwen in boot

Annemieke Bes en Carolijn Brouwer varen dit jaar mee in de Volvo Ocean Race, want boten met vrouwen mogen meer bemanning meenemen.

De Australische Liz Wardley (rechts) vaart in de Volvo Ocean Race mee met de Clean Seas, die hier een trainingstocht maakt. Foto Jen Edney, Volvo Ocean Race

Terwijl de Brunel langzaam in de richting van de wind draait, tollen de 'koffiemolens' waarmee de grote lieren aan dek worden bediend. Zes bemanningsleden staan daaraan te sleuren om het enorme voorzeil in te rollen, en na het door de wind gaan weer uit te rollen en aan te trekken. Deze krachtsinspanning moet niet alleen worden verricht bij het overstag gaan, maar ook bij het gijpen.

Al snel parelt er zweet op de gezichten tijdens deze proefrace voor de kust van het Spaanse Alicante. Het is schitterend weer: de zon straalt en er staat een klein briesje. Straks, tijdens de oversteek van de twee zuidelijke oceanen zal het hele andere koek zijn. Daar moeten die manoeuvres ook worden uitgevoerd, maar dan in kou en metershoge golven.

Foto Ainhoa Sanchez, Volvo Ocean Race

Een bonus voor vrouwen aan boord

Bouwe Bekking (54) heeft al zeven keer de Volvo Ocean Race gevaren, altijd met mannen. Maar nu zijn er - tot zijn ongerief, geeft hij openhartig toe - ook een 'Annie' en 'Abby' op zijn schip. 'Ik ben nog steeds een tegenstander van vrouwen aan boord', zegt de Nederlandse schipper nadat ze over de finishlijn zijn gevaren. 'Maar de regels zijn nu zodanig dat het stom is als je het niet doet.'

'Een vrouw en een kip zijn de pest op een schip', luidt een zeemanswijsheid. Dat advies heeft de organisatie van de Volvo Ocean Race, de zware zeilwedstrijd rond de wereld, in de wind geslagen. Er is een bonus gezet op het aan boord nemen van vrouwen - een primeur.

Als de boten alleen door mannen worden gevaren, mogen er zeven mee. Met vrouwen mag de 'bemanning' worden uitgebreid naar acht of negen - of zelfs naar tien als de verdeling fiftyfifty is. Ook mag er met zeven vrouwen en een of twee mannen worden gevaren. Het voorlopige resultaat van deze nieuwe regel is dat van de zeven teams er nu vijf met twee vrouwen aan boord varen, een met één vrouw (dat worden er mogelijk twee) en een met vijf vrouwen - de boot Clean Seas: Turn the Tide on Plastic, geschipperd door de ervaren Britse Dee Caffari.

Foto Ainhoa Sanchez, Volvo Ocean Race

Imago-oogpunt

Sinds het begin van de race in 1973, toen nog vernoemd naar hoofdsponsor Whitbread, hebben er gemengde bemanningen meegevaren, maar later trad er een scheiding tussen de seksen op. Er deden alleen mannen mee, of meerdere mannenteams en slechts één vrouwenteam. De laatste boot waarop vrouwen aan de touwtjes trokken, Team SCA in 2014-2015, telde twaalf vrouwen. In de editie van 2017 doen er met evenveel teams zestien vrouwen mee - vier meer dus - en misschien straks zelfs zeventien.

Bekking stelt onomwonden dat hij een betere bemanning heeft dan de vorige keer, toen zijn team tweede werd. 'Maar als je tegen een voetbalteam zegt: je móét drie vrouwen nemen, dan is het ook alle hens aan dek.' Toch heeft hij de vrouwenbonus verzilverd: 'Met de manoeuvres als gijpen en overstag gaan, verlies je heel veel terrein met alleen zeven man.'

Er zit nog wel een addertje onder het gras: de vrouwen mogen reglementair aan de kant worden gelaten. Maar de verwachting is dat dit vanwege de werklast op deze racemachines niet of weinig zal worden gedaan. Menig schipper zal zich ook uit imago-oogpunt eerst goed op het hoofd krabben voordat hij vrouwen overboord zet.

Finish in Den Haag

Zondag 22 oktober begint de eerste etappe van de driejaarlijkse Volvo Ocean Race, de zwaarste zeilrace voor schepen met bemanning. De zeven deelnemers varen rond de wereld in elf etappes, van het Spaanse Alicante naar de haven van Scheveningen. In acht maanden zullen ze zo'n 45 duizend zeemijlen (83 duizend kilometer) afleggen. Elke etappe levert punten naar klassering op, maar voor het eerst tellen de drie lange oceaanoversteken (Zuid-Afrika-Australië, Nieuw-Zeeland-Brazilië en Verenigde Staten-Ierland) dubbel. De race, die voor de dertiende keer wordt gehouden, wordt sinds de vorige editie in dezelfde boten gevaren, de 20,37 meter lange Volvo Ocean 65. Daardoor zijn spannende finishes eerder regel dan uitzondering geworden. Twee teams varen onder Nederlandse vlag: AkzoNobel en Brunel. De bemanningen op alle boten zijn een internationale mix van beroepszeilers.

Annemieke Bes (39) is een van de vrouwen die, naar ze vurig hoopt, de hele race meevaart. De Nederlandse heeft een 'lastige tijd' achter de rug. Ze was al in mei van dit jaar geselecteerd door schipper Simeon Tienpont van Team AkzoNobel (die vorige week door zijn sponsor aan de kant is gezet), maar stond meer naast dan in de boot.

Eind september stapte ze over naar het team uit Hongkong, Sun Hung Kai/Scallywag- een nogal ongewone beslissing. Met een groot deel van dat team had ze eerder gevaren toen ze na drie Olympische campagnes op de bonnefooi naar Australië en Azië was getrokken. Schipper David Witt had aanvankelijk laten weten dat hij geen heil zag in vrouwen aan boord. Hij noemde het een 'sociaal experiment', maar is inmiddels bijgedraaid. In een recent filmpje prees hij de Nederlandse, die in 2008 Olympisch zilver won. Bes: 'Dat was heel fijn.' Ze draagt nu een teamshirt met achterop maar één naam: 'BESSIE'.

Ze heeft een dubbel gevoel over de nieuwe vrouwenregel. 'Het is goed omdat je daardoor de oude garde dwingt er anders over na te denken. Je dwingt af dat vrouwen in je team normaal zijn. Het mindere is dat er speciaal daarvoor een regel moest worden opgesteld.'

Meer leren door de mannen

Carolijn Brouwer (44), de andere Nederlandse zeilster in de Volvo Ocean Race, heeft ook de 'discussie bij de oude garde' ervaren, maar heeft gemerkt dat die houding snel kan veranderen. 'De Olympische Nacra 17 is in 2012 mixed gemaakt, in elke catamaran werden een jongen en een meisje bij elkaar gestopt. Toen werd ook gezegd dat de dynamiek niet klopt. Je hoorde de raarste verhalen. Maar vier jaar later tijdens de Spelen in Rio de Janeiro was er niemand meer die er nog over lulde. Ik denk dat hier hetzelfde gaat gebeuren.'

Brouwer en de Française Marie Riou werden als eerste vrouwen in deze Volvo Ocean Race contractueel vastgelegd, door het Frans-Chinese team Dongfeng (uitgesproken als Dongfong), een van de sterkere deelnemers. Brouwer heeft al twee keer eerder in de race meegevaren: ze deed twee zware etappes in 2001-2002, en 'het hele rondje' met Team SCA in 2014-2015. Ze heeft met haar man, een Australiër die het Olympische zeilteam van zijn land coacht, een zoontje van 6. Ze bekent dat ze best een stukje van de acht maanden durende race had willen overslaan. 'Ik had graag nog een maand mijn zoontje naar school willen brengen. Maar ik moest tekenen voor alle etappes. Wat stiekem natuurlijk ook wel weer heel leuk was.'

Door de vrouwen van haar vorige boot, Team SCA, is een stichting opgericht, The Magenta Project, die de vrouwendeelname in de zeilsport promoot. Annie Lush en Abby Ehler, die bij Bouwe Bekking aan boord zitten (en daar volgens Brouwer 'volwaardig' worden behandeld) maken deel uit van de vierkoppige directie. Brouwer is ambassadeur, zegt ze, voor Australië (waar ze woont) en Nederland. Ze had liever twee vrouwenteams gezien, zodat er een race binnen de race was ontstaan. Maar een boot met mannen én vrouwen ligt haar beter, bekent ze. 'Ik heb altijd gemixed gevaren.'

Een groot voordeel is dat vrouwen nu meer leren doordat ze met meer ervaren mannen aan boord zitten. Brouwer: 'Dat geef ik gewoon toe. Ik ben echt een bofkont dat ik bij een goed team als Dongfeng de kans krijg om mee te varen.' Bes: 'Je maakt zo snel grotere stappen. Je hoeft minder het wiel uit te vinden zoals bij een vrouwenboot.'

Foto Ainhoa Sanchez, Volvo Ocean RaceAinhoa Sanchez/Volvo Ocean Race
Meer over