achtergrond bijgeloof

Vrijdag de 13de jaagt peloton nog altijd schrik aan

De volgwagens van Lotto-Jumbo kregen afgelopen dinsdag nummer 13 toegewezen. Ploegleider Frans Maassen had er direct een onbestemd gevoel over. Als renner weigerde hij steevast rugnummer 13. Eén keer niet. ‘Toen viel ik.’

Nummer 13 is een beladen getal in het wielrennen. Foto anp

En ja hoor, zul je net zien: in de finale van dinsdag lagen drie renners van zijn ploeg languit op het asfalt. Maassen durft het geen toeval te noemen. ‘Ik hou niet van nummer 13. Ik praat er ook niet te veel over. Je roept het ongeluk over jezelf af.’

Is Maassen de uitzondering of speelt bijgeloof nog steeds een belangrijke rol in het peloton, ook nu de sport door een steeds wetenschappelijkere benadering het toeval probeert uit te sluiten? Spookt het in de hoofden als het peloton zich vandaag op vrijdag de 13de op gang trekt?

Nummer 13 is een beladen getal, leert een rondgang langs de teambussen. Op de eerste dag van de Tour was het weer zover: de Amerikaan Lawson Craddock kwam zo hard ten val dat hij een barst in zijn schouderblad opliep. Hij draagt deze Tour nummer 13.

‘Ik heb hem gisteren maar eens gevraagd of hij bijgelovig is’, zegt Michael Valgren, renner van Astana. ‘Hij zei van niet.’ Toch had Craddock, naar goed gebruik in het peloton, één van zijn twee startnummers omgedraaid om het onheil te bezweren. De angst voor het getal 13 heet officieel triskaidekafobie.

Bijbel

Veel van de verklaringen voor 13 als ongeluksgetal stammen uit de Bijbel. Zo zou Judas, de verrader van Jezus, de 13de discipel zijn geweest die op het Laatste Avondmaal verscheen en werd Jezus op vrijdag de 13de gekruisigd, al lopen de lezingen daarover uiteen.

Die geschiedenis is niet aan de wielrennerij voorbij gegaan. Oud-renner Gerrie Knetemann weigerde steevast op een hotelkamer 13 te slapen. Op WK 1978 droeg hij rugnummer 76. ‘Zeven plus zes is 13’, jammerde hij tegen zijn vrouw Greet. Die riposteerde: ‘Maar zeven min zes is één.’ Een dag later was Knetemann wereldkampioen.

Het gaat verder dan de angst voor de 13, zegt Marc Sergeant, teambaas bij Lotto-Soudal. Alleen is dat niet voor iedereen zichtbaar. ‘Ik zie renners nogal eens iets onder de trui steken, een beetje stiekem. Daarom vraag ik er niet naar. Ze lopen er niet mee te koop.’

Een paar jaar geleden kwam zijn vrouw uit Lourdes terug met wat souvenirs: medaillons, lintjes, prentjes. ‘Ze legde ze op de tafel van de renners en het personeel. Wie wil mag ze pakken, zei ze, maar het hoeft niet. Iedereen nam wat mee. Onze buschauffeur heeft het achter het stuur nog altijd bij zich.’

Italiaanse renners

Het zijn met name Italiaanse renners, met katholieke wortels, die houvast zoeken in rituelen. Wat kun je beter laten? ‘Geef een Italiaan nooit het zoutvaatje zomaar aan’, weet Niki Terpstra. ‘Dan worden ze gek. Het moet eerst op tafel staan.’ Ook dat komt voort uit de Bijbel: Judas zou zout hebben gemorst tijdens het Laatste Avondmaal.

Frederik Willems, ploegleider van Lotto-Soudal, reed bij het Italiaanse Liquigas. ‘Nagels knippen doe je niet binnen’, vertelt hij. ‘Als ik het deed, werd ik gecorrigeerd door Vincenzo Nibali of teammanager Roberto Amadio. Dan ging ik bij wijze van compromis maar voor het raam staan. En je gaat niet met je schoenen op tafel zitten. In Italië plaatsen ze de schoenen van de doden op tafel.’

13 is juist weer geen probleem in Italië, 17 is het ongeluksgetal. Het wordt in het Latijn geschreven als XVII. En met die combinatie kun je ook het woord VIXI schrijven. Vrij vertaald: ‘Ik ben dood’. In Denemarken is de lading van 13 minder beladen. Michael Valgren: ‘Het is het hoogste cijfer dat je kunt halen op school. Ik hou er wel van.’

Topsporters staan vaak onder grote druk. Ze zoeken naar mentale rust om goed te presteren en vinden die in rituelen en bijgeloof. Niki Terpstra snapt het wel. ‘We doen een gevaarlijke sport. Elke dag ligt gevaar op de loer. Als je in bijgeloof een manier vindt om rust te vinden, waarom niet?’

Trek-renner Koen de Kort: ‘Wielrennen is een sport waarbij je alles honderd procent voor elkaar wilt krijgen. De juiste voeding, de juiste training, goed rusten. Het zijn die laatste paar procenten die het verschil maken. Als jij gelooft dat het rechternummer eerst opspelden je eentiende voorsprong geeft, waarom zou je dat niet doen?’

Bij zijn ploeg is het bij veel renners de gewoonte een nieuw shirt eerst te wassen. ‘In de Ronde van Zwitserland had ik dat niet gedaan. Prompt viel ik. Ploeggenoten zeiden direct: zie je wel.’

Vandaag start de Tour naar Chartres in de Bretagne. Eén man kijkt verschrikt op. ‘Vrijdag de 13de? Echt?’, vraagt Frans Maassen. ‘Niet te veel uitspitten dit onderwerp, alsjeblieft.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.