Vrijbuiters op de fiets in het bos

Een onduidelijke kruising in de Veluwse bossen zorgde voor verwarring bij het NK marathon. Drievoudig kampioen Bart Brentjens nam de verkeerde afslag....

groesbeek – Het is onrustig bij de finish zaterdag in de Reestraat van het Gelderse dorp De Horst. Een groepje renners, van top tot teen onder de modder, discussieert vertwijfeld over de vraag wie zich na hun race nu eigenlijk Nederlands kampioen mountainbike in de discipline marathon mag noemen. Bart Brentjens kwam met gebalde vuist over de meet. Maar was enkele minuten eerder niet al Frank Schotman de beste in een eindspurt gebleken? Hadden de twee bovendien niet eerst, met zes anderen, één kopgroep gevormd? Verwarring alom. Een onduidelijke kruising in de Veluwse bossen blijkt de boosdoener. De ene helft van de koplopers is er rechtdoor gefietst, de andere helft rechtsaf geslagen. Blijft staan: wie is er nu verkeerd gefietst?

Het gebeurt wel vaker bij mountainbiken, verzucht Jan Weevers. Hij behoorde jarenlang tot de topmountainbikers van Nederland, was een tijdje bondscoach en heeft net beslag gelegd op de titel in de categorie 40+. „De bewegwijzering was prima in orde”, verdedigt hij de organisatie. „Eén kruising was lastig. Maar wat kun je daar aan doen? Er is maar één kwaadwillende wandelaar nodig die een pijl van de boom trekt, en de route in de bossen is meteen moeilijk te overzien.” Het gerucht gaat dat er ‘s ochtends al jongeren waren die probeerden pijlen om te draaiden. Weevers: „Je kunt moeilijk bij elke bocht een mannetje neerzetten om de richting aan te geven.”

Toch komt ook de sfeer in De horst zelf wat treurig over. Alleen vrienden en familie staan langs de kant van de weg. De eerste eindsprint, die van de groep Schotman, ontgaat zelfs de omroeper. Een groots spektakel is het NK marathon dus niet. Jammer, want de sport is al jaren wel degelijk een serieuze aangelegenheid in Nederland. Niet alleen won Bart Brentjens in 1996 goud op de Olympische Spelen en reikte Henk Jaap Moorlag op het WK in Canada dit jaar nog tot de negende plek, het mountainbiken is ook een waardevolle broedplaats voor talent op de weg.

„Gesink, Evans en Rasmussen waren aan het begin van hun carrière mountainbiker”, verduidelijkt Jan de Boer, manusje-van-alles binnen de wedstrijdorganisatie. De moeilijkheid met mountainbiken is volgens hem dat de sport niet televisiegeniek is. Je kunt het nooit zo overzichtelijk in beeld brengen als wielrennen. Een helikoptershot heeft boven de bossen geen zin en het peloton valt vaak snel uit elkaar. Bovendien, als de renners al verkeerd rijden, hoe zouden cameraploegen op motoren dan hun werk moeten doen? Door het gebrek aan televisieaandacht is er voor de middenmoot geen droog brood te verdienen. Jonge talenten stappen daarom meestal over naar het wegwielrennen.

Een dergelijke overstap zou in de beginperiode van het mountainbiken ondenkbaar zijn geweest. De sport ontstond in de jaren zeventig in de Verenigde Staten, waar een decennium later ook de nieuwe fiets voor het eerst op grote schaal werd geproduceerd. Begin jaren negentig waaide het mountainbiken over naar Nederland. Vooral op de Veluwe werd de sport populair. „Groesbeek zou je de bakermat kunnen noemen van het mountainbiken in Nederland”, zegt Gerrit-Jan Luttikhuis, mecanicien bij het Rabobank-Giant team.

Hij staat fietsen schoon te maken. „Wegwielrenners en veldrijders moesten in het begin niet veel hebben van de sport. Mountainbikers werden vooral gezien als vrijbuiters op een fiets door het bos. Mountainbiken lag meer in de lijn van de extreme sports, van het skaten.” Tegenwoordig zijn er echter veel fietsers die verschillende disciplines combineren. De Belgische veldrijder Sven Nijs rijdt in de zomer bijvoorbeeld geregeld mountainbikewedstrijden. Het past mooi. Veldrijden is een wintersport, mountainbikeraces staan juist in de zomer gepland.

Mountainbiken verschilt, buiten het andere seizoen en de alternatieve fiets, vooral van veldrijden door de meer afwisselende parcours. Je rijdt bij mountainbiken meestal geen rondjes. Een normale cross-country race is zo’n vijftig kilometer. Slechts de discipline marathon bestrijkt vaak twee omgangen, omdat een wedstrijd die naam pas mag dragen bij tachtig kilometer of meer.

Het NK marathon valt elk jaar samen met een amateurtoertocht. Zaterdag is dat de Hel van Groesbeek. Eerder ging het NK ook al een paar keer samen met de Bart Brentjens Challenge in Limburg. „Elk jaar hetzelfde stukje is niet leuk”, verklaart Luttikhuis. Toch is de keus niet al te breed. „Probeer maar eens een parcours van negentig kilometer in Nederland te vinden dat zo goed is als deze route”, hijgt veteraan Weevers na. „Dit is echt een zware rit, de hele tijd heuvel op heuvel af. Je kunt nooit één tempo rijden.”

Weevers neemt een laatste slok water uit het flesje dat hij ontving bij de finish, samen met een halve banaan en een stuk koek. Hij staat op en begeeft zich naar zijn ploegwagen om schone kleren aan te trekken. Luttikhuis keert zich om en haast zich de wagen van de Rabobank-Giant ploeg in te laden.

Zijn renners hebben morgen alweer een wedstrijd in Duitsland en willen vanavond nog het parcours verkennen. De Boer spitst zijn oren wanneer de omroeper rond twee uur ’s middags om de aandacht vraagt. Eindelijk is het verlossende woord daar. Schotman wordt uitgeroepen tot winnaar. Drievoudig Nederlands kampioen marathon Brentjens moet de verkeerde afslag hebben genomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden