Reportage Voetbal

Voor Sepp van den Berg (16) is voetbal werk geworden

Sepp van den Berg is een opvallende verschijning in het centrum van de Zwolse defensie. De golvende, rode haardos als belangrijkste blikvanger. Maar vooral: hij is pas 16 jaar oud. 'Ik ga in het team om met jongens die soms wel twee keer zo oud zijn. Die gasten hebben het over huizen, hypotheken enzo.’

Sepp van den Berg (links) schermt de bal af bij een duel met Django Warmerdam tijdens PEC Zwolle-FC groningen. Beeld ANP Pro Shots

Sepp van den Berg, de lange, centrale verdediger van PEC Zwolle, slentert na de training langs het Zwolse Mac3park-stadion. Zijn teamgenoten stappen op de parkeerplaats in hun blinkende zwarte Mercedessen (A-klasse) van de club. Ze roepen hem na: 'Succes nog even, Sepp!' Zij gaan naar huis, of hun kinderen van school halen. Van den Berg niet. Hij is 16 jaar. Hij moet naar school. Zijn mentor is onverbiddelijk: het uurtje Duits mag hij donderdag niet missen.

Het is een dag na de gewonnen bekerwedstrijd tegen de amateurs van Staphorst. Van den Berg zou voor de vijfde keer dit jaar in de basis beginnen, maar hij kreeg tijdens de warming-up last van zijn heup. Daarom donderdag geen veldtraining voor hem, maar een half uur op de crosstrainer en fiets. Alleen met de fysiotherapeut in het krachthonk. De rest van de selectie traint op het veld in het stadion. ‘Zondag ben ik wel weer fit, hoor’, zegt Van den Berg optimistisch als hij klaar is. Dan speelt PEC tegen AZ.

Vierde op de ranglijst van jongste debutanten 

Van den Berg maakte in maart 2018 zijn debuut: met 16 jaar en 81 dagen staat hij vierde op de ranglijst van jongste debutanten in de eredivisie. Ajacied Ryan Gravenberch debuteerde afgelopen zondag bij Ajax: met 16 jaar en 130 dagen en staat achtste op die ranglijst. Drie leeftijdsgenoten van dit duo hebben dit jaar op de bank gezeten bij eredivisieclubs. Sinds de invoering van het profvoetbal, in 1956, hebben 40 spelers op 16-jarige leeftijd hun debuut gemaakt. Wim Kras uit Volendam was in 1959 de jongste eerste elftalspeler: 15 jaar en 290 dagen.

Sepp van de Berg van PEC Zwolle op school bij de les Duits. Beeld -Marcel van den Bergh/Volkskrant

Van den Berg is een opvallende verschijning in het centrum van de Zwolse defensie. De golvende, rode haardos als belangrijkste blikvanger. Hij is lang - met zijn 1 meter 90 heeft hij een puberaal slungelig voorkomen. Het is wachten op de laatste centimeters van de groeispurt. ‘Vergis je niet’, zegt Van ’t Schip als hij na de training op de tribune gaat zitten om over zijn pupil te praten. ‘Dat slungelige zit hem niet in de weg. Sepp is razendsnel. En qua voetbalintelligentie is hij een stuk ouder dan zestien.’

Een van de bepalende spelers

De scholier behoort tot een van de bepalende spelers bij Zwolle, dat matig aan de competitie is begonnen. Uit de statistieken blijkt dat hij van alle Zwolle-verdedigers de meeste geslaagde verdedigende acties heeft gemaakt tot nu toe: 23. Hij haalt zijn schouders op. ‘Dit soort cijfers zeggen me niet zo veel.'

Van den Berg pendelt sinds hij in het eerste speelt meermaals per dag heen en weer tussen school en stadion. Meestal gaat hij eerst naar bijles, dan trainen met het eerste van PEC en daarna weer terug naar school voor een of twee vakken. Hij heeft donderdagmiddag na de training snel gedoucht. Zijn rode haren glimmen in de nazomerzon van het vet. Een zoete parfumlucht snelt hem vooruit. Hij gaat goed gesoigneerd naar school.

Hij gaat op een muurtje voor zijn school zitten. 'Het is een rare week', zegt hij. 'Maandag hebben we de knoop doorgehakt om over te stappen van vijf vwo naar vijf havo. Vorig jaar viel het vwo nog wel te combineren met het voetbal, dit seizoen wordt school meer een belangrijke bijzaak.'

Hij kijkt af en toe op zijn telefoon, om zijn apps en de tijd te checken. De Duitse les begint pas over een half uur; hij heeft nog even de tijd om over zijn hectische leven te praten. ‘Die overstap van vwo naar havo was niet mijn idee’, vervolgt hij. ‘Het voelt een beetje als gezichtsverlies. Ze waren bang dat zowel mijn school als mijn prestaties op het veld onder de drukte zouden gaan lijden. Ze, dat zijn in dit geval: de club, school en mijn ouders. Dat heb ik dan maar te accepteren. Maar ik weet dat ik vwo gewoon aan kan. De sportman in mij wil het dan ook afmaken.’

Voetbal is werk geworden

Voetbal gaat voor. Het is werk geworden, weet Van den Berg. Daarom kan hij zo’n beslissing sneller accepteren. ‘Ik ben de afgelopen maanden heel snel volwassen geworden. Ik ga in het team om met jongens die soms wel twee keer zo oud zijn. Die gasten hebben het over huizen, hypotheken enzo.’

Aan zijn voeten blinken zwart-witte Balenciaga’s, designersportschoenen van een paar honderd euro. Sneakers die de meeste jongens van zijn leeftijd na maanden kleedgeld sparen nog niet kunnen betalen. Verdient hij al meer dan zijn vader? Hij lacht verlegen: ‘Haha nee. Maar ik snap wat je bedoelt: ik heb geen normaal leven.’

Aanvoerder Bram van Polen moet na de training snel weg om zijn kinderen van school te halen, Van den Berg hoopt vooral dat hij ’s avonds tijd over heeft om de nieuwste FIFA-game op de playstation te kunnen spelen. Hij is zelf niet opgenomen in het spel, weet hij. ‘Het contrast tussen mij en Seppie is groot’, zegt Van Polen even voordat hij de deur uit gaat. ‘Bizar, eigenlijk. Ik ben bijna 33. Twee keer zo oud. Gelukkig is hij een pienter mannetje. En, belangrijker, een goed joch. Hij werd snel geaccepteerd in de groep.’

Van ’t Schip: ‘Op het veld speelt leeftijd geen rol. Zeker niet nu hij echt bij het eerste hoort. Sepp wordt na een fout net zo hard aangepakt als ieder ander. Op genade omdat hij een paar jaartjes jonger is, hoeft hij niet te rekenen. Daarvoor is zijn rol binnen het team ook te belangrijk.’

Van ’t Schip ziet veel groeipotentie in Van den Berg, die tot 2020 onder contract staat in Zwolle. ‘Hij mag misschien nog wel wat sterker worden. Maar we schoppen hem niet iedere dag het krachthonk in. Dan maak je zo’n jong lichaam kapot. Door week in, week uit op het hoogste niveau te spelen, word je vanzelf sterker.’

Tien jongste debutanten ooit in historie eredivisie

1. Wim Kras. 15 jaar, 290 dagen. Op 22 november 1959 voor Volendam

2. Michel Mommertz. 16 jaar, 9 dagen. Op 23 april 1977 voor Roda JC

3. Mark van Bommel. 16 jaar, 23 dagen. Op 15 mei 1993 voor Fortuna Sittard

4. Sepp van den Berg. 16 jaar, 81 dagen. Op 11 maart 2018 voor PEC Zwolle

5. Richairo Zivkovic. 16 jaar, 88 dagen. Op 2 december 2012 voor FC Groningen

6. Stanley Bish. 16 jaar, 102 dagen. Op 3 september 1967 voor PSV

7. Mitchell van Bergen. 16 jaar, 113 dagen. Op 18 december 2015 voor Vitesse

8. Ryan Gravenberch. 16 jaar, 130 dagen. Op 23 september 2018 voor Ajax

9. Wilfred Bouma. 16 jaar, 133 dagen. Op 26 oktober 1994 voor PSV

10. Georginio Wijnaldum. 16 jaar, 148 dagen. Op 8 april 2007 voor Feyenoord

De voorbereiding op het seizoen viel Van den Berg zwaar. Af en toe was het misschien wel iets te zwaar zelfs, geeft hij toe. ‘Ik viel kilo’s af. Het was echt lastig. Fysiek moest ik mee met die andere jongens, die toch een stuk sterker zijn. Ook mentaal moest ik me voorbereiden op een nieuw schooljaar. Gelukkig had de club dit snel in de gaten. Samen met mijn ouders hebben ze toen een voedingsplan gemaakt. Thuis moest mijn moeder wat extra koken. Ik zit nu gelukkig een stuk beter in mijn vel.’

Leven buiten het voetbal

Soms mist hij het leven buiten het voetbal, leven van een gewone zestienjarige. Thuis draaide het altijd al om sport. Zijn moeder speelde in jong Oranje als volleybalster, vader werkt in een bedrijf dat sportvelden beheert en kon goed tennissen. Broertje Rav (14) speelt in de jeugd bij Zwolle onder zestien.

'Mijn leven is bijna-perfect', zegt Van den Berg. Maar hij zou graag wat meer tijd met zijn vrienden doorbrengen. Dat mist hij soms. ‘Op zaterdagavond hangen. Doelloos. Beetje lachen met elkaar. Uitgaan. Even helemaal niks doen, misschien. Even geen hypotheken en huizen om over te praten.’

Hij probeert zijn leven naast het sporten zo economisch mogelijk in te richten. Alle tijd moet worden benut. Moeder Karin hoeft hem nooit achter de vodden te zitten om huiswerk te maken. Van den Berg: ‘Half werk heeft geen zin. Dus ik probeer me thuis gewoon te focussen op mijn huiswerk. Doelen stellen, net als in het voetbal. Dan kan ik ’s avonds nog chillen. Met mijn vriendin of vrienden. Of een beetje gamen.’

Verveling is voor veel pubers de belangrijkste dagbesteding. Maar dat woord komt in zijn leven niet voor. ‘Nee, iedere minuut telt.’ Hij kijkt nog een keer op zijn telefoon. De bel gaat zo. Hij pakt z'n tas. Tijd om Duitse naamvallen te oefenen.

Wie is Ryan Gravenberch?

Met 16 jaar, 4 maanden en 7 dagen heeft Ryan Gravenberch sinds deze maand het record van jongste debutant ooit in het eerste van Ajax in handen. Een prestigieus record. Hij was met zijn invalbeurt van zeven minuten in de slotfase tegen PSV vorige week nog net iets jonger dan Clarence Seedorf in 1992.

In de midweekse bekerwedstrijd mocht hij van trainer Erik ten Hag de volle 90 minuten volmaken spelen. Van de zeven goals tegen de amateurs van Te Werve was er een van Gravenberch – daarmee werd hij ook nog de jongste doelpuntenmaker ooit voor Ajax 1.

Wie is dit jonge talent uit Amsterdam-Oost? Bij Ajax houden ze de rijen gesloten. Een jongen van die leeftijd moet afgeschermd worden, vinden ze bij de Amsterdamse club. De druk is traditioneel hoog voor Ajax-talenten uit de eigen jeugd. Is hij misschien de nieuwe Seedorf of Kluivert?

Gravenberch is vooral zichzelf, zegt hij na de wedstrijd tegen Te Werve. Hij krijgt een paar minuten om met de pers te praten. Met uitgestoken hand en een brede glimlach stapt hij op de wachtende journalisten af. Een uitstraling van: kom maar op.

Is hij zich er van bewust dat er tienduizenden jongetjes dromen van een carrière als profvoetballer? En dat die jongens op hun zestiende vaak nog niet uitgedroomd zijn? ‘Daar denk ik echt niet over na. Ik ken niet anders. Ik leef op het voetbalveld’, zegt Gravenberch. ‘Op het veld met bal voel ik me een oude kerel. Eigenlijk al vanaf de eerste training met het eerste, ter voorbereiding op dit seizoen, had ik het gevoel: hier hoor ik thuis. Zestien, nee, dat getal zegt me niks.’

Gravenberch heeft het postuur van een volwassen man. Op het veld is hij sterk aan de bal. Aannemen, draaien, passen. Geen overdreven gekkigheid. Hij werd al vroeg opgepikt bij Zeeburgia, een voetbalclub waar veel voetballers hun carrière in het betaald voetbal begonnen, onder wie Adam Maher, Luciano Narsingh, Oussama Assaidi en Ryan Donk. Gravenberch heeft al een zaakwaarnemer: Mino Raiola, de man die onder andere ex-Ajacieden Justin Kluivert en Zlatan Ibrahimovic vertegenwoordigt.

Broer Denzell Gravenberch (24) is ook prof. Hij speelde onder andere bij NEC, Dordrecht en wordt inmiddels van het Schotse Reading verhuurd aan het Belgische Roeselaere. Ryan blijft voorlopig in Nederland. Hij woont thuis en zit nog op school. MBO, niveau drie. Hij doet sportopleiding op de Johan Cruijff Academy, een school ingericht op de snelle ontwikkeling van toptalenten.

In juni kreeg hij de eerste Abdelhak Nouri Award, de prijs voor het grootste talent uit de Ajax-jeugdopleiding. Hij tekende die maand een contract tot medio 2021. Over de vraag wat hij zou willen worden als hij geen voetballer zou zijn moet hij lang nadenken. Dan: ‘In mijn leven bestaat geen plan B. Eerlijk waar.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden