Interview Bjorn Kuipers

Voor het laatst dromen van de WK-finale

Foto EPA

Björn Kuipers is blij met toegevoegde waarde van de videoarbiter, al is een doelpunt als van Maradona's Hand van God dan nostalgie.

God zal tijdens het WK voetbal nooit meer met de hand scoren. ‘Dat is correct’, aldus scheidsrechter Björn Kuipers (45), refererend aan die ene, iconische goal van Diego Maradona in 1986 tegen Engeland. De Argentijn schreef zijn geniale staaltje bedrog toe aan de Hand van God. Maar de videoarbiter, het derde oog van de scheidsrechter, ziet straks dat een voetballer zijn hand gebruikt.

Kuipers, gezien zijn leeftijd toe aan zijn laatste WK, is de Nederlandse troef in Rusland, met bondscoach Bert van Marwijk van Australië. Kuipers omschreef, kort voor vertrek naar Rusland, het tafereel bij het toewijzen van wedstrijden door de Fifa. Al die scheidsrechters zitten dan bij elkaar in een ruimte in Moskou. Hun baas somt namen op, gekoppeld aan wedstrijden. Blijdschap bij de een, teleurstelling bij de ander. High fives soms, want Kuipers vormt een vast team met Erwin Zeinstra en Sander van Roekel, en dit WK ook met videoscheidsrechter Danny Makkelie (zie kader).

‘Het is altijd spannend’, aldus Kuipers. ‘Scheidsrechtersbaas Massimo Busacca komt voor de groep staan en zegt: we do the first appointments.’ Op een scherm verschijnt de wedstrijd in beeld, met de naam van de scheidsrechter, zijn assistenten, de vierde official, de videoscheidsrechters.

Kuipers: ‘Elke wedstrijd is prachtig. In 2014 startten we met Engeland – Italië, een geweldige kraker. Daarna Zwitserland – Frankrijk, ook superbelangrijk. Toen Colombia – Uruguay, een Zuid-Amerikaanse clash, de achtste finale in Maracana.’

Onzichtbaar zijn

‘Na de kwartfinales komt iedereen bij elkaar in een zaal. Dan wordt gezegd: we hebben nog de halve finale en de finale. De volgende scheidsrechters gaan naar huis: poef, poef, poef. Dat zijn heel spannende momenten.’ In zekere zin is het WK voor scheidsrechters zelfs opwindender dan voor voetballers. Spelers kunnen een fout goedmaken. Een scheidsrechter wordt naar huis gestuurd na een blunder. Het zij zo. ‘Wij moeten eigenlijk onzichtbaar zijn. Dat is onze grote wens als team. Wij onzichtbaar, en de sterren de sterren laten zijn. Als de scheidsrechter opvalt, moet dat zijn door een juiste beslissing.’

Kuipers en co dromen van de finale, waarop de kans groter is nu het Nederlands elftal niet meedoet in Rusland. ‘Toernooien zijn onvoorspelbaar. Ik had niet verwacht dat we de finale van het WK voor spelers tot 20 jaar in Zuid-Korea mochten fluiten, en onlangs de finale van de Europa League voor de tweede keer. Het mooiste zou zijn als we onze eerste wedstrijd, ongetwijfeld in de groepsfase, doorkomen zonder discussie. Discussie moet je vermijden.’

Scheidsrechter Bjorn Kuipers (witte polo) poseert met zijn vaste assistenten Sander van Roekel (rechts) en Erwin Zeinstra, en met videoscheidsrechter Danny Makkelie (links). Foto ANP

Kuipers stippelt een denkbeeldige route uit over het toernooischema. Een tweede duel in de groepsfase. Een achtste- of kwartfinale, misschien de halve finale. ‘We bekijken het wedstrijd voor wedstrijd, maar we hoeven niet onder stoelen of banken te steken dat het onze droom is om de finale te leiden.’

Maar ja, het kan zo misgaan. Bij Spanje – Kroatië, op het EK in Frankrijk, kwam de doelman van Kroatië te vroeg van de doellijn bij een strafschop. De spelleiders lieten het toe. ‘Dat hebben we gewoon niet goed gedaan. Daardoor kwam Spanje als tweede van de groep tegenover Italië te staan.’ Spanje verloor. ‘Dan gaat het niet meer om die gemiste penalty van Sergio Ramos, maar over de scheidsrechter die de situatie had moeten terugdraaien. Strafschop opnieuw laten nemen, gele kaart voor de doelman.’ De kans op de finale was verkeken. Dat begreep hij wel.

Videoarbiter

In Rusland maakt de videoarbiter zijn WK-debuut. Kuipers spreekt van een toegevoegde waarde. ‘Die ene grote fout gaan we niet meer maken.’ Frankrijk – Ierland in de kwalificatie voor het WK van 2010, met beslissend hands van Henry. ‘Dat komt niet meer voor.’ Maradona’s Hand van God dus ook niet meer, hoe sneu ook voor de romantici, voor degenen die jaren later in een café nog oude WK’s bespreken. Kuipers, afgemeten: ‘Dat is correct.’

Ze hebben geoefend met theoretische sessies, simulaties, ingrijpen of niet. De videoscheidsrechter kijkt doelpunten na, beoordeelt mogelijke strafschoppen, rode kaarten, buitenspel. Hij let op persoonsverwisselingen bij kaarten. Kuipers nochtans: ‘Ik blijf gewoon mijn wedstrijden fluiten, ik kan alleen gecorrigeerd worden. De afstemming is van cruciaal belang.’

Als hij verdere uitleg geeft, lijkt even sprake te zijn van een scenario uit een sciencefiction film. ‘We hebben een VAR (videoarbiter), die een moment terugkijkt. We hebben een VAR1, die doorkijkt als de eerste Var een moment wil terugzien. Want er kan intussen van alles gebeuren. Dan hebben we nog een assistent VAR, die met een eigen operator de wedstrijd volgt. Hij kijkt vooral naar buitenspel. En dan is er nog een support VAR. Die staat achter de anderen.’

Assistenten zullen minder vlaggen voor buitenspel, om het spel te laten doorgaan en pas bij een eventueel doelpunt tot afkeuring over te gaan, mocht dat nodig zijn. Kuipers verwacht goed geleide wedstrijden, hoewel interpretatie van momenten altijd zal blijven bestaan. ‘We krijgen alleen nog discussie over zaken als: goh, dat is een honderd procent rode kaart. Of als het voor iedereen hands is, behalve voor de scheidsrechter. Handsballen zijn sowieso het moeilijkst te beoordelen.’

Maar scoren met de Hand van God, zoals Maradona deed, dat zien ze wel straks.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.