Voor China lijkt Wushu straks olympisch

Tot China’s verdriet ontbreekt Wushu op het olympisch programma. Maar de drievoudige wereldkampioen komt mogelijk wel uit in de wedstrijden parallel aan de Spelen....

Het is waarschijnlijk de grootste pre-olympische frustratie van de Chinezen, zegt Bao Xian Fei. Misschien nog wel groter dan de ergernis over de steeds oplaaiende discussie over de mensenrechten: dat ze er niet in zijn geslaagd Wushu tot olympische sport te verheffen.

Bao Xian Fei, een Nederlander met Chinese ouders, is drievoudig wereldkampioen in deze vechtsport. ‘We waren zo blij toen we hoorden dat Peking de Spelen van 2008 kreeg. Dan zitten we er zeker bij, dachten we.’

Natuurlijk, de Chinezen slaan een aardig balletje tafeltennis en behoren ook in andere sporten (turnen, badminton, schoonspringen) tot de wereldtop. Maar Wushu, de moeder aller Chinese vechtkunsten, is de enige echte nationale sport.

Wushu ís China. Er kan geen documentaire over het land worden vertoond zonder dat daar beelden inzitten van mensen in parken die samen een soort sierlijke, trage dans lijken op te voeren. Zij doen Taijiquan, een vorm van Wushu.

Aan de Chinezen lag het niet. Speciaal voor de Spelen werden de reglementen aangepast om de sport sneller en spectaculairder te maken. ‘China wilde de wereld laten zien dat Wushu aantrekkelijk kan zijn voor het grote publiek.’

Vergeefs. Het IOC, dat er juist naar streeft het aantal olympische sporten te verminderen, was onvermurwbaar. Maar er is iets op gevonden. Deze zomer worden in de hoofdstad internationale Wushu-wedstrijden georganiseerd, gelijktijdig met de Spelen.

‘Het wordt een soort parallel olympisch evenement’, zegt Bao. ‘Met medailles, vlaggen en volksliederen, alles erop en eraan. En zo georganiseerd dat het voor Chinezen lijkt alsof Wushu een olympische sport is.’ Alleen niet-Chinezen weten beter.

‘Het kon natuurlijk niet dat China de grootste Spelen aller tijden zou organiseren zonder haar eigen sport. Dat zou gezichtsverlies zijn.’ Het is een typisch Chinese oplossing, zegt Bao (24), die in Nanjing is geboren, maar al sinds zijn 4de in Nederland woont. ‘In China is het zelden zwart-wit. Er is veel grijs.’

Als Bao Xian Fei naar de ‘Wushu-Spelen’ mag, is hij meteen ook medaillekandidaat. Hij behoort samen met zijn jongere broer Bao Yao tot de wereldtop.

Taiji is een groeiende sport in Nederland. Er zijn een paar duizend geregistreerde beoefenaren. In werkelijkheid zijn het er meer, want veel leraren zijn niet aangesloten bij een bond. ‘Elke Chinees kan naar Nederland komen en zeggen dat hij Taiji-leraar is’, aldus Bao.

Bao komt uit een echte Taiji-familie. Zijn vader zat in een Shaolin-klooster en kreeg les van een leraar die weer les had gehad van een lid van de Yangfamilie, een beroemde Taiji-clan. Dat is van belang, want in de Wushu-wereld wordt je status gemeten aan die van je leraar.

Vader Fei Yu Liang kwam begin jaren tachtig in een demonstratieteam naar Europa. Een Rotterdamse restauranthouder haalde hem naar Nederland om zijn zoons te trainen. Bao deed vanaf zijn 5de mee. ‘Ik heb tot honderd leren tellen omdat ik honderd radslagen moest doen.’ Hij laat zijn benen zien. In vergelijking met zijn slanke bovenlijf hebben ze een Popeye-achtige allure. ‘Een spijkerbroek kan ik nauwelijks aan.’

‘De vorm’ is het bekendste onderdeel van Taiji: een reeks vastgelegde bewegingen, die langzaam en intens wordt uitgevoerd. Het lijkt voor de buitenstaander meer op yoga in beweging dan op sport.

Er zit een meditatief element in Wushu, zegt Bao. Concentratie, balans en ontspanning zijn de sleutelbegrippen in Taiji, dat uitblinkt in paradoxen als ‘zo vast als een rots, zo vloeiend als een rivier’.

‘Maar het mag niet te zweverig zijn. Taiji is een vechtsport. In elke beweging zit een aanval en een verdediging, dat moet je kunnen zien. En je moet ook het idee hebben dat je het kunt gebruiken, anders is het geen Taiji. Het is net als met Chinees eten. Dat is meer dan foe yong hai en babi pangang.’

Chinezen beoefenen Taiji of Taijiquan, dat bekend staat om zijn langzame en sierlijke bewegingen, vooral voor hun gezondheid. Ze blijven er fit en soepel bij. Bovendien worden de oefeningen geacht de ‘chi’ te versterken, de innerlijke levenskracht die volgens Chinezen de basis is voor een goede gezondheid.

In het nauw aan Taiji verwante Chiqong staat de juiste houding en de ademhaling centraal. Overigens zijn het vooral de ouderen die Taiji nog beoefenen. ‘Jongeren zie je steeds minder.’

In wedstrijden Taiji komt het aan op sprongkracht, virtuositeit en acrobatiek. Atleten lopen een soort ‘vrije kür’ van bewegingen die ze samenstellen uit diverse stijlen. Punten worden gegeven voor de moeilijkheidsgraad, de uitvoering en de techniek.

‘Ik heb een oefening waarbij ik in de lucht spring, twee keer om mijn as draai terwijl ik met mijn rechtervoet tegen mijn linkerhand schop en land in ‘mabu’: een stand waarbij boven- en onderbeen in een hoek van precies negentig graden staan.’ Voor elke wankeling of imperfectie worden punten afgetrokken, net als bij het turnen. Er is ook een vechtvorm, Sanshou.

De wedstrijden worden gehouden in tien soorten vrije vormen, met en zonder wapens. Bao’s specialiteiten zijn breed zwaard en stok. Hij traint in de school van zijn vader in Den Haag (Fei Wushu) die tevens bondscoach is. Bao speelt in martial arts films (Second Nature, Fighting Fish) en is officieel topsporter. ‘Ik heb de A-status van het NOC*NSF en ontvang een toelage.’

Maar het is nog maar de vraag of hij zijn kunsten in Beijing mag vertonen. De laatste WK, afgelopen november, golden als kwalificatie. De topzes was direct gekwalificeerd, Bao werd achtste. Dat was mede het gevolg van een hamstringblessure. ‘Daardoor kon ik een paar oefeningen niet doen.’

Hij hoopt op een wildcard. ‘Voor elk onderdeel zijn twee wildcards te vergeven. Die gaan naar westerlingen. De beste zes zijn bijna allemaal Aziaten. China wil graag dat ook westerlingen meedoen.’ Omdat Bao voor Nederland uitkomt, kan hij doorgaan voor westerling. ‘Wat tegen mij spreekt, is dat ik Chinese ouders heb.’

Áls hij gaat, hoort hij niet bij de officiële olympische equipe. Dat wil het NOC niet. ‘Daar baal ik van. Dat is weer typisch Nederlands.’ Chinezen zouden zoiets heel anders oplossen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden