INTERVIEW

Voor altijd een litteken

De val van shorttracker Freek van der Wart dreunt nog steeds na

De val van shorttracker Freek van der Wart in de eerste bocht van de aflossingsfinale dreunt nog altijd na. Hij denkt er aldoor aan, studeert minder, het verdriet over de gemiste kans slijt langzaam. 'Juist hier kijken alle mensen naar. Een grote domper.'

Van der Wart valt al in de eerste bocht tijdens de aflossingsfinale in Sotsji. Beeld Vadim Ghirda / AP

De scheidsrechter had moeten ingrijpen. Het staat in de shorttrackreglementen. Een wedstrijd wordt gestaakt en opnieuw verreden bij een valpartij voor het midden van de eerste bocht.

In de reglementen staat niet: negeer een vroegtijdige valpartij in de olympische aflossingsfinale, vergeet een eerlijk verloop van de meest prestigieuze wedstrijd van het toernooi en stort Freek van der Wart in de misère. Toch is dat wat er gebeurde.

De mislukte olympische finale spookt al tien maanden door het hoofd van de 26-jarige Zuid-Hollander. Voor het opstaan, in het café, bij het studeren, rond bedtijd: steeds keren zijn gedachten terug naar de landenwedstrijd waarop hij zich acht jaar had voorbereid en verheugd. De belangrijkste zeven minuten in zijn sport. Het koningsnummer.

De medaille in de aflossingswedstrijd lag voor het oprapen. Rusland, Amerika, China en Kazachstan zouden niet in staat zijn de vier Nederlanders in 45 rondjes te lossen. Dat lot zou Kazachstan treffen. In de laatste twee rondjes zou Sjinkie Knegt toeslaan: de begenadigde slotrijder passeert altijd wel iemand. Minimaal brons was daarom vooraf de nuchtere inschatting.

Toen Van der Wart tegen de kussens schoof, rekende hij op een herstart. Die heeft hij in andere wedstrijden zo vaak gekregen. Vallen in het gedrang van de eerste bocht, waar vier tot zes schaatsers proberen een gunstige positie te veroveren, hoort bij shorttrack. Daarom is de handelwijze van de scheidsrechter voorgeschreven. 'Toen ik op het ijs lag, dacht ik: opnieuw. En toen: niet opnieuw!? Fok!'

De wedstrijd ontaardde in chaos. Thuisfavoriet Rusland versloeg Amerika: die twee landen vielen niet in de eerste bocht. In de strijd om het brons moest Nederland het afleggen tegen China. Een maand later, bij de WK shorttrack in Montreal, lieten de vier Nederlanders zien waartoe ze echt in staat waren. Ze werden voor het eerst wereldkampioen.

Beeld ANP

De WK-finale heeft Van der Wart wel twintig keer teruggekeken op YouTube. De olympische finale mijdt hij. Alleen in Sotsji, direct na de race, wilde hij de beelden zien. 'Ik moest weten of het mijn fout was. En of ik viel voor de kop van de bocht.'

Pas twee weken geleden heeft hij zijn herinnering opnieuw getoetst aan de beelden. Hij zag niets verrassends. Hij gaat voorzichtig op de bocht af, wetende dat er nog bijna zeven belangrijke minuten te schaatsen zijn. Aan de buitenkant komt een Kazach om hem heen.

Dan komt het fatale moment, krap 4 seconden na het startschot. Tijdens het overstappen blijft zijn rechterbeen hangen achter het linkerbeen van de opdringerige Kazach. 'Dat is alsof iemand je voet beetpakt en omhoog trekt. Dan val je.'

Wat had hij de race graag opnieuw gereden. Nog steeds is dat zijn liefste wens, bekent hij in een hotel in Seoul, waar hij dit weekeinde wereldbekerwedstrijden rijdt. Hij praat niet gemakkelijk over het sleutelmoment. Hij wisselt lange stiltes af met starende blikken. Zijn diepste gedachten heeft hij alleen prijsgegeven aan zijn vriendin en een mental coach bij wie hij hulp zocht.

Hij mijdt grote woorden als 'rouw' of 'trauma'. Hij probeert in zijn teleurstelling motivatie te vinden voor een volgende olympische poging. Maar het verdriet slijt langzaam. Het lukte hem in de zomer niet af te studeren aan de Randstad Topsport Academie. Hij kon zijn gedachten niet bij zijn werk houden. 'Er was maar één ding waaraan ik kon denken.'

De finale was dé kans te laten zien wat shorttrack in Nederland inmiddels voorstelt. De sport was acht jaar geleden op sterven na dood. Hij heeft in 2006 aan de basis gestaan van de herrijzenis. Aanvankelijk kon Nederland de toplanden niet eens bijhouden. Toen kwamen de Europese titels en mondiale medailles: zilver en brons.

Freek van der Wart huilt na de finale aflossing in de Iceberg Skating Palace tijdens de Olympische Winterspelen. Het Nederlandse team werd vierde. Beeld ANP

'Het voelt zo machteloos. Je hebt niet kunnen laten zien wat je al die jaren hebt gedaan. Op mijn 15de heb ik mijn eerste olympische ervaring gehad op de Jeugd Olympische Spelen. Toen wist ik wat ik wilde. En dan gebeurt het uiteindelijk, maar rij je niet de Spelen die je voor ogen hebt. Een grote domper.'

De wereldtitel in Montreal verlichtte de pijn een beetje. In een uitzinnige finale, waarbij vier landen lieten zien hoe spectaculair de aflossing kan zijn, versloeg Nederland olympisch kampioen Rusland en topland Zuid-Korea. Van der Wart kan de vreugde los zien van zijn olympische verdriet. Hij is trots op de titel. 'Ik betrap mezelf weleens op de gedachte: wow, ik ben gewoon wereldkampioen. Dat hebben we maar mooi geflikt.'

En toch, de wereldtitel benadrukt onbedoeld ook de kans die hun in Sotsji door de scheidsrechter is ontnomen. 'Dat zijn de zeven minuten waar het om draait in shorttrack. Daar kijken ik weet niet hoeveel miljoenen mensen naar. De relay is wat de mensen onthouden. Ik weet niet hoe ik aan de jeugd kan uitleggen hoe je zo'n afloop kunt voorkomen.'

Weer is het winter. Het ijs roept olympische associaties op. Van der Wart denkt steeds aan de val als hij voor een aflossingsrace naar de startstreep glijdt, of die nu ligt in Montreal, Salt Lake City, Shanghai of Seoul. Hoe lang dat nog gaat duren, durft hij niet te voorspellen.

'Mijn mental coach heeft er geen datum opgeplakt. Blijft het bij een jaartje, dan zou ik daar nu voor tekenen. Maar ik heb zo'n vermoeden dat het echt een litteken wordt. En dat kun je eigenlijk maar op één manier een klein beetje minder laten worden: door bij de volgende Winterspelen wel een medaille te winnen. En dat is nu juist het moeilijke.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.