Analyse

Voetbalvrouwen VS in shock maar nog niet in paniek na nederlaag tegen Zweden

Ruim tweeënhalf jaar hadden de Amerikaanse voetbalvrouwen niet verloren toen rivaal Zweden de titelfavoriet wist te vloeren in de openingswedstrijd van het olympisch toernooi: 0-3. De schokkende nederlaag leidde tot vragen over de houdbaarheid van de zoveelste gouden generatie van de Amerikanen.

Keeper Alyssa Naeher van de VS moet het 3-0-verlies tegen Zweden verwerken. Net als haar ploeggenoten. Beeld AP
Keeper Alyssa Naeher van de VS moet het 3-0-verlies tegen Zweden verwerken. Net als haar ploeggenoten.Beeld AP

Met de zeperd kwam een einde aan een imposante reeks van 44 ongeslagen wedstrijden, waarvan slechts vier gelijke spelen. Bondscoach Vlatko Andonovski, in 2019 aangesteld na de gewonnen WK-finale tegen Nederland, verloor tot afgelopen dinsdag nog nooit met de nationale ploeg.

We got our asses kicked,’ sprak Megan Rapinoe, uithangbord van de Amerikanen, tegen Zweden invaller. De aanvalster, uitgesproken in de strijd tegen discriminatie, was het mikpunt van conservatief Amerika, waar het leedvermaak groot was. Voor het werd weggespeeld door de Zweden, knielde de Amerikaanse ploeg voorafgaand aan de aftrap. Daarmee zouden de vrouwen de ellende over zichzelf hebben afgeroepen.

Zelden was het machtige USWNT (US Woman National Team) zo te kijk gezet als tegen het sterke Zweden, met wie de Amerikaanse vrouwen juist nog een appeltje te schillen hadden. Op de Spelen van Rio de Janeiro was het Zweden dat de ploeg uitschakelde in de kwartfinale. Destijds bonkten de Amerikanen negentig minuten tegen een Scandinavische muur - ‘een stelletje lafaards,’ vond de toenmalige doelvrouw Hope Solo -, maar dit keer werden ze verslagen met hoge druk en combinatiespel. Het eigen recept.

Herstel

Zaterdag herstelde de ploeg zich tegen het zwakkere Nieuw-Zeeland (6-1), maar twijfels over een vijfde olympische titel resteerden. Was het team te oud? Elke aanvalster in de selectie is de dertig jaar inmiddels gepasseerd, met de 39-jarige Carli Lloyd, bezig aan haar vierde Spelen, als uitschieter. De elf speelsters die begonnen tegen Zweden, hadden gemiddeld 121 interlands achter hun naam.

Van paniek is nog geen sprake in het land dat in de afgelopen twee decennia vier olympische en vier wereldtitels won. Als dit de zwanenzang van de huidige lichting is, dan zal de volgende al klaar staan. Of die zo dominant zal zijn als alle voorgaande, is een tweede.

De suprematie van de Amerikanen begon in 1991, op het allereerste wereldkampioenschap voor vrouwen in China. Mia Hamm, een behendige aanvalster met kenmerkende paardenstaart, werd een tieneridool. Amerika won het toernooi.

Door winst op de Spelen van Atlanta en vooral het wereldkampioenschap van 1999 in eigen land, won het voetbal aan populariteit onder jonge meisjes. Bij de finale van 1999 in de Rose Bowl van Pasadena, Californië, waren 90.000 toeschouwers aanwezig. Het vrouwenteam werd een van de geliefdste sportploegen van het land. Nog altijd trekken grote finales van USWNT meer televisiekijkers dan de ontknoping van de mannelijke basketbalcompetitie NBA en honkbalcompetitie MLB.

Hun kracht halen de Amerikanen onder meer uit een numerieke meerderheid. Volgens een peiling van de FIFA uit 2019 trappen 9,5 miljoen Amerikaanse vrouwen of meisjes weleens tegen een bal.

De sport uit hun jeugd

De lopende band waarop speelsters worden afgeleverd, versnelt bij de universiteiten. Door een wet uit 1972 genaamd Title IX, tegen discriminatie in het onderwijs, konden ook vrouwen een studiebeurs verdienen met hun sportkwaliteiten. Veel vrouwelijke studenten kozen voor voetbal, de sport uit hun jeugd. Pas in de jaren tachtig werden de eerste scholarships uitgedeeld.

Toen het Braziliaanse voetbalicoon Marta eens gevraagd werd naar het geheim van de Amerikanen, wees ze naar haar hoofd. Waarom ze zo moeilijk te verslaan waren? ‘De mentaliteit.’

Fanatisme. Doorzettingsvermogen. Nooit opgeven. Het zijn de kernwaarden waar ook het nationale team op gestoeld is. De geestdrift wordt aangeleerd op de universiteiten, waar teams uit dertig speelsters bestaan en onbeperkt mag worden doorgewisseld. ‘Het is cutthroat,’ zei Lloyd eerder over de concurrentiestrijd die ook binnen de nationale selectie plaatsvindt. Moordend.

Ook de rest van de wereld zit niet stil, merkten de Amerikanen, die in 2017 door het hele land voetbalacademies oprichtten voor de talentvolste speelsters. Het seizoen op de universiteiten wordt voor langere perioden onderbroken, terwijl men onder meer in Europa het hele jaar door kan trainen. Op de academies is het nu ook mogelijk.

Krimpende marge

De marge met de concurrentie krimpt, simpelweg omdat het vrouwenvoetbal in de loop der jaren op andere continenten aan status heeft gewonnen en serieuzer wordt genomen. Landen als Engeland, Duitsland, Frankrijk, Zweden en Nederland kruipen dichterbij.

Ondanks de uitglijder tegen Zweden gelden de Amerikaanse vrouwen nog altijd als favoriet voor de olympische titel. Ja, de ploeg is aan de oude kant, maar heeft daardoor ook een surplus aan ervaring. Ook in 2008, op de Spelen van Beijing, ging de eerste wedstrijd verloren, toen tegen Noorwegen (0-2), waarna het team zich oprichtte en goud won.

Amerika houdt zich vast aan de hoop dat Zweden de kampioensploeg heeft wakker geschud. ‘Ik denk niet dat dit team ooit in deze situatie heeft gezeten,’ sprak bondscoach Andonovski na de nederlaag. ‘Dit is wel een beetje een schok.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden