InterviewMegan Rapinoe

Voetbalster Megan Rapinoe zal nooit haar mond houden in dit ene, kostbare leven

Megan Rapinoe: ‘Het is niet zo dat ik de ene keer voetballer ben, de andere keer vrouw en dan weer lesbische vrouw. Zelfs praten over het WK is voor mij meer dan praten over voetbal.’Beeld REUTERS

Megan Rapinoe (35) heeft de bijna iconische status in het voetbal bereikt. Ze is uitgeroepen tot beste speelster van de wereld. Tevens is ze activist voor vrouwenrechten en fel tegenstander van Donald Trump. ‘De wereld heeft mensen nodig die zich durven uitspreken.’

Alles in haar leven veranderde toen Megan Rapinoe tijdens het WK voetbal voor vrouwen in 2019 zei dat ze er niet eens aan dacht naar het ‘fucking’ Witte Huis te gaan als Amerika de wereldtitel zou winnen. Het is een ritueel in haar geboorteland, de hulde van de president voor kampioenen.

‘Alles veranderde. Onmiddellijk. Dat Donald Trump, de president van de Verenigde Staten, over mij twitterde na die opmerking, was zo verwarrend en gek. Het voelde alsof ik macht had. Zijn bericht kwam erop neer dat Megan Rapinoe in de nationale ploeg van Amerika speelde en niet naar het Witte Huis wilde. Dat ze geen respect toonde tijdens het volkslied. Dat ze on-Amerikaans was. Trump zei: win eerst maar eens, voordat je iets zegt.’

Ze lacht, tijdens het onderhoud per videoverbinding, een paar dagen voor de verkiezingen. ‘Toen zei ik: oké.’

Ze spreekt het uit als okéeeee, als voorpret met terugwerkende kracht, omdat ze weet hoe het afliep. Wereldkampioen. Beste speelster van het toernooi. Topscorer. ‘Het ultieme antwoord. Tot die tijd had je mensen die me kenden en mensen die geen flauw idee hadden wie ik was. Nu zagen ze een vrouw met roze haar die doelpunten maakte op een WK en Trump tartte, terwijl velen Trump haten omdat hij een hufter is. Het leven was helemaal perfect.’

Megan Rapinoe dendert met de bal naar voren tegen Oranje tijdens de finale van de WK Vrouwen in 2019.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Ze stond nadien op de cover van Time Magazine, als een van de invloedrijkste vrouwen ter wereld. Ze is overal. Ze strijdt tegen Trump en voor gelijke betaling van voetballers van de nationale ploegen van de Verenigde Staten. Ze komt op voor de rechten van de lhbti-gemeenschap. Ze is openlijk homoseksueel.

One Life (Eén leven) heet haar autobiografie die op 10 november wereldwijd verschijnt. Ze is vrolijk en gedecideerd tijdens het interview, terwijl ze in een kamer zit bij de uitgever in New York. ‘De boektitel is geïnspireerd op een gedicht van Mary Oliver, the Summer day. De strekking is: wat ga je doen met dat ene, kostbare leven dat je bezit? We kunnen allemaal iets doen om de wereld in goede zin te veranderen. Dat is onze verantwoordelijkheid. Moedig mensen aan om hun kracht te vinden, om met hun stem van de wereld een betere plek te maken.’

In dit jaar van Black Lives Matter stel je dat veel witte mensen niet begrijpen hoeveel privileges ze genieten, alleen al vanwege hun huidskleur. Heb je het gevoel dat de samenleving verandert, na alle demonstraties?

‘Heel langzaamaan gaat het beter, al zou het tempo van verandering hoger moeten liggen. Maar een beetje beter is beter dan helemaal niet beter. Volgens mij verandert de meerderheid van de samenleving snel, in deze vreemde, gekke tijden, gekoppeld aan de regeringsperiode van Trump. Mensen beginnen iets meer te begrijpen van hun eigen geschiedenis.’

Ze is geïnspireerd door Colin Kaepernick, topspeler uit het American Football, die in 2016 ophef veroorzaakte door te knielen tijdens het Amerikaans volkslied voor de wedstrijden, als protest tegen institutioneel geweld van de politie tegen zwarte mensen. ‘Nu, vier jaar later, knielen overal ter wereld sporters. Ik denk dat er veel verandert in harten en in gedachten.

‘Wat nu echt moet gebeuren, is dat Amerikanen leren begrijpen dat het verhaal dat ons wordt verteld over Amerika, niet waar is. Dat zal een hard gelag zijn voor veel mensen, want aan dat verhaal ontlenen ze hun identiteit. Zo zijn ze opgegroeid, zo kijken ze naar de wereld. Wij zijn niet het land van de vrijheid en het huis van de dapperen. Wij zijn een van de wreedste samenlevingen ooit. We moeten nog steeds erkennen hoe wreed we zijn geweest. De moordpartijen, de verwoestende effecten van onze geschiedenis die nog steeds elke dag te zien zijn. We zijn voorgelogen. We moeten begrijpen dat het echte Amerika verschilt van het Amerika zoals wij denken dat het is.’

Wat is het echte Amerika?

‘Het echte Amerika is gebaseerd op slavernij, op uitbuitend kapitalisme. De enige oorzaak van de grote rijkdom en de macht van het Amerikaanse rijk, is het werk van letterlijk miljoenen slaven. We zijn zo rijk geworden, omdat we nauwelijks hoefden te betalen voor dat leger van slaven. Natuurlijk, ook andere landen hebben zich schuldig gemaakt aan slavernij, maar geen land maakte zo massaal gebruik van slaven op eigen grondgebied als de VS. 

‘Amerikanen moeten leren begrijpen dat die voortdurende exploitatie van zwarten, kleurlingen, vrouwen en immigranten nog steeds de welvaart weghoudt bij diezelfde mensen. Laten we begrijpen dat Amerika groot is dankzij slavernij, niet ondanks slavernij.

‘Gelukkig durven steeds meer mensen zich uit te spreken. Kijk naar alle demonstraties van Black Lives Matter, met hun grote mobiliteit dankzij de sociale media. Er waren overal protesten, hier en in de hele wereld. Alle zwarte demonstranten zeggen in feite hetzelfde. Je kunt ze geloven, of je kunt zeggen dat ze liegen. Denk je dan dat alle zwarte mensen liegen, over de hele wereld? Of je gelooft ze en probeert iets met hun verhalen te doen.

‘Wit privilege betekent niet dat mijn leven eenvoudig was. Je hoort vaak verhalen van witte mensen: ik heb ook hard gewerkt. Ik ben ook arm. In plaats van de verschillen te begrijpen. Ik hoop dat de nieuwe regering een betere afspiegeling zal zijn van de wensen van het hele land, en niet van een klein cohort met geld en macht.’

Jijzelf knielde voor het eerst bij een wedstrijd van je club Seattle, voor een paar duizend toeschouwers. De reacties waren overweldigend, inclusief doodsbedreigingen. Was je bang?

‘Niet bang. Ook dat is te danken aan mijn privileges. Ik woon in een progressieve staat, of ik nu in Seattle of in New York verblijf, met genoeg geld en genoeg mensen die me willen helpen. Veel van die doodsbedreigingen kwamen vanachter het toetsenbord. Slechts één keer is iemand naar me toegekomen om me nadrukkelijk te zeggen dat hij het oneens was met me. Die man deed dat op een respectvolle manier.

‘Sociale media hebben een uitvergrotende invloed. Je leest commentaren en dan lijkt het of de wereld je aanvalt. In werkelijkheid is dat niet zo. Ik probeer de commentaren niet allemaal te lezen en luister vooral naar familie en vrienden. Mijn vrienden zijn het doorgaans met me eens, al ben ik er niet zeker van dat ze hetzelfde zouden doen. Binnen mijn familie was er wel onbegrip over mijn methodes. Maar ik moest iets doen.’

Je hebt zes weken niet met je vader gesproken nadat hij bij de vorige verkiezingen op Donald Trump had gestemd. Is dat niet een beetje hard?

‘Ik was erg verontwaardigd. Hij heeft een vrouw en kinderen, van wie twee dochters homoseksueel zijn. Trump houdt van Trump. Hij doet niets voor anderen. Maar we praten weer. Wij leven nu eenmaal in een tweepartijenstelsel. Je stemt op Joe Biden of op Donald Trump. Voor mij was Elisabeth Warren dé beste Democratische kandidaat, maar zo verloopt het spel hier niet. We weten hoe de regels zijn.

‘Alleen is de Republikeinse partij uit de rails gelopen. De partij is afgedreven van zijn traditionele karakter en door Trump meegevoerd naar de gekte. Veel Republikeinen zijn hun anker kwijt, ze weten niet meer zo goed wat ze moeten doen. In die zin voel ik medelijden met ze. Ik was al meteen beledigd door Trump, door een uitspraak als ‘grab them by the pussy’. Toen was ik meteen klaar.’

Rapinoe heeft een relatie met Sue Bird, een van de succesvolste basketballers in de Amerikaanse historie. Ze geniet de voordelen van beroemd zijn en voelt de verplichting om zich uit te spreken. Die openheid hoort bij haar status en is een gevolg van haar opvoeding.

In Nederland lopen veel saaie voetballers aan de ketting van pr-managers. Is het moeilijk om uitgesproken te zijn, om altijd te voldoen aan verwachtingen?

‘Ik overweeg niet eens om een pr-persoon aan te trekken. Die zou helemaal gek worden van mij. De wereld heeft mensen nodig die zich durven uitspreken. Velen zullen hetzelfde vinden, maar zijn niet in de positie om wat te zeggen, of ze voelen zich daarbij niet goed. Ik heb het zelfvertrouwen en de wens. Alles heeft daarbij met elkaar te maken. Het is niet zo dat ik de ene keer voetballer ben, de andere keer vrouw en dan weer lesbische vrouw. Zelfs praten over het WK is voor mij meer dan praten over voetbal.

‘Vanaf onze jeugd hebben mijn ouders ons ingeprent het goede te doen. Wij waren populair. Wij waren goed in sport. Bij al die voordelen van populariteit hoort verantwoordelijkheid. Daarin hoort balans te zitten. Dat betekende opkomen voor jezelf, maar ook opkomen voor anderen. Als iets gezegd moest worden, zeiden wij het. Als volwassene is dat niet veranderd. Alleen ben ik mezelf gaan ontwikkelen. Hoe meer kennis je vergaart, des te beter komen al die gedachten bij elkaar.

‘Allerlei verbluffend mooie zaken heb ik te danken aan het voetbal. Reizen, een comfortabel leven met veel geld, interessante vrienden, een platform. Als ik niets geef, slaat karma op een gegeven moment terug, dan zal ik niet meer slapen. Ik geloof niet in God, maar ik geloof wel dat er een flow van energie is in het universum.’

‘Het is belangrijk dat je in het openbaar mensen ziet die homoseksueel zijn, die eruit zien als ik.’Beeld USA TODAY Sports

Over jouw coming-out als lesbische vrouw is veel geschreven. Is het zo gegaan als je had gehoopt?

‘Het is perfect verlopen. Op een gegeven moment kwam het moment: waarom zou ik het niet doen? Ik wilde mijn leven open en in vrijheid leven, al wist ik ook niet precies wat ik voelde. Het was niet helemaal in woorden te vatten. Maar ik had het platform.’

In de Nederlandse vrouwenploeg is een aantal speelsters openlijk homoseksueel. Verdediger Merel van Dongen wacht al jaren op een gerenommeerde mannelijke prof die uit de kast komt. Mannen zijn blijkbaar bang voor reacties, van publiek of sponsors. Waarom is die situatie zo?

‘Misschien wachten mannen op een samenleving waarin ze vertrouwen voelen om veilig uit de kast te komen. Voor mij was het veilig, allereerst omdat de meesten al dachten dat ik homoseksueel was. Mannen zijn bang, denk ik, dat ze niet worden geaccepteerd. Omdat we leven volgens stereotypen. Dit is het stereotype: de homoseksuele vrouw leent zich voor sport, terwijl dat niet zo is bij de homoseksuele man. 

‘Stel je voor dat Virgil van Dijk homoseksueel zou blijken. Dat zou een breuk zijn met het totale stereotype denken. Hij is groot. Hij is knap. Hij is mooi. Hij lijkt op een standbeeld van een Griekse God. Ik denk dat mannen van die statuur bang zijn dat ze niet worden geaccepteerd als homoseksueel, wat ook wel begrijpelijk is. Ze zijn bang dat ze verliezen waarvan ze houden: voetbal. Je wil nooit dat je passie van je wordt afgenomen.

‘In het mannenvoetbal staat ook zoveel geld op het spel. Voor mannen is het een beetje als volgt: of je bent hyper masculien, of je bent homo. Er is geen midden. Misschien raken we daarbij iets dichter in de buurt, maar zo voelt het niet. We zijn nog niet toe aan een masculiene, homoseksuele superster, en dat is heel droevig. De atleet wil sterk zijn en snel, masculien en agressief, en al die eigenschappen worden gezien als mannelijk, als dominant. Terwijl we weten dat het zo helemaal niet is. Ik denk dat sport op veel manieren progressief kan zijn en barrières kan doorbreken, maar in veel opzichten ligt sport ongelooflijk ver achter op de rest van de samenleving.’

Wat betekent jouw coming-out voor vrouwen en meisjes in Amerika?

‘Het gebeurt nog zo vaak dat mensen naar me toe komen om daarover te praten. Ze schrijven brieven, plaatsen berichten op de sociale media. Dank je wel, dat je je stem gebruikt om over de Lhbti-gemeenschap te praten. Het is belangrijk dat je in het openbaar mensen ziet die homoseksueel zijn, die eruit zien als ik. Dat een agressieve sportvrouw ook een pak kan dragen, of een sweater. Het is belangrijk dat we verschillende typen hebben die de homoseksuele gemeenschap vertegenwoordigen, want blijkbaar zijn er nog steeds grote, stille delen van de samenleving die dat moeilijk kunnen accepteren. Hoe vaker we homoseksuelen zien in het openbaar, des te meer ze onderdeel zijn van het normale, alledaagse leven. We zien gelukkig steeds meer kinderen met twee vaders of twee moeders. Of een homoseksuele dokter. Dan wordt het normaal, dan is het niets geks meer.’

Je ouders hebben jou en je tweelingzus, die ook homoseksueel is, vanaf het begin geaccepteerd zoals jullie waren. Ook in jullie fanatieke sportbeleving. Ze waren dagen onderweg om jullie naar wedstrijden te brengen. Hoort het zo te zijn?

‘De rol van ouders is het steunen van hun kinderen, om ze vertrouwen te geven en de richting te wijzen in het leven, om ze opgewassen te laten zijn tegen de problemen die ze tegenkomen. Veel ouders willen tegenwoordig dat hun kind uitgroeit tot een buitengewone atleet. Maar daar beslis je als ouders niet over. Mijn ouders steunden me op verbazingwekkende wijze, maar ik ben ook geboren met talent.

‘Veel ouders doen alles om het de kinderen gemakkelijk te maken, maar het leven is niet makkelijk. Het beste wat mijn ouders deden, was dat ze de beslissing overlieten aan mijn tweelingzus en mij. Willen jullie voetballen? Willen jullie elk weekeinde zes uur rijden naar een wedstrijd? Als jullie dat willen, zullen wij jullie steunen. Maar jullie moeten het willen. Ik wilde graag. Dat is tot op de dag van vandaag zo gebleven.’

Je hebt als kind veel gevoetbald met je broer Brian. Hij is drugsverslaafde en zit geregeld in de gevangenis. Heeft zijn leven je kijk op de samenleving beïnvloed?

‘Jazeker. Het is een verraderlijke dans, omgaan met iemand die vecht tegen drugsverslaving. Hij heeft een terugval momenteel. Ik hou van hem en probeer hem waar mogelijk te steunen, maar hij gaat gevangenis in, gevangenis uit. Ik heb inzicht gekregen hoe ons rechtssysteem een rol speelt op levens. Om hem in de gevangenis te zien verdwijnen als 15- of 16-jarige en later als volwassene, heeft hem geen goed gedaan. 

‘Hij is drugsverslaafde. Klaar. Wij framen drugsverslaving als criminaliteit, met straffen tot gevolg. Ons hele systeem is erg gebaseerd op straffen en het werkt totaal niet. Dat is al een miljoen keer bewezen. Als mensen eerst eens een huis hadden, gezondheidszorg, een baan, een goed functionerend systeem voor mentale hulp, dan zou de criminaliteit veel lager zijn.’

Ondanks haar kritiek op de samenleving is Rapinoe optimist, al is ze benieuwd hoe het Amerika zal vergaan na de verkiezingen. Of ze zelf de politiek ingaat, na afloop van haar carrière als voetballer? ‘Ik neig naar nee. Voor politiek heb je talent nodig.’ Met sarcasme: ‘Met Trump als president zien we dat niet iedereen president kan zijn. Het is een moeilijke baan. Ik zal in ieder geval politiek betrokken blijven.

‘Als God al bestaat, zit hij in de mensen. Protesten voor Black Lives Matter. Marsen van vrouwen. Al die mensen die helpen om de pandemie te overwinnen. Die verhalen geven hoop. Als we de gebundelde krachten gebruiken als wegbereider voor de toekomst, zijn we in goede handen.’

De winnende strafschop

Megan Rapinoe opende de score in de finale van het WK van 2019 tegen Nederland, door een strafschop te benutten. Met zes doelpunten werd ze gedeeld topschutter van het toernooi, waarin ze tevens werd uitgeroepen tot beste speelster.

Ze geniet van de herinneringen aan de finale. ‘Het was geweldig om het stadion in te lopen, voor de line-up. Iedereen was gespannen. Voetballers, trainers, publiek, zelfs de scheidsrechters. Voor iedereen was het de grootste wedstrijd van haar leven. Je bent met je team. Je voelt de energie. Naast je staat het andere team dat net zo hard heeft gewerkt om de finale te bereiken.’

Ze moest lang wachten voordat ze de strafschop voor 1-0 mocht nemen, omdat de VAR keek naar de overtreding van Stefanie van der Gragt. ‘In potentie was het de beslissende goal in de finale van een WK. Ik voelde dat Sari (keeper Van Veenendaal) nerveuzer was dan ik. En ik voelde opwinding. Als ik zou scoren, was het feest. En ik had zin in feest. Het was de belangrijkste goal van mijn leven, omdat het de beslissende treffer was op een WK dat zoveel meer betekende dan wat op het veld gebeurde.’

Megan Rapinoe, Eén leven. 

Autobiografie verschijnt wereldwijd op dinsdag 10 november in meerdere talen. Uitgeverij De Geus, 23,50 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden