Voetballers voor aap uitmaken op internet, mag dat?

Een selfie van het Nederlands Elftal ontlokte dit weekend racistische reacties op sociale media. Minister Opstelten van Justitie (VVD) noemt de zaak 'walgelijk' en het OM gaat onderzoek doen naar de mogelijkheden tot vervolging. Kunnen online beledigingen juridisch door de beugel?

De selfie van Memphis Depay, gepost door teamgenoot Leroy Fer. Beeld  Twitter
De selfie van Memphis Depay, gepost door teamgenoot Leroy Fer.Beeld Twitter

'Losgebroken van de ketenen', 'allemaal zwarte pieten', 'FC Aap': de reacties op de Facebookpagina van website Voetbalzone laten weinig ruimte voor interpretatie. Hoewel de groepsselfie - met onder andere Leroy Fer, Gregory van der Wiel, Georginio Wijnaldum en Memphis Depay - inmiddels van de pagina is verwijderd, gingen screenshots dit weekend het internet over.

Op Twitter ontstond ophef over de racistische uitlatingen. Bekende Nederlanders als cabaretier Ruben van der Meer, zangeres Hadewych Minis en schrijver Robert Vuijsje deelden de foto uit protest. Aanvoerder van het Nederlands elftal Robin van Persie riep op tot actie. 'Ik denk dat het tijd is om die mensen keihard aan te pakken,' aldus de voetballer.

Kunnen uitspraken op sociale media juridische gevolgen hebben? Jazeker, zegt hoogleraar strafrecht Piet Hein van Kempen van de Radboud Universiteit Nijmegen. 'Op alle uitingen op het internet is het strafrecht van toepassing. Het kan natuurlijk niet dat je in de gewone maatschappij geen mensen mag beledigen, maar dat het op internet ineens wel mag.'

Ingewikkeld

Dat betekent niet dat elke online belediging tot een veroordeling leidt. 'Het ligt er erg aan wat precies is gezegd en wat de omstandigheden waren,' aldus Van Kempen. Vorige week nog werd een man veroordeeld die was aangeklaagd wegens smaad, laster, bedreiging en stalking via sociale media. Hij moet een schadevergoeding van 5000 euro betalen en alle beledigende blogs en tweets verwijderen. Maar soms is het ingewikkeld om mensen te vervolgen op basis van online uitspraken, voegt Peter Rodrigues, hoogleraar Immigratierecht aan de Universiteit Leiden toe. 'Mensen kunnen makkelijk hun identiteit verbergen. Het is dan moeilijk hen te vinden.'

Ook de interpretatie van de uitspraken is vaak een probleem: wat bedoelde de verzender precies met zijn bericht? Zo werd eerder dit jaar een vrouw veroordeeld die op Twitter PVV-leider Geert Wilders had bedreigd, maar dat vonnis werd in oktober vernietigd door de Hoge Raad. De vrouw betoonde namelijk al vóór de dagvaarding spijt van haar uitlatingen en zei zich de gevolgen van haar opmerkingen niet te hebben gerealiseerd.

Hoogleraar Rodrigues legt de verantwoordelijkheid in principe bij het medium waar de uitspraken worden geplaatst. 'Aan hen de taak om actie te ondernemen. Het strafrecht is een laatste redmiddel dat zich niet leent voor maatschappelijke onwelgevalligheden.' Voetbalzone verwijderde de foto en neemt op haar website openlijk afstand van de reacties. Haatdragende reacties op sociale media kunnen door gebruikers worden gemeld met een 'rapporteer'-knop, maar of en hoe snel Facebook of Twitter dan tot actie overgaan, is onduidelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden