Voetballers met kuren, wat is daar erg aan?

Niet normaal zoals we ons opwinden over voetballers. Beoordeel ze op hun prestaties in het veld, vindt Julien Althuisius.

Zlatan Ibrahimovic. Beeld epa

'Ik wil jou meteen even iets voorleggen, Ronald', zegt presentator Toine van Peperstraten onmiddellijk na de wedstrijd van Ajax tegen ADO Den Haag. Hij praat in de studio van Fox Sports op urgente toon tegen analist Ronald de Boer. Dat gaat natuurlijk over uitblinker Anwar El Ghazi, over zijn doelpunten, zijn voorzetten of passeerbewegingen, denk je.

Maar nee, het eerste waar Van Peperstraten het na de wedstrijd over wil hebben, is El Ghazi's schoenwissel vlak voor tijd. 'Dat gaat Frank volgens mij niet leuk vinden', zegt de presentator, verwijzend naar Ajax-trainer Frank de Boer. Van Peperstraten verdenkt El Ghazi van een 'sponsormomentje'. Weer een teken dat het de groeibriljant volledig naar het hoofd is gestegen. Daarover wil hij het hebben en niet over de twee doelpunten en de assist waarmee El Ghazi Ajax naar de 4-0 winst heeft geleid.

Het komt doordat Anwar El Ghazi - Marokkaanse afkomst, pleintjesvoetballer, temperamentvol, ooit weggestuurd bij Feyenoord - onder verdenking staat. De bittere beloning voor zijn goede recente prestaties is dat hij ervan wordt verdacht zich schuldig te maken aan sterallures, aan ijdeltuiterij, aan arrogantie, aan grootheidswaan. En hij niet alleen. Bij jonge voetballers die zich ook maar iets anders gedragen dan de gemiddelde Nederlander op een gemiddelde dag, worden al snel de vingertjes opgeheven. Ze gaan pas omlaag als ze zich 'normaal' gaan gedragen. Of als ze vertrekken, wat helaas maar al te vaak en veel te snel gebeurt.

'Vreselijk! Als ik zijn medespeler was, zou ik niet eens naar hem zijn toegelopen', schreef Willem van Hanegem begin dit seizoen in zijn AD-column over El Ghazi. Hij had het gewaagd een doelpunt te vieren door een vinger op zijn mond te leggen. Onlangs imiteerde El Ghazi na een doelpunt zijn idool Cristiano Ronaldo door een halve draai in de lucht te maken en met zijn handen in de zij te gaan staan. Dan heb je aan Van Hanegem een verkeerde. Eigenwijs zijn mag, maar dan wel op de Max Verstappen-manier: 'Die Max zit goed in elkaar. Hij was aan het strijden om de zevende plaats en kreeg toen het bevel om zijn ploeggenoot voor te laten gaan. Zijn reactie was echt schitterend: No! Hij vertikte het gewoon. Daar kan ik van genieten. Dat is heel wat anders dan die El Ghazi die voor Ajax een doelpunt maakte en daarna zoals Ronaldo ging staan. Doe lekker normaal, man.'

El Ghazi wisselt van schoenen. Beeld Erwin Spek

Verwende mannetjes

Johan Derksen noemde El Ghazi 'een vervelend mannetje'. Zoals hij een van de grootste Nederlandse talenten van dit moment, Ricardo Kishna, eerder 'een amateur' noemde. Zijn zonde: hij deed zijn shirt uit bij het juichen. Dit nadat hij, net terug van een vervelende blessure, in één invalbeurt een assist had gegeven, een belangrijk doelpunt had gescoord en een weergaloze passeerbeweging had gemaakt. Ook Johan Cruijff - in zijn tijd zelf ook niet de meest hanteerbare voetballer - bekritiseerde Kishna daarom in zijn Telegraaf-column. Memphis Depay zit ook in het hokje verwend en arrogant.'Er is niemand bij PSV die tegen hem zegt: doe eens normaal', zei René van der Gijp tegen De Telegraaf toen Depay vorig jaar bij PSV in een mindere periode zat. 'Zoals hij nu bezig is, gaat het niet meer om PSV, maar om FC Memphis Depay. Eigenlijk zou PSV een type Rinus Israël moeten hebben. Zo iemand die hem op de training een keer een rotschop geeft, zodat hij weer weet waar hij staat.'

En dan is er natuurlijk nog die hoed. De foto van Depay gehuld in even grote sjaal als hoed groeide uit tot het symbool voor alles wat er mis is met het Nederlands voetbal van tegenwoordig: de jonkies zijn losgerukt van de realiteit, wanen zich popsterren, kiezen niet voor hun sport en weten niet wat hard werken is. Of zoiets. Als Memphis Depay een spijkerbroek en ruitjesoverhemd had gedragen, waren we er komende zomer op het EK in Frankrijk gewoon bij geweest.

De hoed en sjaal van Memphis Depay. Beeld ANP

'Maniertjes'

Toen Wesley Sneijder tegen Turkije scoorde, vierde hij zijn doelpunt door de bal onder zijn shirt te verbergen en zijn duim in zijn mond te steken. Zijn vrouw Yolanthe was zwanger, Wesley was blij. 'Bespottelijk', noemde Mart Smeets het op de radio. 'Zijn we nu zo ver gezakt dat we privébelang voor het teambelang plaatsen?'

En dan laten we de beschouwingen over de nektatoeage van Gregory van der Wiel maar even zitten.

El Ghazi, Depay, Kishna of Luc Castaignos, Nordin Amrabat, Zakaria Bakkali, Eljero Elia: ze heten moeilijke jongens te zijn. Een paar jaar geleden waren dat Luis Suárez, Zlatan Ibrahimovic, Wesley Sneijder, Robin van Persie en Arjen Robben. Spectaculaire, temperamentvolle spelers die zich niet altijd even makkelijk laten kooien, weleens verongelijkt willen zijn als ze worden gewisseld, arrogant juichen of moeilijk met autoriteit kunnen omgaan. 'Maniertjes' heet dat dan in de wereld van voetbaljournalistiek. En maniertjes zijn verboden; die moeten worden afgeleerd. Voetballers moeten, om met de woorden van Van Hanegem en Van der Gijp te spreken, vooral 'lekker normaal' doen. Hard werken, goed spelen, scoren, juichen met een gebalde vuist en dan na afloop in een interview zeggen dat het een teamprestatie was. Neem Dirk Kuijt of Siem de Jong; nuchtere, nederige, sympathieke gasten. Kop tegen de wind in en gaan. Hun prestaties lijken soms minder belangrijk te zijn dan hun voorkomen. Als Tom Dumoulin van z'n fiets flikkert en meteen weer opstaat, schitterend. Dafne Schippers ook; heel erg goed, maar vooral ook zo bescheiden. Dáár zouden die verwende voetballers eens een voorbeeld aan moeten nemen.

Hou toch op.

Wesley Sneijder en Jetro Willems. Sneijder maakt na een goal bekend dat er een baby op komst is. Beeld anp
Gregory van der Wiel. Beeld Stanley Gontha

De critici beweren vaak dat het tot de orde roepen van onze voetballers voortkomt uit goede bedoelingen. Die 'maniertjes' zouden betekenen dat de speler zijn werk niet serieus neemt, overspoeld raakt door alle aandacht en al het geld. En als hij zich niet gedraagt, veroorzaakt dat onvrede bij anderen in de spelersgroep, et cetera, et cetera, hel en verdoemenis. Maar goed dat zij er zijn om hen tot de orde te roepen. Niemand zit immers te wachten op een tweede Royston Drenthe (behalve Royston Drenthe dan).

Was het maar zo. Want ook als El Ghazi scoort gaat het over zijn maniertjes. Dat voetballers soms slecht spelen - en wie doet dat nou niet? - is alleen maar een excuus om het over hun karakter en kledingkeuze te hebben. Als Depay er echt met de pet naar gooit, lak heeft aan de speelwijze van het team en liever in de kroeg zit dan op het trainingsveld staat, is dat een terechte reden tot zorgen. Maar speelt hij als een krant omdat hij een heel grote hoed draagt? Of willen we gewoon graag alles terugbrengen tot sterallures?

Ach, dat zeiken hoort er toch bij hier in Nederland? Dat kan toch helemaal geen kwaad? Jawel.

Zlatan Ibrahimovic, tegenwoordig een van de beste voetballers ter wereld, speelde in het begin van zijn carrière bij Ajax. In een oefenwedstrijd tegen Liverpool maakte hij, toen nog een slungelige tiener, eens een passeerbeweging waarbij hij verdediger Stéphane Henchoz op fantastische wijze het bos instuurde. 'Eerst ging ik naar links', zei Ibrahimovic daar na afloop over, 'en dat deed hij ook. Toen ging ik naar rechts, en dat deed hij ook. Toen ging ik er links voorbij en toen ging hij een hotdog kopen.' Een moment Brazilië in het beton van de ArenA.

Toch moest Co Adriaanse, destijds trainer van Ajax, er maar weinig van hebben. 'Ik speelde te veel voor mezelf', schrijft Ibrahimovic in zijn autobiografie, 'en ik moest begrijpen dat zelfs zo'n geintje als tegen Henchoz bij Ajax niet werd gewaardeerd als het niet tot iets concreets leidde.'

Ibrahimovic heeft zich nooit thuis gevoeld bij Ajax. 'Ik pikte dingen op van anderen en ik trainde hard. Maar intussen gaf ik mijn eigen stijl niet op. Niet dat ik koppig of lastig was, ik vocht door en als ik me uitsloof op het veld kan ik agressief overkomen. Dat hoort bij mijn temperament. Ik vraag net zo veel van anderen als van mezelf. Maar blijkbaar ergerde Co Adriaanse zich aan me. Ik was een moeilijke jongen die vol was van zichzelf en alleen maar voor zichzelf bezig was, zei hij later.'

Nu is Ricardo Kishna zo'n lastpak. Ajax-trainer Frank de Boer kon niet met hem omgaan en Kishna verkaste afgelopen zomer naar Lazio Roma. In de commentaren kreeg De Boer het gelijk aan zijn zijde. Ronald Koeman en Wim Kieft trapten in de media nog even na: wat had Kishna eigenlijk in het buitenland te zoeken? Hij had tenslotte nog geen twee goede wedstrijden achter elkaar voor Ajax gespeeld. Maar ondertussen is de eredivisie veel te vroeg een van zijn meest getalenteerde voetballers kwijtgeraakt. Ligt dat alleen aan Ricardo Kishna zelf? Of ook een beetje aan de Hollandse kostschoolaanpak van trainers en voetbalanalisten?

Anwar El Ghazi, Memphis Depay en Ricardo Kishna zijn geen Dirk Kuijt of Siem de Jong en al helemaal geen Schippers of Dumoulin. We genieten van ze omdat ze onvoorspelbaar zijn; ze met hun creativiteit en branie wedstrijden beslissen of ten minste opfleuren. Zij zijn de reden waarom mensen dagen kunnen uitkijken naar een voetbalwedstrijd, naar het stadion komen en de televisie aanzetten. Zonder hen zou voetbal de entertainmentwaarde van een leeg podium hebben, een bloedeloze nul-nul. Hun temperament is de brandstof die hun voetbaltalent zo fel en prachtig doet ontbranden. En temperament schiet alle kanten op.

Ricardo Kishna. Beeld anp

Gezeur

Met het eindeloze gezeur over 'maniertjes', kledingstijl of manier van juichen, jaag je uitgerekend die bijzondere voetballers weg, zij die het voetbal in Nederland tot een hoger niveau tillen en de eredivisie nog enigszins het aanzien waard maken.

'Ik ben ontspannen en voetbal eindelijk weer met een onbevangen en vrij gevoel', zei Kishna onlangs tegen Metro over de eerste maanden bij zijn nieuwe club Lazio Roma. Het is alsof je een jonge Clarence Seedorf hoort. 'De waarheid over mij wordt geweld aangedaan', zei hij in 2000 in de Volkskrant tegen Paul Onkenhout. 'Bijna niemand is bereid zich in mij te verdiepen. Ik vind dat respectloos. In Spanje en Nederland word ik met warmte behandeld. Hier, bij Inter, voel ik warmte en vertrouwen en ambities. Hier begrijpen ze dat ik altijd alles geef wat ik heb. In Nederland niet.' Hier vonden we hem maar een arrogante wijsneus.

Entertainers

Seedorf toen, later ook Arjen Robben, Robin van Persie en nu weer El Ghazi, Depay en Kishna: het zijn ook vaak nog maar jongens. De ervaring leert dat ze wel bij trekken. Zlatan Ibrahimovic is dan misschien nog even krankjorum als in zijn Ajax-tijd, maar inmiddels wel wat hanteerbaarder. Van Persie is allang niet meer het probleemkind uit zijn Feyenoord-tijd, Robben is veel minder verongelijkt. Dat is niet te danken aan de opgeheven vingertjes, maar aan geduldige, kundige trainers, collega's, ervaring en een minder sobere cultuur waarin je af en toe best een ster mag zijn.

'In mijn tijd vond de oudere generatie walkmans en het lezen van stripboeken een doodzonde en groeide je voor galg en rad op als je televisie keek', zei Toon Gerbrands, algemeen directeur van PSV deze week in het tijdschrift Voetbal International. 'Jonge mensen willen nu eenmaal uniek zijn door hun kleur schoenen, tatoeages of kleding. Ik ken hem (Memphis Depay, red.) als het toonbeeld van een goede prof. Je mag hem aanspreken op de fouten die hij maakt, maar niet veroordelen omdat hij een hoed opzet of een sjaal draagt.'

Als Depay (21) in z'n vrije tijd een clownspak wil dragen, moet hij dat vooral doen. En als El Ghazi (20) net zo juicht als zijn grote idool, is dat eerder vertederend dan een teken van grootheidswaan. En als je het wel irritant vindt, wat dan nog. Bij topvoetbal gaat het niet om sympathiek of irritant. Het gaat om prestaties. En ook om entertainment. En de grootste entertainers zijn meestal geen ideale schoonzonen.

Memphis Depay met Luciano Narsingh. Depay kreeg geel voor het uittrekken van zijn shirt. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Robin van Persie. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden