Voetballers met een hersenschudding kunnen nu op 'hersenspreekuur' bij de KNVB

Doktoren hebben weinig problemen met de behandeling van voetballers met een enkelblessure of polsbreuk. Bij hersenschuddingen ligt dat anders. De hersenpoli van de KNVB moet de kennis daarover nu 'objectiveren'.

Ajax - Vitesse van september vorig jaar. Matthijs de Ligt gaat na een half uur met een hersenschudding van het veld. Drie dagen later trainde hij alweer. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Sinds donderdag kunnen voetballers met aanhoudende klachten na een hersenschudding terecht bij een speciaal 'hersenschuddingspreekuur' op de KNVB Campus in Zeist. Edwin Goedhart, manager sportgeneeskunde van de KNVB, is verheugd met de hersenschudding-poli, die samen met experts van het VU en AMC is opgezet: 'We weten hier gewoon nog heel weinig van'.

Uit cijfers van de stichting VeiligheidNL blijkt dat er zo'n 500 voetballers per jaar op de eerste hulp in ziekenhuizen terechtkomen met een hersenschudding. Dat aantal is een fractie van de in totaal 45 duizend voetballers die zich jaarlijks melden bij de spoedeisende hulp. Meestal met een polsbreuk (12 procent) of enkelblessure (10 procent).

Rafael van der Vaart

Het zijn blessures waarbij een dokter vaak meteen weet hoe te handelen. Als het aan Goedhart ligt, geldt dat in de toekomst ook voor hoofdblessures. De bondsarts hoopt dat de kennis die via de poli op het gebied van hersenschuddingen wordt opgedaan handvatten oplevert die hijzelf als clubarts bij Ajax, AZ en Vitesse nooit had.

Hij herinnert zich uit zijn Ajax-tijd nog goed dat Ajax-middenvelder Rafael van der Vaart in 2003 na het oplopen van een hoofdblessure tegen Roda JC in de rust twee keer binnen een halve minuut aan hem vroeg wat de stand was. Vier dagen later stond de belangrijke returnwedstrijd tegen AC Milan op het programma in de kwartfinale van de Champions League.

Goedhart: 'Ik voelde aan alles dat hij die wedstrijd niet kon spelen. Maar hij wilde graag en de coach wilde het ook. Als clubarts had ik niets om op terug te vallen. Sindsdien heeft het thema mijn speciale aandacht. Met de poli willen we bewustwording rond dit thema creëren en tegelijk voorkomen dat jonge mensen met hersenschuddingklachten te snel weer beginnen met sporten.'

Toenmalige Ajacied Rafael van der Vaart en clubarts Edwin Goedhart in 2003. Beeld anp

Sterretjes

Van der Vaart hield uiteindelijk niets over aan zijn hersenschudding. Dat het anders kan lopen, weet Rianne Schorel (34). Tien jaar geleden kreeg ze als speelster van ADO Den Haag tijdens een wedstrijd tegen AZ een schot op doel vol tegen haar gezicht. Ze zag even 'sterretjes' en speelde door. Na die wedstrijd voelde ze zich geen moment meer normaal: 'Alles stuiterde. Op trainingen zag ik opeens de ballen op me afvliegen. Mijn oren suisden.'

Artsen zeiden dat ze gewoon kon blijven voetballen, haar coach 'nam het allemaal niet echt serieus'. De problemen bleven. Een half jaar later stopte ze noodgedwongen met voetballen. Haar debuut voor Oranje - waar ze net een uitnodiging voor had ontvangen - zou ze nooit maken. Schorel gleed af: 'Het leek wel alsof mijn hoofd niet meer een deel van mijn lichaam was. Ik verloor mijn sociale leven, mijn werk en ik werd moedeloos.'

Ze laakt de begeleiding die ze in Nederland kreeg bij haar klachten. Na jaren vol tegenslagen vond ze in Amerika de hulp die ze zocht. Ze zit nu in de 'laatste fase' van haar herstel, zegt ze over de telefoon vanuit de VS, waar ze tegenwoordig het grootste deel van de tijd woont en een boek schreef over haar ervaringen.

In de VS zijn hersenschuddingen in de sport al jaren een actueel thema, met name vanwege de problematiek in het American football. Vorig jaar legden wetenschappers het verband bloot tussen de vele klappen op het hoofd van footballers en de fatale hersenziekte CTE, waarmee spelers na hun loopbaan geregeld kampen.

Schorel: 'In Amerika horen hersenen inmiddels bij de gezondheid van de sporter, net zoals een knieband of de enkel. Met name de erkenning van mijn problemen in de VS hielp mij ontzettend. Als je niet direct de juiste begeleiding krijgt, kom je in zo'n mallemolen terecht. Mensen voelen zich vaak onbegrepen. Onze hersenen zijn zo complex. Daar kom je pas achter als er iets mis mee is.'

Gilles Stormezand is hersenonderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij doet momenteel onderzoek naar hersenschade bij Thaiboksers. Naar voetbal en hersenschuddingen is volgens hem nog maar weinig onderzoek gedaan. Hij juicht de opening van de KNVB-hersenpoli toe: 'Zeker omdat de voetbalfrequentie hoog is (elk weekend zijn er in Nederland 32 duizend voetbalwedstrijden, red.).'

De KNVB schat dat er jaarlijks zo'n 4.000 hersenschuddingen zijn op de Nederlandse voetbalvelden. Stormezand vindt het lastig iets te zeggen over de schadelijke effecten van al die hersenschuddingen, 'omdat de impact op het hoofd in het voetbal vaak minder groot is dan in een sport als American football. Soms voel je de volgende dag alleen wat hoofdpijn. Daar ga je niet snel mee naar de dokter.'

Volgens Edwin Goedhart is de kennis uit bijvoorbeeld American football daarom 'niet één-op-één te kopiëren' naar het voetbal: 'Soms ziet iets er heftig uit, maar valt het uiteindelijk mee. Of andersom. Maar wanneer haal je een speler eraf? Daar heeft iedereen - van speler, sportarts, coach tot scheidsrechter - zijn eigen mening over.'

Goedhart zegt dat het uitbannen van subjectiviteit de grootste uitdaging rond hoofdblessures is. Bijvoorbeeld via meer onderzoek of betere, objectievere tests. 'Via de poli willen we de wetenschap in de praktijk te brengen.'

Edwin Goedhart bij het Nederlands elftal in 2014, met Georginio Wijnaldum en Luciano Narsingh. Beeld anp

Hersenschuddingspreekuur

Bondsarts Edwin Goedhart benadrukt dat het sinds donderdag bestaande hersenschudding spreekuur geen vervanging is van bestaande zorg. Voetballers met hersenschuddingklachten moeten naar het spreekuur doorverwezen worden door hun huisarts. Bij aankomst in Zeist doet Goedhart zelf de intake.

Goedhart: 'Vervolgens doen we onder meer balansoefeningen, nemen we neuropsychologische tests af en ze zien de manueel therapeut nog even, want de klachten kunnen ook uit de nek komen'. In principe is het spreekuur alleen voor voetballers die korter dan een half jaar geleden een hersenschudding hebben opgelopen en bij uitzondering een jaar geleden. Goedhart: 'Bij de echt langdurige gevallen komt namelijk zoveel meer kijken'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden