Voetbaldichter des vaderlands

Op de vraag hoe het nu eigenlijk zit met Willem Wilmink en zijn liefde voor voetbal wordt een steekkarretje de studiezaal van het Letterkundig Museum binnengereden....

Bart Jungmann

Willem Wilmink was een Tukker die zich in Amsterdam vestigde. Over dat laatste zei hij: ‘Je wordt er Twentser van dan als je in Twente blijft.’ Hij kwam ter wereld in de Javastraat in Enschede. Na zijn schooltijd lonkte de Randstad, maar uiteindelijk keerde hij terug naar de Javastraat om er zijn laatste adem uit te blazen.

In 1998 wilde ik hem bezoeken. Zijn favoriete club nam die avond afscheid van het Diekman, dat troosteloze sportpark met zijn sintelbaan. Voor het verslag van de wedstrijd tegen Heerenveen leek het een leuk idee om herinneringen op te halen met Wilmink, maar hij was niet thuis.

Het steekkarretje leert dat hij misschien al naar het stadion was vertrokken voor het duel tegen Heerenveen. In een van de interviews vertelt Wilmink dat hij sinds zijn terugkeer in Enschede vaak thuiswedstrijden van FC Twente bezocht. Eigenlijk is Willem Wilmink de beste reden om de Tukkers het kampioenschap te gunnen.

Wilmink was een bijzonder gewone dichter. Mocht er postuum nog eens een dichter des vaderlands worden aangewezen, dan is hij een goede kandidaat. Wilmink karakteriseerde Nederland in onopgesmukte taal. Hij ging door waar Annie M.G. Schmidt ophield. Alledaagse verzen voor volwassenen.

Voetbal loopt als een rode draad door zijn leven. Zelf speelde Wilmink in de jeugd van SC Enschede, een van de twee clubs waaruit in 1965 FC Twente ontkiemde. Hij was een weinig talentvolle linksbuiten en vond dat een rotplek. Voortdurend werd er ‘an de lien blievn’ tegen hem geroepen.

Als vader trapte hij graag een balletje met zijn twee zoons. Uit een interview met Michel Wilmink: ‘We brachten hele middagen voetballend door op een binnenplaats in de buurt.’

Volgens NPS-programmamaker Jan Kok, die met hem aan de basis stond van het tv-programma Het Klokhuis, was Wilmink vooral gesteld op Engels voetbal. Als ze met componist Harry Bannink waren, ging het vaak over Match of the day, het Engelse Studio Sport. Bannink was een fan van Jacky Charlton en jaloers op diens pet.

Ook in Wilminks bekendste werk is voetbal een terugkerend thema. In een couplet uit De oude school gaat het over een kleine keeper. ‘Hij weende zeer.’ En wie kent niet de mongool Frekie die van twee meter op een doel mocht mikken. ‘En hij trok een ernstig smoel.’

Het voetballend geluk van Frekie moet zich voor Wilminks neus hebben afgespeeld toen hij door Amsterdam wandelde. Daar schreef hij in 1971 ook het gedicht De heilige Johan.

Eens toen ik in floodlight

voetballers een doelpunt

zag spinnen zich bewegend

als elven over het gras

wist ik dat uit deze hoek

de verlosser ophanden was

In zijn nabijheid veroverde Ajax de wereld, maar zijn hart klopte voor Twente. De liefde werd twee jaar geleden op passende wijze beantwoord. Supporters rolden een spandoek met de eerste regels van zijn gedicht Textielstad over vak P uit. ‘Het is het eindpunt van de trein, bijna geen mens hoeft er te zijn, bijna geen hond gaat zover mee. Enschede.’ Twente won die middag met 2-1 van Ajax.

Maar FC Twente was voor Willem Wilmink een metafoor voor vergeefse moeite. Soms leek het misschien wat, maar het kon niets worden. In een pastiche op Gorters gedicht Mei schreef hij: ‘Een oude lente en een oud geluid, ons FC Twente ligt er weer eens uit.’

Daarom nog één citaat van het steekkarretje, afkomstig van Joost Prinsen, bekend vertolker van zijn werk. ‘Drie weken voor zijn dood hadden we voor het laatst contact. Hij leek de angst voorbij. Ik schreef dat hij de moed pas mocht opgeven als FC Twente landskampioen was geworden. Toen ik op die brief geen antwoord kreeg, wist ik dat het einde niet ver weg meer kon zijn.’

Willem Wilmink overleed in 2003. FC Twente eindigde dat jaar als twaalfde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden