Az Voetbal

Voetbalclub AZ is op zoek naar een dak boven het hoofd

AZ leidt een zwervend bestaan sinds het dak van het stadion deels instortte. Nu voelt elk thuisduel nog als een bekerfinale en is er solidariteit tussen de clubs. Maar hoelang houden de Alkmaarse fans de moed erin?

Supporters van AZ in het stadion van Twente, tijdens de ‘thuiswedstrijd’ tegen Antwerp in de voorronde voor de Europa League. Beeld Soccrates

Directeur Robert ­Eenhoorn van AZ zegt zonder cynisme: ‘Voor een ingestort dak krijg je meer aandacht dan voor goed voetbal.’ De (voetbal)wereld richt zijn vragenvuur op Alkmaar. Wie draagt schuld van het ongeluk dat geen ramp werd omdat het stadion leeg was toen een deel van het dak instortte? Hoe verder? Wat kost dit wel niet? Tonnen? Miljoenen?

Door lopend onderzoek blijven antwoorden nog uit. Achter kwesties van schuld en boete ligt het zeker zo interessante relaas van solidariteit en ambitie. Donderdag in Enschede, na de 1-1 in de play-offs voor de Europa League tegen Antwerp FC, praat de 34-jarige clubvedette Ron Vlaar over saamhorigheid.

‘Ik zag de ravage woensdag voor het eerst, toen we bij het stadion verzamelden voor het vertrek naar Enschede. Het is een surrealistisch beeld. Vervelend, maar wij hebben geen invloed. Ik ben vooral dankbaar dat we in Enschede en in Den Haag kunnen spelen. Dat geeft energie. Er wordt veel werk verzet om het overal een beetje AZ te laten zijn. Dat is een groot compliment voor alle medewerkers en dat geeft me het gevoel om onszelf en anderen te willen belonen, met plaatsing voor de groepsfase van de Europa League bijvoorbeeld. Wij moeten stoïcijns zijn.’

10 augustus

Over stoïcijns zijn hadden staf en spelers gesproken met elkaar, vóór het seizoen. Dit is een mooie test, al had niemand ­rekening gehouden met het huidige scenario.

Op zaterdag 10 augustus, bij harde wind, stortte een deel van het dak van het in 2006 geopende stadion in. Sindsdien is AZ een club zonder stadion. Althans, zonder bruikbaar stadion. Wie over de A9 naar Alkmaar rijdt, ontwaart even voorbij Uitgeest het schitterende, ongeschonden silhouet van het stadion in het polderlandschap. Het rood steekt fel af tegen de horizon en de lichtmasten buigen deemoedig naar voren, alsof ze nieuwsgierig zijn naar het voetbal van het talentvolle elftal. Zeker bij avondwedstrijden was het schijnsel feeëriek. Was, want voorlopig is het voorbij.

Van dichtbij is alles anders. Een gewonde voetbaltempel in het weiland. ­Afzettingen. Hekken. Lint. Werkers met helmen. Naast de spreuk ‘Samen naar victorie’ staat een hijskraan, leunend tegen de buitenkant van het stadion. Mannen snijden op een woensdag strak gespannen zeilen los die de wind dienen buiten te houden en gooien ze naar beneden. Zo kunnen ze van buitenaf onderzoek doen. Het echte opruimen moet nog beginnen. Zodra het onderzoek is voltooid, brengt directeur Eenhoorn het hele verhaal naar buiten. Over schuld, verzekeringskwesties en toekomstplannen. Tot die tijd is het druk in het meningencircus, al is dan al zeker dat bepaalde lasverbindingen ondeugdelijk waren.

Enschede wordt te laat

Een stadion is ook een clubhuis, met zijn verhalen en emotie. Clubarchivaris Jan Visser keek naar het EK wielrennen in Alkmaar toen het dak instortte, boven de plek waar hij normaal zit. In het nog geopende hoofdgebouw houdt hij halt bij de wand met zijn pentekeningen van 552 voetballers die sinds 1954 in het eerste elftal speelden. Moussa Dembélé was zijn favoriet. Met twee vrienden, de oud-spelers Jan van Veen en Bob van Rijssel, bespreekt hij de problematiek. Nee, ze gaan niet naar Twente, stellen ze deze woensdag. ‘Dat wordt me echt te laat’, zegt Van Rijssel. ‘Dan ben ik niet voor middernacht thuis.’ Van Veen: ‘Twaalf uur? Dat haal je niet.’

Naarmate het seizoen vordert en het stadion gesloten blijft, zal de vermoeidheid over de gang van zaken groeien. Voorzitter van de supportersvereniging Remco Strik: ‘Ik heb nog niet gehoord dat seizoenkaarthouders hun geld terug willen, maar een deel van de beleving is weg. In het supportershome is het normaal gezellig, ook na de wedstrijd, als al gauw 400 tot 500 mensen een tijdje blijven hangen. Ook de inkomsten vallen weg, hoewel dat misschien verzekerd is.’

Geduld en volharding zijn vereist. ­Directeur Lex Verrell van Nh1816 Verzekeringen, een belangrijke sponsor van AZ: ‘We zullen in financieel opzicht niet weglopen, maar ons hele concept valt weg. We ontvangen normaliter relaties uit de stad van onze tegenstander in de skybox. Dat concept is in een ander stadion niet in te vullen.’

De nieuwe situatie is avontuurlijk, maar niet praktisch en zeker niet winstgevend. Doorgaans trekt AZ zeker 15 duizend toeschouwers naar het AFAS Stadion, van wie bijna 10 duizend seizoenkaarthouder. Bij het ‘thuisduel’ tegen Groningen in Den Haag kwamen bijna negenduizend fans, ­tegen Antwerp in Enschede vierduizend.

AZ-woordvoerder Eelke Schulte Nordholt: ‘Elke thuiswedstrijd is qua organisatie een soort bekerfinale, maar dan met slechts een paar dagen voorbereiding.’

Een ander verschil: een bekerfinale is bijzonder. Elke keer ‘thuis’ spelen in een stadion ver weg gaat vervelen, behalve dan misschien voor diehards als Erwin Walbeek, supporter sinds het kampioensjaar 1980-1981. In de laatste vijf seizoenen heeft hij één duel gemist (uit en thuis). Dat was Willem II-thuis, omdat zijn broer ging trouwen in Zwitserland. ‘Die thuiswedstrijden elders spelen is nu nog een uitstapje. Ik houd het wel vol, want AZ is mijn lust en mijn leven, maar anderen zullen op den duur afhaken, ook door praktische problemen.’

Overal is ook relativering. Het ongeluk is goed afgelopen, zonder persoonlijke ongelukken. Louis van Gaal, trainer toen AZ de titel won in 2009: ‘Het is materiaal. Er zijn gelukkig geen mensen gewond of overleden. Volgens mij kan het stadion worden hersteld, al breken moeilijke ­tijden aan voor management, spelers en supporters van AZ. Ik hoop dat ze er goed mee omgaan. Daarin heb ik vertrouwen, want West-Friezen zijn nuchter.’

Nieuwe kansen

Dat is het advies: nuchter blijven. ­Rustig nadenken. In stilte onderzoek doen. Werken. ‘Twee stappen achteruit doen, om straks vier stappen vooruit te zetten’, zegt Eenhoorn, vooruitlopend op een ingrijpende verbouwing en modernisering van het stadion. Ook Matthijs Keuning van Supportersbeweging Victoria Alkmaar speculeert daarop. Hij is al fan sinds zijn schooltijd en AZ nog bespeler van de Hout was. Hij fietste terug van school en zag voetballers trainen. Soms vroeg hij handtekeningen. In een keet naast het sjofele stadion hield Van Gaal kantoor. Het was pure romantiek.

Het nieuwe stadion is hem nooit zo dierbaar geworden. Hij hoopt op verbeteringen. De gracht om het veld weg, de tribunes tot dicht op het veld, de hoeken helemaal dicht. Het stadion is gezellig als het vol is. Het is ook koud en winderig en het oogt een beetje goedkoop, alsof bij de bouw overal op is bezuinigd, alsof toenmalig clubeigenaar Dirk Scheringa elke euro drie keer heeft omgedraaid. Van Gaal: ‘In mijn herinnering was het altijd uitverkocht. Enige nadeel was de eeuwigdurende wind en daar is het ­stadion uiteindelijk ook de dupe van ­geworden.’

Tien jaar geleden ging Scheringa’s bank failliet. Nu stortte dus ook het dak van zijn stadion in, al is de wind niet de enige oorzaak. Hoelang het ongemak gaat duren, weet niemand. Op de site van AZ kun je gewoon kaarten bestellen voor AZ – Sparta in het AFAS Stadion, terwijl het uitgesloten is dat die wedstrijd op 14 september doorgaat in Alkmaar. De verwachting is dat AZ zeker tot de winterstop moet uitwijken. Niemand wil ook meer onder dat niet ingestorte deel van het dak zitten.

De onzekerheid wakkert saamhorigheid en solidariteit aan, zin in avontuur desnoods. Ron Vlaar: ‘In zo’n tijd kun je als club ook dichter bij elkaar komen. Dat geeft energie.’ Het jaar kan zelfs uitgroeien tot een ‘cultseizoen’. Trainer Arne Slot: ‘Het zou de prestatie unieker maken als we ons volgende week via ­Antwerp plaatsen voor de groepsfase van de Europa League. Misschien spreken we hier in de toekomst nog lang over. Van: weet je nog dat we naar ­Enschede moesten, naar Den Haag?’

Saamhorigheid

Vlaar: ‘We willen allemaal in Alkmaar spelen, maar ik denk niet dat het voorlopig gaat gebeuren. Het is een cliché, maar de bal is rond, het veld is elders ­ongeveer net zo groot en het spelletje is hetzelfde. Die saamhorigheid is prachtig, terwijl wij als spelers geen idee hebben wat er op de achtergrond werkelijk gebeurt om hier te voetballen, dat het eruitziet zoals het eruitziet, met overal AZ-uitingen, met de Kees Kist Lounge. We komen dichter bij elkaar.’

Naar Den Haag nam AZ zelfs eten mee, en suikerzakjes. Andere clubs zijn ­solidair. FC Twente vroeg alleen een ­vergoeding voor de onkosten. Woordvoerder Richard Peters: ‘Wij weten hoe het is als een deel van je stadion instort. Op 7 juli 2011 gebeurde dat bij ons, met twee dodelijke slachtoffers. AZ is welkom.’ ADO doet geen mededelingen over geld, maar woordvoerder Ronald van der Geer zegt: ‘Wij hebben ons stadion aangeboden na het horen van het slechte nieuws.’

Zo neemt niet alleen bij AZ de solidariteit toe, ook bij clubs onderling. Ron Vlaar: ‘Die verbroedering is hartstikke mooi. Dit heeft sport ook te bieden.’

Spelers van AZ lopen door de spelerstunnel van de De Grolsch Veste van FC Twente Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden