reportageworldcoaches

Voetbal als grenzeloze verbinder en het grote geluk van Johan Neeskens

Ieder kind verdient een goede coach is het motto van een door de KNVB voor armere landen opgezet project Worldcoaches. Woensdag werd een jubileum gevierd in aanwezigheid van Johan Neeskens en minister Kaag.

Braziliaanse jongens uit een favela helpen Aaron Winter overeind op een kunstgrasveldje aangelegd door de KNVB in het kader van Worldcoaches, in Rio de Janeiro in 2014.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Voetbal verbindt wat door de mens vaak is gescheiden. Worldcoaches, het internationale opleidingsprogramma van de KNVB, vierde zijn tiende verjaardag. Ook ministers waren present.

Voetbal is niet meteen zoiets als de VN-Veiligheidsraad, stelt minister Sigrid Kaag van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking met een kwinkslag. Maar toch? Voetbal is een grenzeloze, verbindende leerschool voor het leven.

Kaag zag de ellende zo vaak, ook in eerdere functies. ‘Kijk naar vluchtelingenkampen in Libanon, waar kinderen door hun ouders van elkaar worden gescheiden omdat ze tot verschillende strijdende partijen behoren. Samen voetballen is dan toch een vorm van conflictpreventie en sociale cohesie. Begin dan maar bescheiden. En het is totaal niet politiek. Het gaat alleen om medemenselijkheid.’

Ieder kind verdient een goede coach, luidt het motto. De KNVB wil met Worldcoaches iets van zijn internationale ambities waarmaken. Trainers opleiden, sociale rolmodellen. De zaal in Nieuwspoort, Den Haag, is barstensvol voor de viering van het jubileum. Johan Neeskens is een van de ambassadeurs van Worldcoaches, dat sinds de aanloop naar het WK van 2010 in Zuid-Afrika sociale ontwikkeling in armere landen verbetert met behulp van voetbal. Vooral door lokale trainers op te leiden, die hun kennis over het spel en de zogenoemde lifeskills doorgeven aan jeugd.

Op de foto

Kennen ze voormalige wereldster Neeskens (68) nog in al die landen? ‘De ouderen wel’, zegt hij met een lach. ‘Soms googelen ze informatie bij elkaar en vertellen ze het door aan de kinderen. De ouders komen mee naar het sportveld en willen op de foto. Ze zijn onder de indruk van iemand die bij Ajax, Barcelona en het Nederlands elftal heeft gespeeld.’

Maar Neeskens zelf is zeker net zo geïmponeerd. Hij is sinds 2013 betrokken bij het door Unicef ondersteunde programma en zijn enthousiasme neemt hem in gedachten mee naar de andere kant van de wereld. Geweldige ervaringen, totaal anders dan in zijn loopbaan als voetballer en trainer. Altijd was alles voor hem geregeld. Nooit kwam hij iets tekort. ‘Je kan winnen of verliezen op het veld. Als je wint, ben je een goede coach. Als je te vaak verliest, word je ontslagen.’ Nu is hij inmiddels naar 23 landen gereisd in Afrika, Zuid-Amerika, Azië en de Cariben. ‘En ik voel me tegenwoordig altijd winnaar. Ik vertrek met een lach en kom met een lach weer thuis.’

Hij weet het nog precies, zijn eerste reis naar Brazilië. ‘Brazilië? Wat moesten wij daar nou vertellen over voetbal? Die zijn vijf keer wereldkampioen geweest.’ Hij ontwaarde het schrijnende gebrek aan faciliteiten, aan docenten ook en trainers. Later trok hij met een cursist diep de favela’s in, naar een sloppenwijk waar hij zich alleen nooit had kunnen vertonen. ‘Geen geld, geen materiaal, geweld, geen veld. Soms geen elektriciteit of stromend water. En toch willen de kinderen ook daar voetballen, desnoods met een bal gemaakt van oude sokken. Coaches zijn daar soms ook vaderfiguren, mentoren.’

Al die bezoeken brengen hem wereldwijsheid. ‘Je kunt pas oordelen over veel landen, als je er bent geweest. Je ziet zoveel waarvan je helemaal geen besef hebt. Ik ben mijn eigen leven ook veel meer gaan waarderen sinds ik dit werk doe. Voetbal heeft me veel gegeven, maar nu voel ik meer voldoening. Ik denk soms: wat ben ik toch gelukkig.’

Plezier

Zichtbaar onder de indruk vertelt minister Kaag (ook haar collega Ank Bijleveld van Defensie was aanwezig) over een groepsapp met haar nichten, waarin ze trots meldt icoon Johan Neeskens te ontmoeten in Den Haag. Al is het dan vroeg, vanwege drukke agenda’s. Kaags woorden zijn doordesemd van werkelijke interesse. Als buitenlandspecialiste is ze veelvuldig in aanraking gekomen met minder bedeelden. Ze spreekt deze woensdag haar oprechte waardering uit voor het initiatief, voor kinderen ‘van wie we het leven en de namen niet kennen. Medemenselijkheid is nodig. We zijn voor iets meer op de aardbol dan scoren alleen. En het gaat ook om plezier dat kinderen willen hebben, om zelfrespect. In een wereld van kansongelijkheid draagt dit programma bij aan gelijke kansen. Het moment dat een kind weer kind mag zijn, is goud waard.’

De KNVB leidde in de tien jaar van WorldCoaches, officieel met een grote C, ruim 15 duizend coaches op en bereikte naar schatting 600 duizend kinderen in 52 landen. Een andere ambassadeur, voormalig international van de vrouwenploeg Anouk Hoogendijk, spreekt over een cursus in Qatar, een zeldzame leergang voor vrouwen. ‘Dertig vrouwen, met veel lagen kleding aan. Daaronder zaten hele mooie persoonlijkheden. Elke dag ging een laagje uit. Op de laatste dag konden we hun gezichten zien en speechten ze in het Engels. Zo heeft elke reis zijn eigen verhaal.’

Neeskens kan zich helemaal vinden in de woorden van Kaag, dat de ‘hulpgever vaak even dankbaar is als de hulpontvanger.’ Hij vliegt donderdag weer naar Curacao, voor een programma van gevorderde coaches op de Antillen. ‘Zij maken ook een wedstrijdanalyse. Ze zijn al een stapje verder.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden