Vincent Kompany heeft in Brussel de dubbelrol van speler/coach.

Analyse Dubbelrol speler/coach

Vincent Kompany is terug bij Anderlecht – in de onmogelijke combinatie van speler en coach

Vincent Kompany heeft in Brussel de dubbelrol van speler/coach. Beeld Getty Images

Voetbalicoon Vincent Kompany is terug bij Anderlecht, de grote en deftige club van Brussel. Hij bekleedt er de dubbelrol van speler/coach. Kan dat eigenlijk nog wel, zo’n baan met zoveel taken, in deze tijd?

Bij aankomst op station Brussel-Noord valt een muurschildering op van een grote vis die een aantal kleinere vissen aanvalt, waarna de situatie omdraait: de kleintjes jagen samen op de grote. Begeleidend schrijven: niet panikeren, organiseren!

Het is precies wat Anderlecht, de grootste en deftigste club van België, wil uitstralen. Het vorige seizoen verliep allerbelabberdst, het huidige startte de Brusselse grootmacht slecht met twee punten uit vijf duels. Maar de redding is nabij, gonst het door de stad. De ‘prins’ van de stad, Vincent Kompany, is terug in een dubbelrol: als speler én als trainer.

De 33-jarige Kompany, opgegroeid in een Brusselse achterstandsbuurt, geldt nog altijd als een van de beste verdedigers ter wereld. Hij manifesteert zich daarnaast al jaren als filantroop, platenlabelbaas, investeerder en toekomstig premierkandidaat of Uefa-baas. ‘Hij moet veel uitdagingen hebben’, schetst zijn 71-jarige vader Pierre, de geboren Congolees die sinds vorig jaar burgemeester is van de Brusselse deelgemeente Ganshoren.

Bij Anderlecht moet hij dit seizoen niet alleen de ploeg defensief stutten en de opbouw verzorgen; hij bedenkt ook opstelling, wissels, tactiek, trainingsopbouw, moet de troepen enthousiasmeren en de discipline bewaken. En ja, het aankoopbeleid bepaalt hij goeddeels. 

Kompany terug in het shirt van Anderlecht. Beeld AFP

De terugkeer wekt verbazing. Kompany was vorig seizoen de zeer gewaardeerde aanvoerder bij Manchester City, waarmee hij voor de vierde keer kampioen van Engeland werd en was steunpilaar van het Belgisch elftal dat derde werd op het WK 2018. Voor het nationale team heeft hij nog altijd niet bedankt.

City-manager Josep Guardiola zag hem graag in Manchester blijven, maar Kompany mijdt gebaande paden en omarmt controversiële keuzes. Na een zeer succesvolle start van zijn spelersloopbaan bij Anderlecht, waar hij vanwege zijn fraaie loop met opgetrokken schouders, royale techniek en tikje hautaine blik al snel Vince the Prince werd genoemd, had hij doorlopend ruzie bij Hamburger SV. Hij was een van de eersten die in het ambitieuze City-project van de Abu Dhabi United Group stapte. In interviews, die hij steeds spaarzamer geeft, denkt hij graag hardop na over oplossingen voor de wereldvrede en bestrijding van armoede. De vergelijking met Clarence Seedorf en U2-zanger Bono is vaak gemaakt.

Typisch Kompany om speler/coach te worden. De dubbelfunctie is praktisch uitgestorven, zelfs in bakermat Engeland. ‘Het is niet te combineren, vandaag de dag al helemaal niet meer’, meent Ruud Gullit, die zelf eind vorige eeuw een dergelijke rol bekleedde bij Chelsea.

Afgelopen weekeinde raakte Kompany geblesseerd aan zijn hamstrings, maar hij mag niet op de bank plaatsnemen, omdat hij nog niet over het proftrainersdiploma beschikt. ‘Of hij nu wel of niet speelt, hij brengt altijd zijn enthousiasme over’, zegt Anderlecht-coach Simon Davies, die wel de vereiste papieren heeft en dus officieel hoofdcoach is, doch er geen geheim van maakt ondergeschikt te zijn aan Kompany. Davies, net als Kompany voormalig jeugdtrainer bij City, brengt donderdag, drie dagen voor de kraker tegen Standard Luik, een verbale ode aan Kompany in het perslokaal van het Anderlecht-stadion. ‘Zijn ervaring en voetbalfilosofie hebben deze club al veel gebracht. Ik zou hem het liefst op het veld hebben en anders naast me op de bank. Hij blijft een inspiratie.’

Trust the process, vertrouw op het proces. Dat twitterde Anderlecht kort voor de vorige wedstrijd tegen kampioen KRC Genk. Die ging verloren. Kompany meldde zelf na middernacht op Twitter: ‘We geloven niet in de hype, we geloven niet in drama, we geloven in het proces. We spelen continu goed voetbal met een jonge ploeg. Maar geen resultaten, dus geen excuses.’

‘Trust the process’ lijkt niet zomaar gekozen. Het was eerder het motto van de NBA-club Philadelphia Sixers van manager Sam Hinkie tussen 2013 en 2016. Hinkie installeerde de countercultuur: allerlei dingen doen die een sportclub eigenlijk niet zou moeten doen. Talent gaat vóór ervaring bijvoorbeeld. Kan een paar jaar pijn doen, maar uiteindelijk pluk je de vruchten. De Sixers doen dat nu, maar zonder revolutionair Hinkie die uiteindelijk toch de deur werd gewezen.

Ervaring opdoen

‘Als een 17-jarige beter is dan een 37-jarige kiezen we voor de 17-jarige. Je krijgt alleen ervaring door te spelen’, zegt Davies op de vraag of Anderlecht tegen het sterk gestarte Standard met twee 17-jarigen in de defensie zal aantreden, nu Kompany niet kan meedoen.

De basketbalslogan is inmiddels geadopteerd door de Anderlecht-fans. Zij bleven de ploeg in Genk tijdens het verloren duel en nadien toejuichen alsof ze op weg waren de Champions League te winnen. In de fanshop is dondermiddag evenwel rustig. Een Anderlecht-shirt met de naam Kompany hangt prominent achter de toonbank. Op posters staat Kompany dan weer voor en dan weer achter twee ploeggenoten.

Formeel heeft Kompany een technisch en een sportief directeur boven zich. Maar de nieuwkomers komen vooral uit zijn netwerk. Samir Nasri en de Nederlander Philippe Sandler zijn oud-ploeggenoten, Nacer Chadli en Hendrik van Crombrugge collega-internationals. Alleen de Nederlander Michel Vlap zou zijn aangedragen door technisch directeur Frank Arnesen, die lang in Nederland werkte.

De Belgische pers is verdeeld over het proces. Oud-Anderlecht-speler Marc Degryse stelde in zijn column in Het Laatste Nieuws: ‘De trainer Kompany heeft een probleem. Hij moet eens nadenken over zijn dubbele rol, want als je hem na de wedstrijd hoort praten, dan heeft hij het duidelijk moeilijk om juist te oordelen. Je hebt mensen die het graag druk hebben, maar het kan ook te druk worden. Hij blijft maar een mens, hè, naast een heel goede voetballer. Al heb ik precies het gevoel dat ook hij, net als de supporters, denkt dat-ie God is.’

‘Jaloezie’, oordelen ze bij café La Stade, recht tegenover het stadion. Stamgast David Thoux: ‘De prins is teruggekeerd, terwijl hij nog supergoed is. Voor ons Anderlecht! Wie doet hem dat na? Hij heeft een geweldig plan, het voetbal is al goed. Patience. Geduld.’

Zijn kameraad Raoul Bruylle voegt toe: ‘Vorig seizoen was verschrikkelijk, ook door jullie coach Fred Rutten. Dramatisch. We spelen niet eens Europees! De ploeg is nieuw. Laat het over aan Vincent, zijn hart klopt net zo hard voor Anderlecht als dat van ons.’

In Ganshoren, ten noorden van Anderlecht, is kritiek helemaal uit den boze. Daar is Pierre Kompany, de vader van Vincent, de eerste zwarte burgemeester van het land. Hij wordt vooral gewaardeerd, omdat hij eenieder met een vraag of klacht op zijn gemeentehuis ontvangt, afspraak of niet.

Momenteel is hij op vakantie in Réunion, vertelt zijn assistente. ‘Maar laat uw telefoonnummer achter en hij zal u bellen.’ De volgende ochtend zegt Kompany senior door de telefoon op de vraag of zijn zoon spijt heeft: ‘Natuurlijk niet! Geef het even tijd. U komt toch uit Nederland? Daar doen ze het toch vaak zo: jonge spelers de kans geven, mooi voetballen, waarde creëren en zo groeien. Ajax heeft er de halve finale van de Champions League mee bereikt. Anderlecht wil dat ook. Je kunt wel snel kampioen willen worden, maar daarmee bouw je niets op voor de toekomst.’

Hij wijst op de opengebroken Keizer Karellaan die Ganshoren splijt. ‘Nu is het lastig om op de trottoirs te lopen, straks kunnen we er jaren mee vooruit. Bij de voetbalclub ligt eindelijk kunstgras in plaats van dood gras. In België kiezen we vaak voor de korte termijn.’

Zijn zoon is ervaren genoeg, vindt Kompany senior. ‘Zijn moeder overleed toen hij 21 was, en geblesseerd in Duitsland zat. Hij heeft businessmanagement aan de universiteit gestudeerd, hij sprak als aanvoerder superveel met Guardiola. Ik zie hem straks misschien de Fifa leiden. Maar eerst Anderlecht. Er gaat verandering komen, uiteindelijk.’

Geinen

Ruud Gullit heeft daar twijfels over. Hij won met Chelsea als nieuwbakken player/manager in 1997 direct de FA Cup, maar werd een jaar later ontslagen. ‘Ik snap dat je erin stapt als je gevraagd wordt. Dat overkwam mij ook. Maar ik kwam erachter dat het niet kan, die twee rollen combineren. Vooral omdat je beslissingen moet nemen over spelers met wie je in de kleedkamer nog zit te geinen. Dat is kloten. Je moet weg uit die kleedkamer anders wordt het moeilijk om onafhankelijk je keuzes te maken.’

Ruud Gullit als speler van Chelsea. Beeld Getty Images

Ook Gullit raakte geblesseerd. ‘Achteraf een zegen. Je hebt op het veld toch minder overzicht, ook al speelde ik achterin. Moet je ook nog over wissels en tactiek nadenken. Maar het is lastig om te stoppen als jouw ervaring in het veld nog iets toevoegt.’ Dat hij ook nog de trainer was, gaf hem geen extra druk als speler. ‘Op die leeftijd speel je altijd minstens een zes, meestal hoger. Het was meer dat spelers je een uitslover vinden als je ging meedoen.’

Spelers mochten hem ‘Ruud’ blijven noemen. Tussendoor legde hij het contact met nieuwe, ervaren spelers. ‘Je kunt niet lang op je naam teren, je moet presteren.’ Gullit verbood fastfood, mobiele telefoons op de club en liet zijn spelers ‘verschrikkelijk’ veel lopen. Door zijn blessure kon hij zelf niet meelopen. ‘Krijg je weer scheve gezichten. Dus ik stopte vrij snel als speler.’

Kompany maakte onlangs een andere keuze. Hij gaf juist aan een stapje terug te doen als coach, zeker op wedstrijddagen. Maar tijdens een openbare training viel op hoe nadrukkelijk hij de coachrol op zich nam. Volgens vader Pierre houdt hij vertrouwen in zijn plan. ‘Geen paniek. Ik ken mijn zoon. Hoe groter de uitdaging, hoe liever.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden