NieuwsSchaken

Vijftien jaar was recordschaker Tiviakov onzichtbaar: ‘Door Carlsen is deze prestatie nu bijzonder’

Magnus Carlsen houdt het erop dat hij sinds gisteren 111 keer ongeslagen is achter het schaakbord en nu pas het record heeft veroverd. Formeel trad hij al eerder in de voetsporen van Sergej Tiviakov.

Magnus Carlsen in een wedstrijd tegen de Russische Daniil Dubov tijdens Tata Steel Chess in Eindhoven.Beeld Getty Images

Eigenlijk had wereldkampioen Magnus Carlsen het record van Sergej Tiviakov van 110 partijen zonder nederlaag al verbeterd in de vierde ronde van Tata Steel Chess. Maar hij telde twee zeges op Noorse amateurs niet mee vanwege hun lage rating. Na een gortdroge remise met Fabiano Caruana, zijn uitdager in de WK-match van 2018, zag Carlsen vrijdag ook al geen reden om de primeur te vieren.

111 of 113 keer ongeslagen, na zijn zesde remise op rij speelt Carlsen vooralsnog een bijrol in Wijk aan Zee. Toch is hij al anderhalf jaar bezig aan een indrukwekkende reeks. In juli 2018 verloor Carlsen bij het toernooi in het Zwitserse Biel voor het laatst. Sinds die nederlaag tegen Mamedyarov staat de teller dus op 113 klassieke partijen zonder nederlaag.

De nummer 1 van de wereld won 36 keer en speelde 77 maal remise. Tennisser Roger Federer heeft in zijn lange carrière maar liefst zeven keer een ‘winning streak’ van 20 partijen afgeleverd, in een sport die geen gelijkspel kent. Rafael Nadal kwam op zijn geliefde gravel tussen 2005 en 2007 tot 81 partijen achter elkaar. Voor een schaker is het al bijzonder dat hij afwisselend met wit en zwart vijf partijen op rij wint, zoals Carlsen in 2019.

Bij Tata Steel Chess boekte de zevenvoudig kampioen in 2015 ooit zes zeges op rij. ‘Vergeet niet dat je met de zwarte stukken altijd met een achterstand begint’, zegt Caruana. ‘En zeker tegen een speler van het kaliber Carlsen moet je eerst een gelijke stelling zien te creëren. Dan kan een gelijkspel een prima resultaat zijn.’

Tiviakov sarcastisch

Sergej Tiviakov reageert sarcastisch op de hype rondom zijn verbroken record uit 2005. ‘Mede met dank aan de Amerikaanse omroep CNN is het plotseling wereldnieuws. Het is much ado about nothing. Ik was vijftien jaar lang recordhouder zonder dat iemand belangstelling toonde. Blijkbaar vond men het volkomen normaal dat ik 110 partijen niet had verloren. Nu Carlsen het record van me heeft afgepakt, vinden ze het toch een bijzondere prestatie.’

De 46-jarige Tiviakov speelde in een ander tijdperk. ‘Nu is een remise bij een invitatietoernooi een goed resultaat, grootmeesters krijgen startgeld en vechten lang niet altijd voor een overwinning. Ik nam vaak deel aan open toernooien, waarbij ik vanwege mijn rating altijd op winst moest spelen. Een remise kostte me Elo-punten. Het was een ander soort schaken, met veel risico’s. Ik heb in mijn serie van 110 partijen een veel hoger winstpercentage dan Carlsen.’

Onderbelicht

Bleef de serie van de Nederlandse Rus ook niet onderbelicht, omdat hij veelal tegen schakers met een veel lagere rating had gespeeld? En krijgt de score van Carlsen juist niet meer reliëf door de sterke oppositie? Bewust schrapte hij twee potjes in de Noorse competitie. Die zeges meetellen zou ‘Tivi-esque’ zijn, zo verwees Carlsen op Twitter ironisch naar de onttroonde recordhouder.

Carlsen is ervan overtuigd dat zijn serie is opgebouwd tegen schakers met een gemiddelde rating van 2700. ‘Ik ben er zeker van dat het 2700 plus is’, voegt hij er veelbetekenend aan toe.

Het is geen eerlijke vergelijking, aldus Tiviakov. ‘Regels zijn regels, het gaat bij dit record niet om de sterkte van de tegenstanders of de toernooien. Waar staat in de voorwaarden dat je moet spelen tegen schakers met een rating van minstens 2700? Wat telt is de langste periode dat een schaker ongeslagen blijft.’

Inflatie

Bovendien is de huidige Elo-rating volgens Tiviakov aan inflatie onderhevig. ‘In 2005 was ik twintigste met een rating van 2700, nu heeft de nummer 20 van de wereld een rating van 2750.’

De Kroatische schaker Bogdan Lalic, erkend remiseschuiver, claimt dat hij maar liefst 150 partijen niet heeft verloren. Tiviakov: ‘Maar hij kan die reeks niet bewijzen, dan telt het niet. Iedereen kan iets roepen, ik heb al mijn 110 partijen genoteerd.’

Met terugwerkende kracht krijgt Tiviakov de erkenning die hij zolang heeft gemist. ‘Ik voel me als de artiest die pas na zijn dood de waardering krijgt. Mijn serie is schaakdood, nu weten mensen hoe goed ik vroeger was. Mijn record heeft vijftien jaar stand gehouden, het was een van mijn beste prestaties. Het stemt me trots dat alleen de beste schaker aller tijden het kon verbeteren. Ik vind Carlsen nog beter dan Bobby Fischer, hij verdient dit record.’

Caruana spreekt van een ‘indrukwekkende reeks’, maar die mijlpaal kan Carlsen vrijdag even gestolen worden. De 29-jarige Noor komt maar niet op gang in Wijk aan Zee. ‘Ik kan mezelf moeilijk titelkandidaat noemen met zes remises in de eerste zes partijen. Al kan ik een gelijkspel tegen Caruana wel accepteren.’ En met gevoel voor zelfspot: ‘Ik hoop niet dat ik een nieuw record vestig met 100 remises op rij.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden