INTERVIEW

'Via de kerk zijn we in de Kuip terechtgekomen'

Aan de vooravond van de klassieker Ajax - Feyenoord beschouwen twee dominees het Nederlandse profvoetbal, supporters en de rol van geld. Karin van den Broeke, dominee en Feyenoordfan: Ik heb emoties, net als een ander, maar je moet je grenzen bewaken.'

Karin van den Broeke, dominee en Feyenoordfan. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het kan net, meestal. Op zondag preken in Zeeland, in Wissenkerke of Kortgene, en dan snel naar de Kuip, naar de hoogmis van Feyenoord, met al zijn extreme uitingen, afstotend en fascinerend tegelijk. Daar sta je dan als dominee, in vak RR bij de harde kern, tweede ring. Achter het doel.

'Ik heb alle emoties, net als een ander, maar je moet je grenzen bewaken', zegt dominee Karin van den Broeke, preses Generale Synode van de Protestantse Kerk in Nederland, voorzitter van het landelijk bestuur van de PKN dus. De roep van het volk is dwingend: de directeuren Gudde en Van Geel moeten weg. Er is getreuzel rond de bouw van een stadion. Feyenoord wint nooit een prijs. Heethoofden schelden in de tuin van matig presterende voetballers.

Van den Broeke (52) kwam tot Feyenoord via de Bijbelkring van haar schoonouders. Een vriend uit die kring nam haar zoon mee. 'Via de kerk zijn we in de Kuip terechtgekomen.' Ze weet nog dat haar zoon voor het eerst meeging naar het stadion, als jongen van 10. 'Ik had ook een beeld: goh, komt hij niet in agressieve sferen terecht? Dat is helemaal niet zo. Het is veel gemoedelijker dan velen denken.'

Klaas Vos, dominee en Ajaxfan

Vos (66) ontdekte Ajax vanuit Huizen, eind jaren vijftig een orthodox christelijk bolwerk. Vader, vrachtwagenchauffeur, nam voetbalplaten van Esso mee naar huis. Vos werd geraakt door een foto van Ajax. Dat shirt. Amsterdam, de verdorven stad. Onderweg naar Artis reed het gezin langs de Meer. Hij werd supporter, hevig, met 'Krankheit zum Tode'.

Maatschappij I

Maar ja, onvrede gulpt geregeld uit de kieren. 'Als er iets misgaat, zoeken we een zondebok. Zo gaat dat in de maatschappij, en in het voetbal gebeurt dat extreem. Vanuit mijn positie zeg ik: dat soort processen moet je ontmaskeren, het ligt nooit aan één zondebok. Het is verschrikkelijk dat ze vijf keer op rij verliezen in de competitie, maar het hoort bij een spel. Voetbal wordt soms tot iets bijna heiligs gemaakt, en er zijn flinke commerciële belangen. Daardoor is er weinig relativeringsvermogen.'

Religie

Voetbal is voor haar geen religie. 'Ik zie dat uiteraard anders. Er zijn wel religieuze elementen. Iets delen, zingen met elkaar. Sommige mensen zeggen dat Feyenoord hun geloof is en de Kuip hun tempel. Hun goden staan op het veld. Dat is voor mij volkomen uit het lood.

'Voetbal is een spel, waarin wezenlijk is dat het mis kan gaan. Voor mij is geloven een levenshouding, die je helpt om met hoogte- en dieptepunten om te gaan, die je oproept tot maatschappelijke verantwoordelijkheid. Geloven helpt je om de juiste toon van relativering te vinden.

'Verdediger Stefan de Vrij (speelt bij Lazio, red.) is christelijk. Over hem werd sceptisch gedaan bij Feyenoord. Zou zo'n jongen uit een gedegen christelijk milieu een tackle kunnen maken? Dat is een angstig beeld van religie. Geloof is ook volharding. Op het veld geef je alles, maar je kunt relativeren als het misgaat. Iedereen heeft zijn beperkingen. Zelfs als je vijf wedstrijden achter elkaar verliest, is het: hup, opstaan, doorgaan, volgende keer beter.'

Commercie

Het grote geld verleidt de sport. Altijd meer, beter, hoger, sneller. Bedrog, doping, een motortje in de fiets, waar houdt het op? 'Het is jammer dat sport zo vercommercialiseert. Ik denk dat voetbal voor veel mensen van het legioen nog steeds een spel is waarin ze volledig opgaan. Maar topsport is geperverteerd door de enorme bedragen die erin omgaan.'

Dominee Van den Broeke heeftweleens gepreekt over voetbal. Zo deed Marco van Basten bij AZ een stap terug als trainer. 'Dat was mooi. Iedereen heeft een beeld van altijd hogerop willen. Hij bracht een nuchtere, menselijke factor in.'

Ze is niet naïef. 'Als je op het veld staat, moet je proberen te winnen. Tegelijkertijd is het belangrijk te beseffen dat strijden om de winst nooit zover moet gaan dat het tot vijandige gevoelens leidt. Hoe je je als mensen tot elkaar verhoudt, mag niet verloren gaan door het spel.'

Maatschappij II

Haar zoon en haar man hebben een seizoenkaart. Zij gaat af en toe mee en geniet, ook van het multiraciale karakter in het stadion. 'Voetbal heeft een mooie maatschappelijke bijdrage. Het samenleven met verschillende culturen lukt meestal goed. Dat voorbeeld zou ik elders vaker willen terugzien, waarbij het van belang is soorten van onvrede te onderscheiden.'

De belaagde voetballer heeft doorgaans slecht gepresteerd, de bewoner van een azc wordt bedreigd omdat de dader (bijvoorbeeld) bang is voor het onbekende. 'In alle gevallen is het goed te kijken of die woede gerechtvaardigd is. Dat zeven mensen zich misdragen tegen Vejinovic is verschrikkelijk, maar dat wil niet zeggen dat heel Feyenoord niet deugt.

'We horen van protesten rond azc's, maar er wordt veel minder geschreven over Nederlanders die klaarstaan voor vluchtelingen. Ik hoorde over een Syrische vluchteling, tevens arts, die meteen hielp toen iemand een hartaanval kreeg. Hij redde een leven.'

De Kuip

'De sfeer in de Kuip is heel mooi, met enorme bewogenheid en betrokkenheid. Een wedstrijd na de nederlaag met 10-0 tegen PSV was ik in het stadion. Je zou een sceptische houding kunnen verwachten, maar iedereen ging achter de club staan.' De sfeer is dan bijna gewijd.

'Er zijn ook nadelen, bij spreekkoren bijvoorbeeld. Tegen mensen die ik ken, zeg ik tijdens zo'n spreekkoor weleens: doe even normaal alsjeblieft. Maar ik ga niet echt preken in het stadion. Dat is een andere dynamiek.

'Afgelopen week zei iemand: is Giovanni van Bronckhorst trainer van een topclub of trainer namens een groep trouwe supporters? Dat laatste is hij misschien het meest. Dat trouwe legioen is kenmerkender voor Feyenoord dan de status van topclub. Er is bijna niemand meer op de middelbare school die een kampioenschap van Feyenoord heeft meegemaakt. Dat is een sterk beeld.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Dirk Kuyt, Simon Gustafson, Marko Vejinovic, Jari Schuurman, Calvin Verdonk, Bart Nieuwkoop, Stef Gronsveld en Kamil Miazek komen per helicopter aan in de Kuip tijdens de open dag van Feyenoord. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden