Nieuws Voetbal

Verzet tegen plannen noopt Uefa tot uitstel overleg, aan de vooravond van de start nieuwe Champions League en Europa League

Het rommelt binnen het Europese clubvoetbal. Onenigheid over de toekomstige opzet van de toernooien dreigt partijen uit elkaar te drijven.

(vlnr) ECA-bestuursleden Aki Riihilahti, Edwin van der Sar, Andrea Agnelli en Dariusz Mioduski wonen een persconferentie bij. Beeld AFP

De grootste clubs van Europa willen nog groter zijn, door meer wedstrijden te spelen in een bijna gesloten competitie en zo meer inkomsten te vergaren. De kleintjes willen minimaal hun aandeel behouden. Een vergadering van de Uefa en andere belanghebbenden over de opzet vanaf 2024, die oorspronkelijk woensdag zou plaatsvinden, is mede vanwege de commotie uitgesteld, in een poging eerst meer informatie te verzamelen via een werkgroep.

Directeur Jacco Swart van de European Leagues, een samenwerkingsverband van 36 profcompetities in 29 landen, verwoordt de onvrede. ‘Er is veel verzet. Dit is een belangrijke en spannende periode, vanwege het ontwerp van het Europese clubvoetbal op de middellange termijn, met alle mogelijke gevolgen voor de nationale competities. Wij willen alles doen om de nationale competities de bakermat te laten blijven van het voetbal. Daar worden spelers opgeleid, daar doen ze ervaring op.’

European Leagues, waarin 950 clubs zijn vertegenwoordigd, maakt zich zorgen over de verrijking van de top en over de beoogde opzet van de Champions League vanaf 2024. De Uefa presenteerde daarvoor deze lente plannen, met een bijna gesloten topcompetitie, met vier groepen van acht clubs, waarbij 24 van de 32 ploegen verzekerd zouden blijven van deelname en nog slechts vier clubs zich kunnen plaatsen via nationale competities. De onenigheid en het aanzwellende protest tegen die opzet komt uit alle hoeken van het voetbal, zelfs van toptrainers als Jürgen Klopp, tot aan politici toe. Ook een aantal van de topclubs en topcompetities is tegen, in het besef dat verwaarlozing van de eigen liga desastreuze gevolgen kan hebben. De Uefa heeft besloten pas op de plaats te maken en eerst alle opties te overdenken.

European Leagues heeft zelf een concept ingediend dat als alternatief geldt voor alle bloedgroepen. Dat gaat uit van drie basisvoorwaarden voor de toekomst: bescherming van de landelijke competities. Vergroting van het aantal deelnemers aan Europees voetbal. Eerlijker verdeling van gelden. De nationale competities moeten de basis blijven voor Europese voetbal. Via nationale competities kunnen clubs zich plaatsen. Dat hoort zo te blijven.

Aan de andere kant van het spectrum staan de grootste clubs van Europa, die steeds meer geld nodig hebben om hun dure huishouding te bekostigen en die verzekerd willen blijven van bepaalde inkomsten. Een aantal van die grote clubs is verzameld in de ECA, de European Club Association. Een club als Juventus geldt als voorstander van de vergaande plannen.

ECA-bestuurslid Edwin van der Sar, algemeen directeur van Ajax, hield deze week tijdens vergaderingen een warm pleidooi voor de belangen van zijn werkgever en andere clubs in de middelgrote landen. Ajax moest ondanks het bereiken van de halve finales vorig seizoen nu toch twee voorrondes spelen, om opnieuw in de Champions League te geraken. De nieuwe editie begint volgende week, met Ajax als enige Nederlandse deelnemer. PSV, Feyenoord en AZ wisten zich te plaatsen voor de Europa League.

Doel van Van der Sar is om de kansen voor de clubs uit de middelgrote landen te vergroten, ook door minder kwalificatieduels in de zomer te hoeven spelen. Ook wil hij proberen meer tv-gelden uit de Europese pot te krijgen voor landen als België, Schotland, Oekraïne en Nederland. De grote landen ontvangen veel meer tv-gelden, zowel in de Champions League als in hun eigen competities.

De Uefa, aangespoord en soms onder druk gezet door de grote clubs, was voornemens de nieuwe opzet van de Champions League met vier groepen van acht clubs in 2024 in te voeren. De suggestie is al meermaals gedaan dat de clubs voor hun Europese duels in die opzet eventueel willen uitwijken naar de commercieel interessante weekeinden, mogelijk zelfs naar andere continenten. Dat zou ten koste gaan van de ruimte op de kalender in de nationale competities.

Swart is bang dat de financiële verschillen in dat geval alleen zullen groeien. ‘Het gat zal nooit meer worden gedicht, maar het voetbal is er niet alleen voor de grote clubs. Een nieuwe opzet mag niet ten koste gaan van al die andere clubs.’ Hij legt cijfers voor: verreweg de meeste clubs, 450 in totaal, hebben een omzet van tien miljoen euro of minder. De absolute top is klein: ‘Slechts twaalf clubs hebben een omzet van 300 tot 800 miljoen euro. Ze betalen tot 500 miljoen aan salarissen.’

Swart benadrukt dat uit onderzoek is gebleken dat de verrijking van de topclubs dankzij de Champions League de nationale competities geen goed heeft gedaan. Olympiakos Piraeus was bijna altijd kampioen van Griekenland de laatste decennia en haalde grofweg de helft van zijn inkomsten uit de Champions League. ‘Juventus is acht van de laatste acht keer kampioen geworden, Bayern München behaalde zes op zes, PSG zes op zeven en FC Porto acht op dertien. De trend is dat het aantal clubs dat kampioen wordt steeds kleiner wordt, en het verschil tussen de top en de rest steeds groter. De spanning neemt af, de voorspelbaarheid toe. Voor Kerst is vaak al bekend wie met Pasen kampioen wordt.’

Zeker is dat vanaf 2021 een derde Europees toernooi wordt gehouden, zeg maar Europa League 2. Het aantal deelnemers per toernooi is vanaf dan 32. In totaal doen dan dus 96 clubs aan de drie hoofdtoernooien mee. Nu is dat 80 (32 CL en 48 EL). De UEFA zal te zijner tijd een besluit nemen over de in het voorjaar gepresenteerde plannen, na overleg met alle belanghebbenden. Swart: ‘De Uefa dient op te komen voor het hele voetbal. Niet alleen voor Juventus, ook voor Excelsior.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden