Verloren en ook nog vijftig jaar

Een ongeluk komt nooit alleen. Bij wijze van voorbode van mijn vijftigste verjaardag (het bericht haalde, afgelopen woensdag, zowaar de sportpagina's van De Telegraaf) en - bijgevolg - mijn definitieve inlijving in de rangen der veteranen, verloor ik vorige week zaterdag een partij voor de clubcompetitie....

In de wedstrijd tussen het Amersfoorts Damgenootschap en De Lier, een ontmoeting overigens die in een verpletterende 5-15 zege voor de bezoekende vereniging eindigde, bracht de Westlandse hoofdklasser Peter van der Stap mij een nederlaag toe.

Omdat het voor het eerst sinds 1983 was dat zoiets mij overkwam (destijds was het de latere KNDB-voorzitter Anton Schotanus die het beulswerk verrichtte), baarde één en ander nogal opzien. Dat is de eerste, zeg maar 'journalistieke' reden om de partij-in-kwestie voor het voetlicht te halen.

De tweede reden voor onderstaande partijbespreking schuilt in het speltechnische verloop ervan. Want los van de 'nieuwswaarde' was het - geloof ik - ook een goede, in elk geval zeer principiële partij, waarin beide spelers vasthielden aan strategische doelstellingen die zij in zekere zin al met hun openingszet(ten) hadden geformuleerd.

Van der Stap-Sijbrands

(Clubcompetitie 1999/2000)

1.32-28 17-21 2.31-26 19-23 3.26x17 23x32 4.37x28 12x21 5.33-29 20-24 6.29x20 15x24

De ruil naar 24 vormt een eerste, nog enigszins schuchtere aanzet tot een consequent volgehouden omsingeling van het witte centrum.

7.41-37 7-12 8.46-41 11-17 9.39-33 21-26 10.37-32 10-15 11.41-37 5-10 12.44-39 17-21 13.37-31 26x37 14.32x41 21-26 15.41-37 6-11 16.38-32 16-21 17.43-38 21-27 18.32x21 26x17 19.38-32 17-21 20.42-38 12-17 21.49-43 11-16 22.34-30

Zonder vrees voor de (remise-)combinatie 22...21-27 en 23...13-18 enz.

22...1-7 23.30x19 13x24 24.37-31 9-13 25.40-34 4-9 26.45-40 21-26

Voor een onmiddellijk 26...18-22?! achtte ik de tijd nog niet rijp.

27.47-42 26x37 28.42x31

Door ditmaal in voorwaartse richting te slaan, stelt Van der Stap zich zo energiek mogelijk teweer tegen de vijandelijke plannen.

28...17-21

Zo haalt zwart de neutraliserende mogelijkheid 29.32-27 (29...17-21 30.34-30 enz.) uit de stand.

29.48-42 21-26 30.42-37 7-12

Gespeeld met de bedoeling om na 31.31-27 via 31...14-19 enz. over te schakelen naar een klassiek-achtig speltype waarin de tempoverhoudingen èn het achtergebleven stuk op 36 wit zorgen zouden baren. Die switch zal evenwel uitblijven:

31.50-45 12-17! 32.31-27 18-22! 33.27x18 13x22

Nu krijgt de omsingeling van het witte centrum alsnog gestalte.

34.37-31 26x37 35.32x41 16-21 36.41-37 2-7 37.34-29 8-13 38.29x20 15x24 39.40-34 13-18!

Omdat zwart er nog steeds niet voor voelt de formatie 15/20/24 in stelling te brengen, moet de uitstoot (40.)28-23 met andere middelen bestreden worden.

40.45-40 10-15!

Idem.

41.38-32

Zie diagram

41...14-19!

Dit is sterker dan 41...7-12, dat na 42.43-38! weinig concreets oplevert. Bijvoorbeeld 42...14-20 43.34-29! 20-25 44.29x20 15x24 45.40-34! 9-13 46.34-29 en zwart staat met lege handen.

De tekstzet daarentegen stelt de positionele dreiging 42...18-23! aan de orde.

42.37-31(!) 21-26 43.31-27(!) 22x31 44.36x27

Na afloop van de partij onderzochten mijn tegenstander en ik of wit wellicht soms beter 43.34-29 26x37 44.32x41 had kunnen doen, maar daar ziet het vooralsnog niet naar uit. Zo stuitten we onder meer op de volgende spelgang:

44...7-12! 45.29x20 15x24 46.40-34 18-23 47.34-29 23x34 48.39x30 12-18! (nu is 49.33-29? 24x33 50.28x39 verhinderd door het thematische 50...19-24! en 51...18-23 +) 49.43-39 (op 49.43-38 wint 49...22-27! 50.41-37 9-13! enz.) 49...9-14! en nu drie variantjes:

1) 50.39-34 22-27! 51.30-25 18-23 +.

2) 50.30-25 3-9! 51.39-34 18-23 52.33-29 24x33! 53.28x39 19-24! enz. met winnend voordeel voor zwart.

3) 50.41-37 18-23 51.37-32 24-29! 52.33x13 22x44 53.13-9 44-50! 54.9x20 23-29! 55.30-25 29-34! met probleemloze winst na bijvoorbeeld 56.32-28 50x22 57.20-15 22-28 enz.

44...15-20!?

Verleidelijk was het offer 44...18-22 45.27x18 17-21 (45...26-31?? 46.32-27! +), maar ik zag geen winst na 46.43-38! 9-14 (anders 47.28-23! =) 47.34-29! enz. enz.

Ik verkoos - al dan niet terecht - de tekstzet boven onmiddellijk 44...18-23, omdat ik wit geen gelegenheid tot 34-30-25 wilde geven. Bovendien speculeerde ik op de doorbraakcombinatie 45.34-29? 19-23!! 46.28x30 20-24 47.29x20/30x19 18-22 48.27x18 9-13 49.18x9/19x8 3x45.

45.43-38?

Hierna staat wit analytisch verloren. Daarom had hij eerst 45.27-21! 7-12 en dan pas 46.34-29! moeten doen met mijns inziens houdbare stand.

45...18-23??

Maar na deze grove fout is het niet zwart maar wit die gaat winnen! Zwart had eerst moeten offeren met 45...26-31!! (46.27x36), om daarna pas 46...18-23! te spelen. Redding voor wit is dan niet te zien. Ik geef slechts drie van de overigens talrijke mogelijkheden:

47.36-31 7-11 48.31-27 9-13! (de nauwkeurigste) 49.27-22 (49.34-30 komt na 49...20-25 50.40-34 3-8 enz. slechts op zetverwisseling neer) 49...3-8! (zolang het tegenoffer 35-30 en 39x50 mogelijk is, dient zwart schijf 20 tot elke prijs op z'n plaats te houden) 50.34-30 20-25 en nu:

1) 51.22-18 25x45 52.18x20 19-23 53.28x19 13x15 +.

2) 51.40-34 8-12! 52.33-29 (wat anders?) 24x44! 53.30-24 (of ook 53.34-29 25x34! 54.29x16 44-50 55.22x11 50x6 +) 19x39 54.28x8 17x37 55.8x6 44-50! 56.6-1 50-45! en wit kan het opgeven.

3) 51.39-34 17-21! (maar ditmaal onder geen beding 51...8-12? wegens 52.33-29!! en 53.30-24 enz. =) en zowel na 52.34-29 23x45 53.22-18 25x34 54.18x9 8-13 55.9x18 45-50 als na 52.33-29 24x42 53.32-27 21x32 54.28x48 8-12 staat zwart huizenhoog gewonnen.

De fout die ik met de tekstzet beging, was des te ernstiger wanneer men bedenkt dat ik de komende damzet naar 2 wel degelijk had onderkend nog voordat ik 45...18-23 speelde. Ik speculeerde er echter op dat mijn tegenstander, die op dit moment nog maar enkele seconden bedenktijd had (zelf had ik nog iets van één à twee minuten; de toedracht was dus wel even anders dan afgelopen maandag in deze krant te lezen viel), de combinatie zou overzien en 46.34-30? zou spelen, waarop ik middels 46...26-31!! 47.27x36 20-25 48.40-34 9-14 schijf- en partijwinst had willen afdwingen.

Maar de straf voor zoveel lichtzinnigheid blijft niet uit:

46.28-22!

Ondanks razende tijdnood benut Van der Stap het buitenkansje optimaal.

46...17x37 47.27-21 26x17 48.38-32 37x28 49.33x2 20-25 50.2-16 23-28 51.16-49 19-23 52.49-16 9-13

Pas op dit moment stopten we met 'vluggeren' en werd de notatie bijgewerkt. Als zwart op de één of andere manier dreigingen tegen de witte dam in de stand weet te vlechten (zoals 53.16-38? 28-32!! en 54...23-29 enz. =), mag hij nog een vage hoop op overleving koesteren. Maar de zet waarmee Van der Stap na een kwartier nadenken op de proppen kwam, maakte aan het laatste restje onduidelijkheid een einde:

53.16-7!

Op 53...13-18 laat wit nu 54.7-16! en altijd 55.16-38! volgen, zelfs na 54...3-8 (55.16-38 28-32?? 56.38x30!). En is schijf 24 eenmaal gevallen, dan stort werkelijk alles in. Op mijn 53e zet viel dan ook niets aan te merken:

Zwart geeft het op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden