'Verdriet kan ook heel mooi zijn'

Wie weet, wint Kenneth Perez (35) op zijn ‘oude dag’ eindelijk de landstitel. Met FC Twente nota bene. Vandaag is het cruciale duel met PSV in Eindhoven....

Je kunt Kenneth Perez gemakkelijk plagen. Bijvoorbeeld door te stellen dat hij, oud-speler van AZ, Ajax en PSV, nooit kampioen van Nederland is geworden. Loser. Dan lacht hij fijnzinnig. ‘Ja, dat is een probleem. Feitelijk is dat zo. Misschien ben ik een geboren tweede. Wie zal het zeggen? Maar maakt dat mij tot een betere of slechtere voetballer?’

Je kunt hem ook paaien door op te merken dat hij een keer half kampioen is geworden. Immers: hij vertrok halverwege het seizoen 2007-2008 van PSV naar Ajax. PSV werd kampioen. ‘Het was niet mijn kampioenschap.’

Hoewel? ‘Als ik alleen de tweede helft van het seizoen had gespeeld, was ik kampioen geweest. Toch? Het is gevoelsmatig.’ Uitdagend: ‘Is Dzsudzsak wel kampioen?’ De Hongaar kwam tijdens de winterstop waarin Perez vertrok. Perez maakte dat seizoen overigens 8 doelpunten voor PSV, Dzsudzsak 3.

Wat maakt het uit. Hij heeft een fantastisch leven als voetbalprof en hoopt later geen man te zijn die om de haverklap aan iedereen vertelt wanneer hij wat won en hoeveel doelpunten hij maakte. ‘Als ik straks geen voetballer meer ben, ga ik niet telkens oude beelden ophalen. Je moet verder, weet je.’

Denk niet dat de Deense middenvelder geen kampioen wil worden met FC Twente. Alleen: ‘Mijn voetbalgeluk zit in andere momenten. Bij AZ wonnen we ook niks, maar het pure geluk zat in het groepsproces, in de mooie samenwerking tussen trainer en spelers, het respect voor elkaar, en in bepaalde wedstrijden. Thuis tegen Glasgow Rangers, met een zaalvoetbalgoal. Dáárin zit mijn voetbalgeluk.’

Droogjes voegt hij toe: ‘Stel dat je bij een mindere club speelt. Zijn die spelers nooit gelukkig dan, omdat ze nooit wat winnen?

‘Ik kan zoveel momenten terughalen waarop ik intens heb genoten. Vorig jaar tijdens het thuisduel met AZ. Het stond 0-0. We wisten dat Ajax achterstond bij Sparta. Als we wonnen, bereikten we de voorronde van de Champions League. Ik scoorde en de hele ploeg explodeerde. Ik loop naar de cornervlag en je ziet iedereen achter me aanrennen; de intense vreugde op die gezichten. Ze kijken naar elkaar: jaaa, we hebben het.

‘Dát is topsport: werken naar een climax. En als je die climax bereikt, is dat zo mooi. Zoals verdriet ook heel mooi kan zijn.’

Wie kan de halve finale van de UEFA Cup van AZ tegen Sporting Lissabon vergeten, met de uitschakeling in de laatste seconde? En dat gebeurde met Twente nog een keer tegen Sporting, dit seizoen, in de voorronde van de Champions League. ‘Vreugde, verdriet, dát maakt topsport zo complex. Het verschil tussen winnen en verliezen is zó klein. Je moet zorgen dat je vaak aan de goede kant zit. En ik heb veel meer gewonnen dan verloren.’

Vogels fluiten in zijn tuin. Honden rennen over het gazon. In de hoek staat een tafelvoetbalspel. De poppen zijn geschilderd in oranje en rood, spelers van Nederland en Denemarken voorstellend. Een prelude op de WK-groepswedstrijd. Een geweldig elftal, oordeelt hij over Oranje, zonder cynisch te zijn. Echt geweldig. Hij werkt bij het WK vermoedelijk een week voor de NOS.

Maar eerst die ontknoping van de eredivisie. Voor de buitenwacht zijn Ajax en misschien PSV nog steeds favoriet, ondanks de voorsprong van Twente op PSV (5 punten) en Ajax (6). Als Twente geen kampioen wordt, zullen critici in koor roepen dat de ploeg de druk niet aankon. ‘Dat zien we dan wel.’ Het zal ook moeilijk zijn. ‘Ajax doet het fantastisch. Maar ze staan vooralsnog 6 punten achter.’

De spelmaker van Twente past bij deze eerste dag van de lente. Perez ís de voetballende lente. Stilist. Hij kan aanvalsspel in bloei zetten en een briesje door het spel laten gaan. Hij is een beetje ijdel. Sommigen vinden hem wat arrogant, cynisch. Een echte nummer 10. Aangever, afmaker. Een man die past bij mooi voetbal. Altijd leefde hij voor het spel, maar trainer Adriaanse leerde hem bij AZ pas echt wat het is om prof te zijn.

Heerlijk heeft hij toen gevoetbald, in de ‘georganiseerde chaos’ van Adriaanse. De verslaggever oppert dat AZ destijds het mooiste voetbal in Nederland van de laatste tien jaar speelde. Perez knikt. ‘Dat denk ik ook, écht. Maar dan heb je weer zwartkijkers die zeggen: jullie hebben niets gewonnen.’ Dan: ‘Maar we hebben het wel leuk gehad.’

Twente is weer anders, als de multiculturele ploeg die zo goed op elkaar is ingespeeld. ‘Dat is verbazingwekkend gemakkelijk gegaan, met Engels als voertaal.’ Steve McClaren is de veeleisende trainer.

De stap naar het oosten paste in Perez’ loopbaan. ‘Iets heel anders, en toch niet in een ander land.’ Hij was al een buitenlander in Nederland, nu ook nog met een ‘buitenlands’ avontuur.

Het gaat geweldig, maar ‘ik speel minder goed dan vorig seizoen. Als ploeg spelen we sowieso minder dan vorig jaar.’ De tegenstander stelt zich ook in op FC Twente. ‘Maar ik ben blij dat ik het nog mag meemaken en niet in de marge speel op mijn oude dag.’

We zien hem nog staan, daar in Zeist, in augustus 2008. Van Basten kon hem niet meer gebruiken bij Ajax. Perez spande een arbitragezaak aan en verloor. Maar revanchegevoelens? ‘Nee. Ik vond het vorig seizoen leuk dat wij in de strijd met Ajax en de trainer aan het langste eind trokken.’ Maar verder? ‘Revanche kan tot goede prestaties leiden, maar niet zo lang.’

Doodongelukkig was hij bij Ajax, als paria. Hij mocht meetrainen met Jong Ajax en zijn contract voltooien. ‘Stel dat ik zo afscheid had moeten nemen van het voetbal. . .’

Het was vernederend voor een man die altijd zoekt naar erkenning. Hij weet nog van een eerdere periode bij Ajax, toen hij net een huis had gekocht en bij Ajax op de bank zat. Hij kon nauwelijks genieten van zijn stulp. Hij vond dat hij die niet verdiende. ‘Ik ben niet makkelijk voor mezelf, hoewel het met de jaren wat beter gaat.’

Perez snapt niets van spelers die nog weinig hebben gepresteerd en al de grote jongen uithangen. ‘Ik ben erg zelfkritisch. Er zit weinig nuance in en dat is lastig voor mezelf. Ik ben zwartwit in bijna alles. Ik mag iemand of ik mag hem niet. Andersom is het ook zo, denk ik. Toen ik bij Ajax vaak op de bank zat, vond ik mezelf veel minder waard.

‘Ik ben ook geen lachende bankzitter. Er zijn wel nuances, maar die heb ik niet.’ Hij begreep ook niet dat Van Basten hem niet nodig had. ‘Als ik íets heb, is het rendement.’ Meer dan 100 eredivisiedoelpunten, tientallen assists.

Twente is een copieus toetje van een lange loopbaan. Zie de (verloren) bekerfinale van vorig seizoen, de tweede plaats in de competitie toen. En nu dus koploper, plus woensdag de halve finale van de beker tegen Feyenoord.

‘Ik ging met een gevoel van: we zullen zien. En ik heb een aandeel in het succes. Een hele grote teleurstelling, een grote smet op mijn loopbaan, heb ik kunnen ombuigen, met hulp van Twente. Niemand wil een arbitragezaak aanspannen tegen zijn eigen club om het recht op arbeid na te jagen.’

Ja, dat heeft hem mentale problemen opgeleverd. ‘Dat heeft een tijdje geduurd. Ik was ook niet fit. Mijn prestaties in het begin bij Twente waren ver beneden de maat. Ik vond het echt heel erg dat ik zo afgeserveerd was door iemand die. . . zelf elf maanden later opgeeft, nadat hij alles naar zijn hand had mogen zetten.’ Die trainer was Van Basten. Hij nam ontslag in mei.

Perez, die weet dat hij de ‘einddatum van zijn loopbaan nadert’, wilde niet in Jong Ajax een kans afwachten. Kijk hoe het ging met anderen. ‘Jongens kwamen opeens in de ploeg, daarna zaten ze acht wedstrijden op de tribune en daarna stonden ze weer in de basis. Dat wil je toch niet meemaken. Ik doe de trainer en de voorzitter van Twente, die de gok namen om mij te halen, graag een plezier. De trainer bleef geloof in mij houden, ook toen ik niet fit was.’

Zaterdag is de kraker tegen PSV. ‘We moeten de wedstrijd ingaan om te winnen. Dan zijn we op ons best. De trainer zal wel een plan hebben. Dat gaan we uitvoeren en dan winnen we hopelijk. Als we nu geen vertrouwen hebben, weet ik het niet meer.’

Mentaal klaar zijn is het moeilijkste van voetbal, zei hij eens. ‘Dát is nu zeker van toepassing. Er gebeurt veel, zeker bij een club die niet gewend is jaar in jaar uit mee te doen om de bovenste plekken. Nu gaat het zelfs om dé bovenste plek. Daarvoor moet je mentaal klaar zijn, met een belangrijke rol voor de technische staf.’

Hij vertelt over de Britse sportpsycholoog Bill Beswick, een vriend van McClaren die ook bij Manchester United werkte. Beswick komt vier keer per seizoen vertellen over het mentale aspect van sport.

‘Dat is interessant. Als je iets hebt, ben je bang het te verliezen. Twente is nu eerste, daarmee moet je kunnen omgaan. De meesten hebben wel een idee hoe het in elkaar zit, maar het is goed als iemand dat illustreert met voorbeelden. Hij is een soort mentale trainer. Hij laat ons geen opdrachten doen, maar vertelt gewoon hoe topsporters in elkaar zitten. We zijn bezig met iets moois en dat is een nieuwe ervaring voor een heleboel spelers.

‘Bij een club als Twente moet het kampioenschap je overkomen, het kan geen doel op zich zijn. De koppositie is mooi, die mogen we koesteren en we hoeven niet bang te zijn. Ik zit liever in onze situatie dan in de situatie van PSV of Ajax.’

Twente won dertien competitieduels met één doelpunt verschil. De kracht? ‘We blijven rustig, in alle fases van de wedstrijd. Ook als we met 1-0 achterkomen. Iedereen speelt daarbij zijn rol. Ik wil een gewaardeerde collega zijn die meehelpt ons team het beste te laten zijn.’

Soms is hij daarbij wat cynisch, net als de trainer, wiens vakmanschap en humor hij waardeert. ‘Maar ik hoef geen trainer die stand-up comedian is. Hij moet gewoon verstand van zaken hebben, eerlijk en duidelijk zijn.’

Of Twente mentaal sterk genoeg is? ‘Ja. Dat baseer ik op de rust in onze wedstrijden. Vorig seizoen hebben we dat bewezen door het in een nek-aan-nekrace met Ajax te winnen. Toen was de tweede plaats het hoogst haalbare. Ik ervaar de druk als positief. Als je meehuppelt als tiende, heb je geen teleurstellingen of pieken. Als koploper kun je verliezen. Maar je kunt ook winnen. En dat is zo mooi aan sport.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden