Interview Voetbal

Verbinders in spijkerbroek: de coaches van FC Emmen en De Graafschap zijn teambuilders zonder pretentie

Twee trainers zonder grootse spelerscarrière of gelikte presentatie waren in het pinksterweekeinde de gevierde mannen door de bescheiden eerstedivisionisten FC Emmen (als zevende geëindigd) en De Graafschap (vierde) te laten promoveren naar de eredivisie. Uiterlijke overeenkomst tussen Dick Lukkien (FC Emmen) en Henk de Jong (de Graafschap): de spijkerbroek die ze droegen voor, tijdens en na de wedstrijd.

Coach Henk de Jong van De Graafschap viert de 2-1 overwinning na afloop van de return tussen De Graafschap en Almere City FC om promotie naar de eredivisie voetbal. Foto ANP

De ‘werkmansbroek’ past bij hun imago van teambuilders zonder pretenties. Van mannen die zichzelf wegcijferen voor hun club en in de slipstream zelf carrière proberen te maken. Wat niet meevalt, want ruim vijfhonderd trainers azen op een stoeltje bij een van de 38 ploegen die in de eerste en eredivisie uitkomen.

‘Alsof ik van de camping kwam, zeker?’, zegt de 46-jarige Lukkien over de outfit, spijkerbroek en polo, die hij zondag ook op het deftige Kasteel droeg. Gewoonlijk hoort daar een colbert bij, maar die was hij in de aanloop naar de sensationele winst op Sparta (1-3) vergeten. Hij had het ook zo ongelooflijk druk. ‘Of ik nou in een T-shirt sta of in een overhemd, het gaat erom of ik mijn ploeg goed heb voorbereid op de wedstrijd.’

Na een korte stilte: ‘Nou, dat is wel aardig gelukt, dacht ik.’

Zijn collega Henk de Jong (53) had zijn kletsnatte witte overhemd tot halverwege zijn borst opengeknoopt na de krappe zege (2-1) op Almere City. Daaronder een afgezakte spijkerbroek. ‘Dat boeit me niets, jongen. Ik ben wie ik ben. Ik ga binnenkort op dieet. Mijn vrouw heeft het al besteld, dat is om fitter te worden.’

Net op tijd

Helemaal kapot was De Jong kort na de huldiging. Telkens zonderde hij zich een paar minuten af om ‘even lekker uit te blazen’, een biertje in de hand. Hij had weinig geslapen de voorbije weken en al het hele seizoen ‘ontzettend veel gegeven’. De tweestrijd met Almere City was een worsteling, net als een groot deel van het reguliere seizoen. Hoofdschuddend: ‘Excuses voor ons spel. We kunnen veel beter dan tegen Almere, er stond zoveel spanning op, dat probeer je weg te nemen. Ik had dit al voorspeld.’

Trainer Henk de Jong tijdens de huldiging van de selectie van De Graafschap op de parkeerplaats bij stadion De Vijverberg. Foto ANP

Zo verguld en opgelucht met de promotie waren de fans dat ze na het laatste fluitsignaal massaal het veld bestormden, spelers en trainers omhelsden en zelfs onophoudelijk applaudisseerden voor de bezoekers van Almere City.

‘Net op tijd’, klonk het doorlopend in en rond stadion De Vijverberg, waar maandag de selectie na een rit achter de trekker werd gehuldigd. De eerste divisie is komend seizoen topzwaar met de toevoeging van FC Twente, Roda JC en Sparta, terwijl er in de eredivisie juist kansen worden vermoed om er niet snel uit te kukelen, zoals De Graafschap het laatste decennium vaak gebeurde.

Samen dingen meemaken, is het motto van beide coaches. Van De Jong moest zijn selectie tijdens het trainingskamp in Epe de laatste avond verplicht op stap. ‘Anders kregen ze een boete.’ Routinier Sjoerd Ars verzekerde de coach de volgende ochtend: ‘Dit is een geweldige groep.’

De Jong: ‘Daarna ging het lopen. Geen toeval.’

Lukkien heeft dezelfde aanpak. Na het promotiefeest op het Raadhuisplein in Emmen werd er tot diep in de nacht gestapt en gedronken. De uitlooptraining schrapte Lukkien. ‘Daar had ik zelf ook zo’n hekel aan als speler, joh.’

Verbinders worden ze ook genoemd, De Jong en Lukkien. Over de laatste zegt Emmen-voorzitter Ronald Lubbers: ‘Dick gelooft heilig in het collectief. Daarop selecteert hij ook de spelers.’

Verjaardagen

De voorzitter mag gewoon in de kleedkamer komen. Geen probleem. Lubbers: ‘Als hij zegt dat hij er last van heeft, dan ben ik meteen weg. Maar Dick is niet bang om zich kwetsbaar op te stellen.’

‘Verbinden is het best’, weet ook De Jong, die door een knieblessure nooit zelf profvoetbal speelde en al op zijn twintigste het trainersvak inrolde. ‘Maar ik kan er ook boven staan. Ik ben niet altijd goede Henkie, ik kan ook kwade Henkie zijn. Soms is dat nodig.’

De spijkerbroek past de Friese De Graafschap-trainer als man van het volk, die graag met kwinkslagen strooit. ‘Je bent pr-man, het uithangbord van de club, je moet iets te vertellen hebben. Maar ik ben ook gewoon zo. Vraag maar aan mijn vrouw.’

Continu schudt hij handen van fans van wie hij bijna zonder uitzondering de voornaam kent. Op vrije avonden bezoekt hij zelfs hun verjaardagen.

Ook De Jong wil louter ‘goede karakters’ in zijn selectie volgend seizoen. ‘Geen jongens die de boel afbreken. Hoe goed ze ook zijn, dan wil ik ze niet. Dan kun je opnieuw beginnen.’

Vier of vijf spelers denkt De Jong te kunnen begroeten door vergrote inkomsten. ‘Ik merk al dat spelers graag willen komen, dat komt door de ambiance en het karakter van deze volksclub. Het bruist hier.’

Driekwart vol

Bij Emmen, dat komend seizoen voor het eerst op het hoogste niveau uitkomt, zal de begroting van 3,5 miljoen naar ongeveer 6 miljoen euro stijgen. Op kantoor komen er een stuk of vijf fte bij en het verouderde stadion moet worden opgeknapt. Voorzitter Lubbers droomt al hardop van een nieuw onderkomen. ‘Dan pak je het in één keer goed aan.’

Dirk Lukkien, coach van FC Emmen, viert de promotie van zijn club na de beslissende overwinning op Sparta. Foto VI Images / Tom Bode Multimedia

Met overtuigend combinatievoetbal en een trio prachtdoelpunten toonde de Drentse trots tegen Sparta aan best iets te zoeken te hebben in de eredivisie. ‘Jullie hebben dikverdiend gewonnen’, vertrouwde Dick Advocaat na afloop in de catacomben collega Lukkien toe.

Lukkien speelde wel betaald voetbal: 107 wedstrijden voor Veendam dat in 2013 ter ziele ging. Ook zijn trainerscarrière speelde zich geheel in het noorden van Nederland af. De Groninger maakte het rondje Veendam-Groningen-Emmen. Aan De Oude Meerdijk kwam hij twee jaar terug voor het eerst op eigen benen te staan.

Bij het uitzwaaien van de spelersbus, zaterdagmiddag in Emmen, hadden fans op een A4’tje de tekst van een nummer van de Drentse zanger Daniël Lohues omhoog gehouden: ‘Angst is maor veur eben, spiet is veur altied.’ In voetbaltaal: wees niet bang, geef alles wat je hebt.

Het is precies waar Lukkien voor staat: ‘Toen ik hier in 2016 begon, was bij iedereen het glas altijd halfleeg. Deze promotie had ik natuurlijk ook niet kunnen voorspellen, maar de successen hebben hier wel het geloof in eigen kunnen teruggebracht. Het glas is nu driekwart vol.’

Volksclubs

In een interview met De Voetbaltrainer zei hij onlangs dat trainers zich vaak kunnen verliezen in oeverloos gefilosofeer over spelsituaties. Maar dat geldt vaak niet voor spelers, merkte hij op. ‘Voor hen moet je het juist zo simpel mogelijk houden.’

Dirk Lukkien viert feest met een supporter. Foto ANP

Waar Lukkien zijn vuurdoop zal beleven in de eredivisie was De Jong daarin al even actief als coach van Cambuur, waarmee hij ook al was gepromoveerd. Hij vertrok er ‘wat vreemd’ toen de wind ineens tegenstond. Dieptepunt was het ontslag van zijn assistent Sandor van der Heide zonder zijn medeweten. ‘Niet alleen een topper van een trainer, maar ook een lieve schat. Ik heb zijn moeder beloofd op Sandor te passen toen diens vader overleed.’ De Jong ging toch nog even door bij Cambuur, omdat hij de financiën te hard nodig had.

Daarna stapte hij uit de ratrace en werd commercieel medewerker bij FC Groningen. ‘Ik was er even klaar mee, vooral door dat gedoe met Sandor. Het is een extreem stressvol vak. Je moet niets lezen, niet op forums kijken. Dat doet zeer. Ik probeer een goed mens te zijn, maar dat kan je niet van iedereen zeggen. Bestuursleden kunnen ineens de kop verliezen. Met Cambuur is alles gelukkig weer goed nu.’

Na een halfjaar kwam De Graafschap. ‘Ze waren al eerder geweest. Ik had al een enorme klik met het publiek, dat lijkt op dat van Cambuur. Echte volksclubs, kritisch, maar trouw. Ik miste de spanning. En ik houd zielsveel van trainen. Bovendien kon ik Sandor meenemen als assistent.’

Spits Serrarens, maker van het beslissende doelpunt, roemt de aanpak van De Jong. ‘Een echt mensenmens. Dat is zijn kracht. Maar ik vind hem tactisch ook heel goed. Hij heeft hier echt iets losgemaakt.’

De Jong haalt glunderend zijn schouders op bij zulke complimenten. ‘Ik weet ook: de ene keer ben je de hero, de volgende keer weer niets.’

Daarom wil hij deze week eerst gaan feesten ‘tot mijn gebit overdwars zit en ik heb niet eens een kunstgebit’. Daarna gaat hij pas aan de eredivisie denken. Lukkien gaat na alle festiviteiten met zijn technische staf naar Mallorca en vertrekt daarna met zijn gezin voor twee weken naar Turkije. De telefoon gaat uit, zo is zijn voornemen.

Hij wil nagenieten. Bijvoorbeeld van de 73ste minuut tegen Sparta toen het net 1-3 was geworden en hij omkeek. ‘Mijn materiaalman en keeperstrainer zaten een potje te janken. Voor die mensen is FC Emmen álles in hun leven. Als ik het vertel, krijg ik weer kippenvel op mijn armen. Stom hè, wat zo’n potje voetbal kan betekenen voor mensen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.