Veel schaamte onder gedrogeerde DDR-sporters

Slechts 263 slachtoffers van het DDR-dopingprogramma hebben zich gemeld voor een schadevergoeding. Zeker tienduizend sporters deden indertijd, vaak onwetend, mee aan staatsprogramma 14.25....

In totaal kunnen nu 263 ex-sporters uit de voormalige socialistische heilstaat een beroep doen op het fonds van 2 miljoen euro dat door de Duitse regering beschikbaar is gesteld.

Het lijkt een respectabel aantal, maar volgens Birgit Boese hadden het er zeker honderd meer kunnen zijn. De voormalige kogelstootster, die slachtoffers van het dopingprogramma met raad en daad bijstaat, heeft de afgelopen zeven maanden zeker 450 oud-sporters gesproken in haar kleine kantoor in de catacomben van het Olympisch Stadion in Berlijn.

`Ze zijn boos, sommigen huilen. Velen schamen zich en verkiezen te zwijgen. Ze zijn bovendien bang dat een publieke bekentenis hun maatschappelijke carrière zal schaden. Terwijl ze meestal natuurlijk vaak niet eens wisten dat ze doping toegediend kregen.'

Zo'n tienduizend sporters zouden in de jaren zeventig en tachtig, de jaren dat de DDR in de sportwereld als een `olympic powerhouse' bekend stond, van staatswege doping toegediend hebben gekregen. Onder hen zwemmers, atleten, roeiers, langlaufers, gewichtheffers en biatleten.

Een voorzichtige schatting luidt dat tien procent van hen door dat dopinggebruik ernstige lichamelijke klachten heeft opgelopen. Vrouwen kregen mannelijke eigenschappen, mannen ontwikkelden borsten, lever en nieren raakten beschadigd, kinderen van sporters kwamen mismaakt ter wereld.

Na de val van de Muur is al veel in kaart gebracht over `Staatsplan 14.25', maar veel is ook nog onduidelijk. Lang niet alle slachtoffers hebben zich gemeld, bovendien valt niet altijd wetenschappelijk en dus juridisch vast te stellen dat het dopinggebruik de oorzaak is van lichamelijke klachten.

Probleem is ook dat het Duits Olympisch Comité, waarin het NOC van de DDR na de hereniging is opgegaan, zich niet verantwoordelijk acht voor hetgeen de zusterorganisatie in het oosten in de jaren zeventig en tachtig heeft uitgespookt.

Een rechtszaak in Frankfurt, geïnitieerd door de voormalige zwemster Karen König, moet daar binnenkort uitsluitsel over geven. Het gaat haar niet om het geld, zegt ze, zij wil alleen maar vastgesteld zien dat het NOC van de DDR verantwoordelijk was voor het dopingprogramma en dat ook het NOC van het verenigde Duitsland niet onschuldig is.

De Duitse overheid riep vorig jaar juni in het kader van een Dopingopferhilfegesetz een fonds in het leven om de slachtoffers financieel enigszins tegemoet te komen. De overheid stopte er twee miljoen euro in, een bedrag dat, cynisch genoeg, door het farmaceutisch concern Schering nog eens aangevuld werd met 25 duizend euro. Schering nam na de val van de Muur Jenapharm over, de firma die Oral Turinabol aan de Oost-Duitse sportwereld leverde.

Het blauwe pilletje was het grote geheim achter de DDR-successen. `Ik kreeg er tien per keer, 30 per dag', zegt ex-zwemster Carola Nitschke, die als veertienjarige een wereldrecord borstcrawl vestigde. Gerd Bonk, in 1976 een zilveren gewichtheffer in Montreal, slikte zich ook wezenloos.

Bonk, ooit de sterkste man ter wereld, zoekt nu een dokter die kan bewijzen dat zijn lichamelijke kwalen direct te maken hebben met het dopinggebruik van destijds. Zijn klachten: hij heeft diabetes, de lever werkt niet meer, de voeten zijn gevoelloos.

Bioloog Werner Franke - die al jaren dopingslachtoffers bijstaat, zijn vrouw Birgitte Berendonk schreef als ex-sportster een onthullend boek over de materie - verwijt de overheid dat veel dossiers niet beschikbaar zijn voor de slachtoffers.

Het is daarom moeilijk vast te stellen wat de sporters exact kregen toegediend. Dat is nodig om de lichamelijke klachten van de ex-sporters medisch goed te kunnen onderzoeken. Franke wil deze Urkundenunterdrückung, alleen al in Berlijn zouden nog honderdduizend dossiers van de sportmedische dienst van de DDR liggen, justitieel aanpakken.

Birgit Boese en Franke hadden de uiterste datum van 1 april waarop slachtoffers zich nog konden aanmelden voor het fonds, graag verlengd, maar daar wenst de Duitse overheid niet aan mee te werken. Blijft de teller op 263 sportslachtoffers staan, dan rest voor elk een bedrag van 7700 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden