Scheidsrechter Kevin Blom raadpleegt de VAR. Het stadion de Koel houdt zijn adem in. Bloms oordeel: strafschop voor Ajax.

Analyse 1 jaar VAR

VAR hoort bij moderne voetbal, maar van harte is de liefde nog niet

Scheidsrechter Kevin Blom raadpleegt de VAR. Het stadion de Koel houdt zijn adem in. Bloms oordeel: strafschop voor Ajax. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Is het voetbal wijzer geworden van een jaar VAR? Ja, zegt de KNVB. Er zijn minder grove tackels. Maar bij strafschoppen en de beoordeling van buitenspel laat de video-arbiter nog wel de nodige steken vallen.

Voeren spelers en coaches ook komend seizoen een ‘WAR with the VAR’ of wordt de videoscheidsrechter – met zijn onvermijdelijke fouten – definitief geaccepteerd in het betaalde voetbal? Tijdens een presentatie op de KNVB Campus in Zeist constateerde Dick van Egmond, coördinator scheidsrechterszaken van de KNVB, dat de VAR het voetbal eerlijker heeft gemaakt. ‘Al gaat het nog te vaak fout bij het toekennen van rode kaarten en strafschoppen.’

In totaal beoordeelde de VAR afgelopen seizoen 4.000 situaties in 306 wedstrijden, bij de 106 ingrepen door de videoscheidsrechter werd de arbiter op het veld 87 keer terecht gecorrigeerd. De interpretatie van de arbiter bleek een grijs gebied, waarin spelers, coaches, het publiek en de VAR zelf geregeld verdwaalden.

Doelpunten

In Zeist toont Van Egmond nog eens de beelden van het fraaie doelpunt van Blind voor Ajax tegen PSV in het duel om de Johan Cruijff Schaal. Voor het eerst werden de supporters via het beeldscherm geïnformeerd over de discussie tussen arbiter Higler en de VAR. Cruciaal is de visie van videoscheidsrechter Kamphuis, hij meent dat Tadic een overtreding maakt op PSV-verdediger Bosacgli. En verzoekt Higler de beelden nog eens te bekijken.

Kamphuis had toen al gecheckt dat de bal stil lag bij de vrije trap van Blind. Stond Van de Beek buitenspel op aangeven van Tadic? Nee, ook niet. En Higler hoefde evenmin te fluiten, omdat Boscagli geblesseerd op de grond bleef liggen. ‘Niet ernstig genoeg’, aldus Higler. En oud-scheidsrechter Van Egmond: ‘Je moet voorkomen dat spelers straks na een klein tikje als een stervende zwaan naar de grond gaan. Terecht dat Higler liet doorspelen.’

Higler loopt naar het beeldscherm dat in de Johan Cruijff Arena nogal ongelukkig staat opgesteld. Ajax-supporters moedigen de arbiter aan het doelpunt toe te kennen. Die ‘On Field Review’ heeft afgelopen seizoen 73 keer plaatsgevonden, relatief weinig aldus Van Egmond. 25 goals werden op advies van de VAR terecht afgekeurd, 7 doelpunten werden op last van de VAR alsnog goedgekeurd.

Maar bij de 2-0 voor Ajax mag Higler het zelf bepalen. Hij kijkt en schudt met het hoofd. Geen overtreding van Tadic, hij wijst naar de middenstip en zo wordt het doelpunt twee keer gevierd door de Ajax-aanhang. In deze situatie is het eigen inzicht van Higler leidend geweest en Van Egmond erkent dat de arbitrage niet eenduidig is. ‘Er zijn ook scheidsrechters die het doelpunt wel hadden afgekeurd.’

Het publiek wordt tijdens het duel de Johan Cruijff Schaal tussen Ajax en PSV op de hoogte gesteld dat de scheidsrechter een spelsituatie op het tv-scherm langs het veld gaat terugzien. Beeld BSR Agency

Strafschoppen

Bij het al dan niet toekennen van strafschoppen laat de arbitrage te veel steken vallen, stelt Van Egmond, donderdag in Zeist. 23 penalty’s werden afgelopen seizoen terecht gegeven na ingrijpen van de VAR, 12 strafschoppen werden juist legitiem teruggedraaid na bestudering van de beelden. Toch werden ook vier strafschoppen ten onrechte gehonoreerd en bleef zeven keer VAR-advies uit, waar een penalty gerechtvaardigd was geweest.

Spectaculair is de door de KNVB openbaar gemaakte discussie tussen de VAR en scheidsrechter Van den Kerkhof bij Vitesse - Heerenveen. De 3-1 van Odegaard in de slotminuut wordt geannuleerd, omdat de VAR een overtreding constateert in het strafschopgebied van Vitesse. Zo mag Heerenveen een penalty nemen en eindigt het duel in 2-2. ‘Die beelden gingen de hele wereld over’, aldus Van Egmond. ‘Als het bewijs hoe rechtvaardig de VAR kan zijn.’

Een week later negeerde arbiter Van Boekel echter het advies van de VAR om FC Utrecht een strafschop te geven. En stond Makkelie als ‘videoref’ niet op zijn strepen, waardoor tot grote ergernis van Van Egmond de geloofwaardigheid van de VAR in het geding was.

Met hun bijtende kritiek wierpen toenmalig FC Utrecht-coach Dick Advocaat en Vitesse-trainer Leonid Sloetski olie op het vuur. Liet de arbiter zich ringeloren door de VAR? Wie was nu de baas op het veld? ‘Terwijl die coaches net zo vaak werden bevoordeeld als benadeeld door de VAR’, zegt Van Egmond.

Rode kaarten

Op videobeelden bij de KNVB Campus komen onbesuisde tackles voorbij van Tommie Beugelsdijk (ADO Den Haag) en Peter van Ooijen (VVV) die volgens Van Egmond ‘honderd procent’ een rode kaart waard zijn. Het is voor de scheidsrechter op het veld soms moeilijk waar te nemen. Maar het mag de VAR niet ontgaan. Van Egmond: ‘En dat is in zes gevallen wel gebeurd. Wanneer een VAR te vaak blundert, mag hij net als de reguliere scheidsrechter bijleren in de eerste divisie.’

Toch ziet Van Egmond ook een positieve trend, de VAR leidt wel degelijk tot schoner voetbal. ‘Na de invoering van de VAR in de Champions League werd vanaf de kwartfinales geen rode kaart getoond. De spelers houden er rekening mee dat ze door de VAR kunnen worden bestraft. Ik hoop dat spelers nu meer onderling respect tonen.’

Buitenspel

Volgens de KNVB dient de VAR zich terughoudend op te stellen bij het beoordelen van buitenspelsituaties, zolang de clubs niet kunnen beschikken over speciale software. Tijdens de halve finale in de Nations League tussen Nederland en Engeland werd met een verfijnd ‘Hawkeye’-systeem vastgesteld dat Lingard bij de 2-1 voor de Britten enkele centimeters buitenspel stond.

Van Egmond: ‘Die goal zou in de eredivisie zijn goedgekeurd. Het kost enkele tonnen per jaar om die software ook in Nederland in te voeren. Voor de meeste clubs is dat te duur. Toch beschouwen we de VAR niet als een opsporingsambtenaar. Soms lijdt de schoonheid van het voetbal onder de juiste beslissing.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden