Van schermer tot koning van netwerken

Bij zijn aantreden als voorzitter van het IOC beloofde Thomas Bach een 'nultolerantie' voor dopingzondaars te voeren. Een kleine drie jaar later ligt de Duitser onder vuur door het besluit Rusland toe te laten tot de Spelen van Rio, ondanks het bewezen bestaan van een staatsdopingprogramma. Wie is deze voormalige schermkampioen?

Rolf Bos
IOC-topman Bach (m) met Koning Willem-Alexander (l) Beeld getty
IOC-topman Bach (m) met Koning Willem-Alexander (l)Beeld getty

Je verwacht het niet in dit stadje vol vakwerkhuizen, gelegen aan de Romantische Strasse in het zuiden van Duitsland. Toch geldt Tauberbischofsheim als de Fechterstadt van Duitsland. Nu klinkt dat afschrikwekkender dan het is. Fechten is Duits voor schermen, de adellijkste sport van het olympische programma.

In het dal van de Tauber in Baden-Württemberg is Fecht-Club Tauberbischofsheim e.V. gevestigd. Een succesvolle sportvereniging: leden van de club behaalden liefst veertig olympische medailles.

Het belangrijkste lid is Thomas Bach, de huidige president van het Internationaal Olympisch Comité. In 1976, tijdens de Spelen van Montreal, behaalde hij zijn gouden medaille. Die won hij met het Duitse team op het onderdeel floret.

Bach is de eerste president in de geschiedenis van het IOC die een gouden medaille achter zijn naam heeft staan. Al zullen er sporthistorici zijn die wijzen naar de oprichter van het IOC, Pierre de Coubertin. De Franse baron won in 1912 goud op de discipline 'literatuur', als onderdeel van de Olympic Art Competition.

Bach, in 1953 geboren in Würzburg, was tijdens zijn actieve sportcarrière een echte amateur. Profs werden destijds sowieso niet toegelaten tot de olympische familie. Hij studeerde rechten aan de universiteit van Würzburg, een prettige, open stad in Noordwest-Beieren, die onlangs in het nieuws kwam na een IS-aanslag in een lokale trein.

null Beeld AFP
Beeld AFP

Adidas

Zijn carrière als bestuurder begon ruim honderd kilometer verder, in Herzogenaurach, thuishaven van Adidas. De stad aan de Aurach waar de legendarische - en beruchte - Horst Dassler in de jaren zeventig en tachtig de scepter over het sportmerk zwaaide. Dassler, die overal in de sport al dan niet schimmige lijntjes had uitstaan, haalde Bach in 1985 naar het sportbedrijf en maakte hem verantwoordelijk voor internationale betrekkingen.

Andrew Jennings, de BBC-journalist die zijn neus al decennia bij grote sportorganisaties in vaak zeer onwelriekende putjes steekt: 'Van Dassler leerde Bach hoe sportpolitiek werkt.'

In Herzogenaurach leerde 'Doktor Bach' netwerken, legde hij lijnen naar de Arabische wereld en het toen nog communistische Oostblok, contacten die hem later bepaald geen windeieren legden. Onderzoeksjournalisten als Jennings en Hajo Seppelt (bekend van de onthullingen over Russische staatsdoping) hebben flink lopen grasduinen in deze periodes, maar hebben Bach nooit op echte illegale praktijken kunnen betrappen.

null Beeld Rechtenvrij
Beeld Rechtenvrij

Valsspeler

Feit is dat hij naast zijn werk voor Adidas lobbyist was voorhet elektronicaconcern Siemens. Ook was hij tot 2013 voorzitter van de Duits-Arabische kamer van koophandel (Ghorfa), die voor de Duitse export naar de Arabische wereld omstreden documenten opstelde waarin werd verklaard dat de geleverde producten geen componenten uit Israël bevatten. Het ging hierbij waarschijnlijk ook om wapenhandel.

Aan deze werkzaamheden dankt Bach zijn uitmuntende contacten in de Arabische wereld. Vooral de omstreden Koeweitse sjeik Ahmed Al-Fahad Al-Sabah, oud-voorzitter van de OPEC én stemmenverzamelaar bij belangrijke sportverkiezingen, speelde later bij Bachs uitverkiezing tot president van het IOC een belangrijke rol.

Saillant: Hajo Seppelt poogde voor een Duitse documentaire bewijs te vinden voor een vorm van vals spelen waaraan Bach zich in de jaren zeventig als schermer schuldig zou hebben gemaakt. Hij zou tijdens wedstrijden een natte handschoen hebben gedragen, waardoor een rake stoot van tegenstanders niet elektronisch kon worden geregistreerd. Seppelt sprak getuigen, maar de bewijslast werd nooit keihard. Bach weigerde elk commentaar.

Overgang naar IOC

Begin jaren negentig werd Bach door president Juan Antonio Samaranch binnen het IOC gehaald. Als snel speelde de jurist een belangrijke rol binnen dat gremium, bestaande uit oude adel, al dan niet omkoopbare Afrikanen, communistische ijzervreters, sjeiks en wat verdwaalde ex-sporters. Zo had hij zitting in de marketingcommissie en was hij betrokken bij de steeds lucratievere onderhandelingen over televisierechten.

Hij speelde geen verstoppertje. De Duitse jurist was altijd benaderbaar. Opzienbarend waren zijn uitspraken zelden, maar hij zei tenminste iets. Vanaf 1999 netwerkte Bach tot hij een ons woog, met als ultiem doel de hoogste baas van het IOC te worden. Het vertrek van Samaranch in 2001 kwam te vroeg. De Belgische chirurg Jacques Rogge mocht de voorzittershamer overnemen. Bach had geduld en in 2013 stak hij toe.

De Duitser, die nauwelijks tegenstand ondervond, werd tot president van het IOC gekozen. Met dank aan Vladimir Poetin, met wie hij in de loop der jaren innige banden opbouwde, en sjeik Al-Sabah.

In Berlijn stelden de internationale media hem in 2013, vlak voor de presidentsverkiezing, een paar vragen. Over doping, over de aanstaande Winterspelen van Sotsji en over Poetin en diens anti-homoseksuele wetten, over Bach's vertakkingen in de Arabische wereld, over de al dan niet beslissende rol van sjeik Al-Sabah bij de komende verkiezingen.

null Beeld AP
Beeld AP

Hervorming van het IOC

De antwoorden waren correct, maar tegelijkertijd weinigzeggend. Jawohl, hij wilde het IOC hervormen, doping en het gigantisme van de Spelen bestrijden. Poetin en Sotsji? Dat wordt een 'prima' sportevenement.

Over de presidentsverkiezing: 'Hier geldt alleen de gouden medaille, brons en zilver bestaan niet.' Vervolgens een kort 'auf wiedersehen', een hand, een glimlach en een fonkeling in de pretoogjes achter de bril, alsof hij wist dat het goud al binnen was.

Thomas Bach, aardige man, maar volstrekt ongrijpbaar - voor altijd de schermer uit Tauberbischofsheim die elke stoot van de tegenstander knap weet te ontwijken.

Olympische sport of niet?

Voor sporten is een Olympische status de heilige graal. Sinds het begin van de moderne Spelen in 1896 is er daarom flink gelobbyd, met opmerkelijke sporten tot gevolg. Test jouw kennis: was deze sport ooit Olympisch?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden