Van onzeker muisje tot 'angstaanjagende boze kat': zo werd Kodaira olympisch kampioen op de 500 meter

Een metamorfose mede mogelijk gemaakt door ex-coach Marianne Timmer

Nao Kodaira kwam in 2014 naar Nederland met de bedoeling olympisch schaatskampioen te worden, als eerste Japanse vrouw. Ze wierp haar schuchterheid af en klopte aan bij de sprintploeg van Marianne Timmer. Ze wilde trainen met Margot Boer. Die had in Sotsji tweemaal olympisch brons gehaald op de kortste afstanden.

Kodaira tijdens haar gouden race op de 500 meter. Beeld Reuters

Timmer, de tweevoudig olympisch kampioen van Nagano (1998), zei dat Kodaira welkom was en zwaaide haar na twee jaar uit. Terug naar Japan. Want Nao was goed op weg.

Zondagmiddag in Nederland zag de thuisgebleven Timmer Kodaira in Zuid-Korea olympisch kampioen 500 meter worden. Een andere ex-pupil die naar Nederland was gekomen om te leren, de Tsjechische Karolina Erbanová, veroverde brons. Het had haar geëmotioneerd, zei Timmer, nu een ex-coach. De durf van de vrouwen, het doorzettingsvermogen, de volharding, het had zich uitbetaald.

Kodaira, al 31 jaar oud, had van haar coach van toen de bijnaam 'boze kat' gekregen. Het was eigenlijk meer een codenaam. 'Ik sprak geen Japans, Nao bijna geen Engels en een beetje Nederlands. Dan moet je naar een andere taal zoeken.' Het werd beeldtaal. Timmer wees op de houding die Nao moest aannemen op het ijs. Ze rijdt met een bolle rug, de zogenaamde kattenrug, voor een krachtige afzet.

Zelfvertrouwen

Maar nog belangrijker was dat de Japanse, 'van nature onderdanig' aldus Timmer, van zich leerde afbijten. 'Eerst kwam Nao ergens binnen. Je merkte haar niet. Want ze ging stil in een hoekje zitten. Wij leerden haar een entree te maken. Zelfvertrouwen uitstralen.'

Van een onzeker muisje werd Kodaira een 'angstaanjagende boze kat', schreef haar schaatsvriendin Thijsje Oenema in haar column in de Leeuwarder Courant. De metamorfose werd zondag, bij de chaotische taferelen met Japanse en Koreaanse tv-stations in de smalle gangen van het ijsstadion, veelvuldig herhaald.

Er werd gewezen op de uiterst Japanse kopieerdrift van Kodaira. Leren door na te doen. Ze deed aanvankelijk alles op de manier zoals Margot Boer, drie koppen groter, deed. Ze verhuisde naar Wolvega, leerde door toedoen van Oenema en de andere Friezin, Yvonne Nauta, mooie zinnetjes ('Leentje leerde Lotje lopen langs de lange Lindelaan'), lustte drop, ruilde rijst in voor brood en kocht dezelfde schaatsschoenen en ijzers als voorbeeld Boer.

Vrouwen Schaatsen, 500 meter

1. Kodaira (Jap) 36,94, 2. Lee Sang-Hwa (ZKo) 37,33, 3. Erbanová (Tsj) 37,34.
6. Ter Mors 37,53, 19. Das 38,75, 23. Van Beek 39,18.

'Gaaseerop'

'Maar het echte geheim van haar ontwikkeling is dat ze geloof in zichzelf kreeg. Dat ze kon winnen. Ze zei mij toen ze vier jaar geleden in Heerenveen kwam binnenstappen: ik ga goud in Pyeongchang winnen. Nou ik ben er ook nog', had Oenema gezegd voordat die haar loopbaan wegens ziekte moest beëindigen.

Timmer vertelde zondag vanuit Nederland dat ze bij Kodaira veel tijd had besteed aan dat mentale vlak. 'Ze vroeg hoe ik toch die 1.000 meter onder de knie had gekregen. Ze was er bang voor. Waar dacht jij aan, Marianne, vroeg ze me. We hadden een goede klik. Ze reed deze winter het wereldrecord op de 1.000 meter', aldus Timmer, die haar voormalige pupil in de vroege zondagmorgen een stimulerend whatsappje stuurde.

Kodaira probeerde het in de overbevolkte catacomben te reproduceren. 'Gaaseerop', zei ze met een lach. Gas erop, was de verbetering uit Nederlandse kelen.

Gedoodverfde kampioen

Kjeld Nuis, de olympisch kampioen op de 1.500 meter, benoemde haar vorige week in een voorbeschouwing op zijn eigen race tot een van zijn lievelingsschaatsers, technisch gezien dan. Toen hem werd gevraagd wie de beste schaatsers van dit moment waren, noemde hij de Noor Lorentzen en daarna meteen Kodaira. 'Ik kijk of ze 'm goed raken, dat zie je meteen. Ik doe het niet bewust. Ik vind het echt vet als mensen mooi schaatsen. Kodaira springt er echt uit. Geen enkele vrouw schaatst zoals zij. Dat kan ik waarderen.'

Na twee jaar Friesland en Nederlandse scholing keerde Kodaira in 2016 terug naar Japan. Ze heeft een eigen eenpersoonsformatie, met een persoonlijke trainer, Masahiro Yuki. De Japanse hoofdcoach, de Nederlander Johan de Wit, heeft geen omkijken naar de vrouw die vorig jaar alle aandacht trok met de sprintwereldtitel in Salt Lake City. Timmer in adoratie: 'Haar timing was daar zo ontzettend goed. Ze sprong als het ware over het ijs.'

Dit seizoen won Kodaira alle 500 meters. Op de olympische 1.000 meter moest ze alleen Jorien ter Mors voor zich dulden. Het grote moment voor haar kwam zondagavond in de uitpuilende Oval. Ze was de gedoodverfde kampioen, in Japan zouden ze een paar miljoen kranten met haar beeltenis gratis gaan verspreiden. Ze bezweek niet. 'Ik ben onwijs trots', sms'te Thijsje Oenema haar.


De mooiste verhalen over de Olympische Winterspelen

Lees de mooiste verhalen over de Olympische Winterspelen, verzameld op één pagina.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.