PROFIEL

Van Nistelrooy was keihard in 't veld, maar goeiig erbuiten

Puur voetbal, altijd voetbal, alleen voetbal. Bloedfanatiek is de nieuwe assistent-coach van Oranje. Maar als iemand het succes kan relativeren is hij het wel.

Assistent-trainer Ruud van Nistelrooy met Ibrahim Affelay Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Venijn, wilskracht, verbetenheid, woede. Alles wat Ruud van Nistelrooij tot een groot voetballer heeft gemaakt, zit in de grimas die hij trekt op het moment dat hij met de Duitse international Christian Wörns worstelt om de bal. In glijvlucht en met Wörns als een judoka hangend om zijn nek neemt hij de bal in één keer uit de lucht en knalt hem in de korte hoek. De gelijkmaker tegen Duitsland op het EK van 2004 in Portugal is de mooiste uit zijn carrière.

Een net 2-jarige van Nistelrooy met zijn eerste voetbal. Beeld Privé-archief

Vanavond zit Van Nistelrooij (38) voor het eerst als assistent naast bondscoach Guus Hiddink bij een wedstrijd die ertoe doet: in Praag tegen Tsjechië, een kwalificatiewedstrijd voor het EK. Vorige week tegen Italië was zijn vuurdoop, maar dat was een oefenpotje. Van Hiddink hoopt Van Nistelrooij de kneepjes van het vak te leren.
En van Darije Kalezic, trainer van Jong PSV, waar Van Nistelrooij eveneens stage loopt. Hij beschouwt Van Nistelrooijs fanatisme en doorzettingsvermogen ook voor een trainer als belangrijke eigenschappen. 'Elke training, elke wedstrijd wilde hij zich verbeteren. Daardoor is hij gewend te evalueren hoe het beter kan en voelt hij nu goed aan op welk moment spelers begeleiding nodig hebben.'

Op de training van Jong PSV, als het team aanvals­patronen oefent, ziet Van Nistelrooij dat de aanvallers niet op de juiste manier uit de dekking lopen om aan de bal te kunnen komen. Hij stopt de oefening en laat zien hoe het moet. Opvallend relaxt geeft hij aanwijzingen. 'Ruud is alleen druk op de momenten dat de situatie dit werkelijk van hem verlangt', zegt Kalezic. 'Zijn enorme persoonlijkheid straalt vanzelf autoriteit en klasse uit.'

Verloren zoon

Vijf jaar oud, een jaar te jong, speelde Van Nistelrooij zijn eerste wedstrijd voor Nooit Gedacht in het Brabantse Geffen. Hij drong zo aan bij zijn vader, die elftalbegeleider was bij de F'jes (6 tot 8 jaar), dat er geen houden aan was.
Op zijn 14de was Van Nistelrooij bij Nooit Gedacht uitgeleerd en stapte hij over naar RKSV Margriet in Oss, 7 kilometer verderop. Daar waren ze in Geffen niet blij mee. Zijn voormalige clubgenoten keken hem met de nek aan en hij mocht niet meer meefietsen met de scholieren die dagelijks naar Oss pendelden. Pas jaren later zou Geffen zijn verloren zoon weer aan de borst drukken, met een musical over zijn leven.

Bij Margriet ontfermde trainer Hasje Ruijs zich over de puber. Als het pijpestelen regende, haalde Ruijs hem op. Zijn eerste Copa Mundial-kicksen kreeg hij van Ruijs, die doorgaat voor de ontdekker van Van Nistelrooij. Ruijs wil daar niks van weten. 'Een goede speler ontdekt zichzelf. Een blinde kon zien dat Ruud een grote zou worden.'
Puur voetbal, altijd voetbal, alleen voetbal - vat Ruijs de bezetenheid van zijn toenmalige pupil samen. De B1 van Margriet trainde drie keer per week, dat was al uitzonderlijk veel, Ruud wilde vier keer en liever nog vijf keer.

Altijd willen winnen is het tweede dat in Ruijs opkomt als hij het over Van Nistelrooij heeft. 'Ruud was niet te genieten als hij had verloren. Dat jaar hebben we één keer verloren, nog wel van zijn oude club Nooit Gedacht. Hij zat in de kleedkamer te huilen van woede.'

Niet zo maar winnen, maar verpletterend winnen wil Van Nistelrooij. Als je met 5-0 van het veld kunt stappen, moet je niet met 2-0 tevreden zijn. Een anekdote uit zijn E-tijd (8 tot 10 jaar) is veelzeggend. Van Nistelrooij staat met 17-0 voor als een tegenstander huilend op de grond ligt en wordt verzorgd. Hij loopt naar de scheidsrechter en vraagt of die wel tijd bijtrekt.

Ruud van Nistelrooy scoort in Portugal tegen Duitsland de 1-1. Worns doet er alles aan, maar is niet sterk genoeg. Beeld Guus Dubbelman

'Een killer, door niemand te stoppen op zijn missie om te scoren. Meedogenloos, scherp, hard, gemeen. De tegenstander kapot lopen', noteerde Van Nistelrooij in een schrift waarin hij in het begin van zijn carrière bijhield waaraan hij moest schaven en welke doelen hij stelde. Zijn karakter heeft hem zo ver gebracht, zegt Niels de Visser, die met Van ­Nistelrooij opgroeide en nog steeds met hem bevriend is.
Genadeloos in het veld, de goeiigheid zelve erbuiten, zeggen Ruijs en De Visser. Trouw in vriendschappen en normaal gebleven, voorzover dat kan als je jarenlang bent toegejuicht door volle stadions en dagelijks tientallen gillende bewonderaars je stonden op te wachten.

Dodelijk effectief

Van Nistelrooij was een afmaker, geen meevoetballende spits. Het zag er niet altijd even gracieus uit, zoals bij Johan Cruijff en Marco van Basten, maar hij was dodelijk effectief. Cruijff noemde hem een uitstekende doelpuntenmaker, maar een zwakke voetballer toen hij voor de NOS een wedstrijd analyseerde waarin Van Nistelrooij een kans verprutste doordat hij de bal met zijn verkeerde been aannam.
Voor fans had hij alle tijd. Als zijn teamgenoten al in de bus zaten, stond hij nog handtekeningen uit te delen. Vedettestreken zijn Van Nistelrooij, die volgens Quote een kleine 60 miljoen euro bij elkaar heeft gevoetbald, vreemd.

Manchester United-mascotte van Van Nistelrooij. Beeld Manchester United

In zijn Manchester-tijd reed hij in een Mercedes CL55 AMG, een bescheiden auto voor een voetballer van zijn statuur, al kan er een onbeschaafd woest gebrul uit de uitlaatpijpen opstijgen. Zijn teamgenoot David Beckham kwam in een Ferrari aanrijden, Patrick Kluivert verplaatste zich in een Hummer. Daley Blind koos vorige week voor een Chevrolet Corvette C7 Stingray. Toch had Van Nistelrooij er bijna een gevoel van schaamte over, zegt De Visser. 'Niels, dit is toch niet te, hè', vroeg hij.

'Er zijn genoeg mensen om me heen die me zullen corrigeren als ik debiel ga doen', heeft Van Nistelrooij er zelf over gezegd. Zijn jeugdvriendin ­Leontien Slaats, met wie hij in 2004 trouwde, houdt hem met beide benen op de grond. Als zij van zich af bijt, is er geen woord Spaans bij. 'Ik heb helemaal geen zin om steeds te moeten bewijzen dat ik niet oppervlakkig ben en dat Ruud niet dom is. Als mensen dat graag willen denken, dan doen ze dat maar, maar val mij er niet mee lastig', antwoordde ze op de vraag van De Telegraaf waarom ze niet graag voetbalvrouw wordt genoemd.

Ruud weet wat een brood kost, heet het in zijn omgeving. Er staan 'belachelijke bedragen' op zijn bankafschriften, zei Van Nistelrooij ooit in voetbalmaandblad Johan. 'Maar ik vond bij Heerenveen al dat ik abnormaal verdiende. Normaal is voor mij zoals het bij ons en mijn vrienden thuis was.'

Was het in zijn jeugd puur voetbal, altijd voetbal, alleen voetbal - de blik van Van Nistelrooij reikt allang verder dan het voetbalveld. Dat uit de mond van zijn kinderen (hij heeft een dochter en een zoon) net zo makkelijk een Spaanse rollende 'r' als een Engelse 'th' komt, vindt hij interessant. In Wij zijn ons brein van hersenonderzoeker Dick Swaab leest hij hoe kinderen taal verwerken.

Hij is niet bang zijn mening te ventileren. Over de moord op Theo van Gogh: 'Ik vind dat Theo van Gogh, hoezeer ik de moord op hem ook verafschuw, veel te ver is gegaan. Hij heeft veel mensen en groepen tot op het bot beledigd.'

Vertrouwen

‘Wij gaan voor het gevoel een ster te zijn. Voor kinderen die geloven dat succes vooral is weggelegd voor anderen.’ Ruud van Nistelrooij richtte in 2009 de Ruud van Nistelrooy Academy op, die buiten schooltijd kinderen van 9 tot 12 jaar uit kwetsbare milieus opvangt. Door ze vertrouwen en genegenheid te bieden, daagt de academy de kinderen uit het beste uit zichzelf te halen, of dat nou in vioolspelen, dansen, tekenen of voetballen is. Wie hard werkt en gelooft in zijn dromen kan ver komen. Kijk maar naar Ruud, die had het thuis ook niet breed. Klik hier voor meer informatie.

Opvliegend - ook dat is Van Nistelrooij. Als hij het idee heeft dat hij wordt gepiepeld, lijkt het alsof een slapende vulkaan tot uitbarsting komt. ­Coaches die hem wisselden of op de bank hielden, moesten welhaast dekking zoeken.

Hij schold Alex Ferguson van Manchester United uit, en ook de bondscoaches konden hun vet krijgen. Marco van Basten, het jeugdidool van wie hij een poster op zijn jongensslaapkamer had hangen, beschuldigde hij van vriendjespolitiek en naar Dick Advocaat schreeuwde Van Nistelrooij 'lafaard', onderwijl een bidon wegtrappend.

Veel gele kaarten

Zijn medespelers hebben hem weleens in de kleedkamer moeten vasthouden, bang dat ze waren dat Van Nistelrooij zijn coach zou aanvliegen. Of een medespeler. Teamgenoten die er de kantjes vanaf liepen, kregen ervan langs. In het veld had hij geregeld aanvaringen met tegenstanders. Een hoog aantal gele kaarten (52) was het gevolg.
Het buskruit zit in de familie. Zijn opa sloeg eens een tegenstander op zijn gezicht nadat die zo aan hem had gesjord dat hij het elastiek uit opa's broek trok. Opa kreeg vijftien wedstrijden schorsing.

Uit zijn bol

Sinds hij in de zomer van 2012 is gestopt als voetballer, is Van Nistelrooij enkele malen op tv geweest als voetbalanalist. Zijn optreden was vaak flets, zijn meningen waren, geheel tegen zijn natuur in, aan de vlakke kant. Van Nistelrooij spaarde alles en iedereen. Opzienbarend was daarom zijn reactie nadat Tim Krul tegen Costa Rica de beslissende penalty had gestopt en Nederland doorging naar de halve finale van het WK. Die wedstrijd gaf hij commentaar voor de Amerikaanse sportzender ESPN. Van Nistelrooij sprong juichend op, deed een paar passen, keerde om en viel een collega in de armen. Het filmpje is te zien op YouTube.

Bewandelde de speler Van Nistelrooij de weg van de geleidelijkheid - FC Den Bosch (eerste divisie), Heerenveen (subtop), PSV (nationale top), Manchester United en Real Madrid (wereldtop) - ook zijn trainerscarrière stippelt hij zorgvuldig uit. In Hiddink treft hij de ideale leermeester. De bondscoach laat altijd veel over aan zijn assistenten.
Er zijn weinig spitsen die later een goede trainer zijn geworden. Ja Cruijff, maar Cruijff is de uitzondering op alles. Spitsen handelen intuïtief, het spel speelt zich grotendeels achter hun rug af, ze zijn niet zo bezig met tactiek.

Het verbaast zijn biograaf Henri van der Steen (Gedreven. Ruud van Nistelrooij en zijn hang naar perfectie, 2007) niet dat Van Nistelrooij doorgaat in de voetballerij. 'Cruijff, Van Hanegem, Mario Been - er zijn wel meer lastpakken trainer geworden.' Of het iets wordt? 'Geen idee.'

Foppe de Haan, zijn trainer bij Heerenveen, is ervan overtuigd dat Van Nistelrooij het gaat maken. 'Hij heeft een goede kijk op voetbal, is lekker fanatiek en het is een verrekt aardige jongen van wie spelers geneigd zijn iets aan te nemen. En hij is, net als Frank de Boer, zo verstandig het rustig op te bouwen.' En niet te vergeten: Van Nistelrooij heeft in zijn lange carrière nooit een internationale prijs gepakt. Dat zal hem tot het uiterste tergen.

Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden