Van fenomenen in de dop tot vedetttes

Ibrahimovic en Suarez behoren tot de beste spitsen in de Ajax-historie. Met Paris SG en Barcelona keren ze voor de Champions League terug in de Arena. Hoe waren hun Amsterdamse jaren?

Zlatan Ibrahimovic Beeld anp

Fascinerend, angstaanjagend bijna en amusant tegelijk, waren de ruzies bij Ajax. Zlatan versus Van der Vaart bijvoorbeeld, in 2004, na een groepsgesprek. Zlatan zei, op die typerende wijze, met diepe stem, in dat grappige Zweeds-Kroatische Engels: 'Luister jongen, als je dat nog één keer flikt, schop ik de kop van je romp.'

Iedereen was doodstil. Van der Vaart kroop in een hoekje. Het zou zo'n vaart niet lopen, maar toch: met Zlatan viel niet te spotten.

David Endt, de toenmalige teammanager: 'Hij vond Van der Vaart en Sneijder pseudoleiders, jongens die bij de club waren opgeleid en een grote bek hadden. Hij was een ander type.' Zlatan kwam uit Rosengard, een achterstandswijk in Malmö. Hij had geleefd volgens de wetten van de straat.

De ruzie was ontstaan tijdens een interland in Zweden, toen Zlatan zijn clubgenoot Van der Vaart blesseerde. Het slachtoffer huilde uit in de pers, tot woede van de Zweed. Een paar weken later vertrok de spits naar Juventus, op de laatste dag van de transferperiode. Zlatan had, over ruzies gesproken, ook eens een schaar naar zijn hoofd gegooid gekregen. Geen heel scherpe schaar, maar toch een schaar, geworpen door de Egyptenaar Mido. Twee baasjes, verwikkeld in een hanengevecht.

Luis Suarez Beeld anp

Daarop ontstond een knokpartij, waaruit je psychologisch verantwoorde conclusies kon trekken: mannen die vochten, mannen die net deden of ze vochten en mannen die zich afzijdig hielden. Endt bezag het tafereel met een glimlach en kon later concluderen: 'De een, Zlatan, had de onverbiddelijke wil om zich te verbeteren. De ander, Mido, miste de opofferingsgezindheid.'

Wie Zlatan Ibrahimovic (32) of Luis Suarez (27) bestudeert, spitsen die met Paris SG en Barcelona tegenstander van Ajax zijn in de Champions League, stuit op die ene overeenkomst uit hun Ajax-tijd: hun onvoorwaardelijke wil om te slagen als prof. Zij moesten de beste zijn, ondanks hun ontsporingen en nukken.

Suarez beet in november 2010 Otman Bakkal van PSV in de halsstreek, kort voor zijn vertrek naar Liverpool. Trainer Martin Jol wilde hem het liefst niet straffen, want Real Madrid kwam naar Amsterdam, voor de Champions League. Ethiek dreigde te verliezen van opportunisme. De beet verscheurde de club, die sowieso al wankelde tijdens het voorspel van de Cruijff-revolutie.

Zlatan Ibahimovic houdt de kampioensschaal omhoog op het Leidseplein in Amsterdam tijdens de huldiging in 2004. Beeld anp

Spelersbegeleider Herman Pinkster weet nog dat hij al in zijn kamertje zat. Hij had het incident gemist, toen scheidsrechter Kuipers langs liep. Die zei: 'Nou, wat jouw vriend nu heeft geflikt, kan echt niet.'

De spits betuigde spijt, maar verviel nog tweemaal in dezelfde fout. Voor de laatste oprisping, ten koste van de Italiaan Chiellini tijdens het WK, zit hij een schorsing uit tot eind oktober.

Zlatan Ibrahimovic, Luis Suarez. De een lang, technisch en stoer. De ander kittig, snel en chaotisch. Allebei onvoorspelbaar. Fenomenen in de dop, destijds, veredelde pubers op weg naar een glorieuze loopbaan als attractie op de velden. De een, Suarez, was na ruim een jaar bij Groningen naar Ajax gekomen. Hij was al meer in balans. Zijn latere vrouw Sofia had hem getemd. Hij woonde rustig, in een oud pakhuis aan het IJ. Met zijn geprononceerde tanden en speciale stijl van voetballen raasde hij over de velden. Hij won overigens geen landstitel, ondanks zijn vracht aan goals.

Zlatan scoorde minder en was vaker bankzitter, maar hij behaalde onder Ronald Koeman twee landstitels, zoals hij zijn loopbaan heeft gelardeerd met kampioenschappen. Een geniale gek. Gekomen van Malmö dus. Ibrahimovic was, hoe stoer ook, onzeker. Hij woonde eenzaam in een appartementje in Diemen, waar hij de Braziliaan Maxwell ontmoette, ook zo'n ambitieuze jongen, maar dan gematigder van karakter. De twee zouden elkaar nog vaak treffen. Bij Inter, bij Barcelona, en nu bij Paris SG.

Ach, toenmalig technisch directeur Leo Beenhakker zwijmelt nog bij de gedachten aan Zlatan. 'Ik heb genoten. Echt. En ik geniet nog steeds. Hij is zo'n bijzondere gozer.' Beenhakker had hem, na een tip van scout John Steen Olsen, bekeken tijdens een trainingskamp in La Manga. Hij zag briljante momenten, waarvan hij zich afvroeg hoe het in godsnaam mogelijk was. 'Ik zei tegen directeur Arie van Eijden: kopen, meteen.' Hij kostte ruim 8 euro miljoen. 'Directeur Slop was best zenuwachtig. Weet je het zeker Leo?, vroeg hij steeds. Heel zeker, zei ik dan.'

Zlatan had het moeilijk. Hij was ook een ongeleid projectiel soms. 'Vind je het gek?', zegt Beenhakker. 'Heb jij op je 19de je boeltje opgepakt om een jaar als journalist te werken in Rusland of Italië? Nou dan. Het leek soms alsof hij met een zak aardappelen op zijn rug speelde. Er waren op een gegeven moment nog twee mensen die in Zlatan geloofden: hijzelf en ik. Ik voelde de ogen in mijn rug branden. Hij kwam geregeld in mijn kantoortje. Beetje ouwehoeren. Dan zei ik dat hij lekker moest doorgaan zo.' Nadat trainer Koeman was gekomen voor Adriaanse, ging het overigens beter.

Suarez, in het begin geholpen door landgenoot Bruno Silva, was een atypische Ajax-speler. Hij deed vaak maar wat, ogenschijnlijk. Of, zoals hij zei in een vraaggesprek met de Volkskrant: 'Ik weet eigenlijk nooit wat er gaat gebeuren bij het begin van een actie.' En: 'Frommelen is nu eenmaal mijn spel, met het hoofd naar beneden.'

Endt weet nog hoe moeilijk trainer Van Basten het had met Suarez, die zondigde tegen de clubdoctrine van verantwoord aanvalsspel. 'Van Basten dacht weleens: wat is dat nou voor een voetballer? Hoe hij dribbelde, ogenschijnlijk zonder overzicht, hoe hij de bal af en toe terugkreeg in de kluts. Dat echte voetbal zoals we dat bij Ajax graag zien, zat er niet zo bij.' Suarez zat af en toe zelfs op de bank. En Frank de Boer zette hem bewust linksbuiten tijdens de debuutwedstrijd van de trainer, tegen AC Milan.

El Hamdaou en Luis Suarez juichen na het tweede doelpunt tegen Roda JC in 2010. Beeld anp

Strever

In het begin was Zlatan wantrouwig. Endt: 'Hij wilde constant laten zien hoe goed hij was en overdreef, met weinig oog voor teamspel. Hij deed de ene keer fantastische dingen en dreef de trainer daarna weer tot wanhoop.' Hij vond geleidelijk zijn weg. Endt weet nog dat hij meer respect van de spits kreeg nadat hij zijn oor te luisteren had gelegd bij de Zweedse bondscoach Söderberg. 'Ik moest niet altijd de leraar willen zijn.'

Zlatan ontmoette Mino Raiola, sindsdien zijn vriend en zaakwaarnemer. Ze konden keihard zijn voor elkaar, de begeleider uit Zuid-Italië en de Kroatisch-Bosnische Zweed uit Malmö. Dat ging dan van fuck you hier en fuck you daar. Raiola vond bijvoorbeeld dat Zlatan zijn Porsche moest wegdoen. Eerst eens wat vaker scoren. Het is een spel met een serieuze ondertoon. Raiola heeft Zlatans biografie nog steeds niet gelezen: 'Ik vind dat ik die van hem behoor te krijgen.'

Raiola: 'Ik vroeg hem destijds: wil jij de best played player worden of the best paid player? Hij koos voor dat eerste. Geld zou de consequentie moeten zijn van instelling. Dat tekent hem. Zlatan wil ook alles weten. Als je voor hem wilt investeren, moet je alles over die investering kunnen vertellen, anders heb je een probleem. Hij is heel bijzonder, als speler en mens. En hij is in alles extreem.'

Herman Pinkster was op Suarez' bruiloft in Uruguay. Op een gegeven moment vroeg de speler hem mee te lopen naar een kelder, met een vergrendelde deur. Achter die deur was een soort museum, met prijzen. Daar lag onder meer de bal waarmee hij vier keer had gescoord tegen VVV.

Hun afscheid verschilde enorm. Suarez beet Bakkal en kwam nooit meer aan spelen toe bij Ajax, althans, niet in de Arena. Zlatan, voor de wedstrijd nog uitgefloten vanwege zijn ruzie met Van der Vaart, schonk het volk een cadeau tijdens het duel met NAC, dat zijn laatste bleek: een wonderlijk doelpunt, een solo langs een woud van benen en de grabbelende handen van doelman Schollen. Hij noemde zijn goal een 'zoektocht naar ruimte'.

Ajax-hart

Altijd zijn ze Ajax blijven volgen. Beenhakker was in 2006 bondscoach van Trinidad, speelde tegen Zweden op het WK en kreeg na afloop Zlatans shirt. Endt was met Jari Litmanen bij PSG - Olympiakos, toen Zlatan hen ontving en de bazen bij Ajax 'klootzakken' noemde, omdat ze Endt hadden ontslagen als teammanager.

Pinkster weet nog dat zijn telefoon ging, in de uren voor de kampioenswedstrijd tegen FC Twente in 2011: Suarez. Die moest Jan spreken, Jan Vertonghen. 'Hij sprak Jan toe; dat ze kampioen moesten worden.' En vorig jaar nog, toen het duel met RKC niet doorging vanwege de nucleaire top, belde hij weer: 'Waarom gaat die wedstrijd niet door?'

Ze dragen Ajax mee in hun hart. Maar als ze voor de Champions League in Amsterdam komen voetballen, willen ze winnen. Omdat ze nu eenmaal altijd willen winnen.

Beenhakker belt een paar minuten na het gesprek terug. Hij wil weten waar Zlatan logeert, in Amsterdam. 'Ik zou hem wel eens weer even willen zien, die wereldgozer.'

Ajax won in 2003 in de door Zlatans toedoen met 1-0 van het Spaanse Celta de Vigo. Beeld anp

ZLATAN: 'BIJ AJAX HEB IK LEREN VOETBALLEN'

'Bij Ajax is het voor mij allemaal begonnen', liet Zlatan Ibrahimovic dinsdag weten op de site van Paris Saint-Germain. 'Ik heb daar een erg goede tijd gehad, waaraan ik fantastische herinneringen bewaar.' Wel had hij het moeilijk in het eerste jaar. 'Ik kwam helemaal alleen naar deze club, als jonge jongen die gewoon wilde voetballen. Ik rende maar wat rond. Bij Ajax heb ik leren voetballen. Ik ben blij dat ik weer even terug ben. Ajax hoort in de Champions League, het wil altijd de bal hebben en ermee spelen. Ajax laat de bal zweten.'

Ook PSG-trainer Laurent Blanc sprak dinsdag vol lof over Ajax, dat vanavond de eerste tegenstander is in de Champions League: 'Als je hier het stadion binnenloopt, besef je hoe groot deze club was en is. Ajax is een mythische club.'

Trainer Frank de Boer zei dat zijn elftal 'zeker kansen' heeft, 'maar het lijkt me niet verstandig als ik nu vertel waar die voor ons liggen'. Hoewel het spel van de afgelopen weken nog niet tot volle tevredenheid stemt, vindt De Boer dat zijn team vooruitgaat. 'Veel jongens zitten tegen hun goede vorm aan en en er zijn een paar jonge jongens die een stap hebben gemaakt, zoals El Ghazi, Andersen en Milik.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.