Van drama naar heiligverklaring

Om te begrijpen wat winnen voor een Italiaan betekent, is het noodzakelijk te weten met wat voor wezen we van doen hebben....

Allart Hoekzema

Emoties voltrekken zich in Italië onder een vergrootglas en sport is er van buitensporig groot belang. In Italië gebeuren de dingen altijd op een geaccentueerde, bijna karikaturale manier. Het land overdrijft de tendensen van andere landen, omdat het fragieler is als natie.

De gemiddelde Italiaan is niet nationalistisch en hekelt met ironie de eigen gebreken. In Italië is de kortste lijn tussen punt A en B een arabesk: de economie, de bureaucratie en de politiek vormen een kronkelig patroon, een uitzichtloos labyrint. De nationale geschiedenis is een aaneenrijging van wederzijds wantrouwen tussen individu en staat.

Maar land en volk hebben een patriottistische injectie gekregen dankzij Turijn 2006. Alle Italianen waren tot tranen toe geroerd door een klein meisje dat op de inaugurele ceremonie met een onschuldig stemmetje de nationale hymne zong. De trots en het enthousiasme groeiden vervolgens door de goede prestaties van de Italiaanse atleten.

Als de medaille binnen is, tovert de Italiaan zijn paspoort tevoorschijn en wordt het volkslied uitbundig meegezongen. Het kan groteske taferelen opleveren, zoals met Gerhard Plankensteiner, een Duitssprekende Italiaan uit Zuid-Tirol. Plankensteiner won brons op de dubbele rodel en gaf toe het volkslied niet te kennen. Het hele land was beledigd.

Op veel terreinen denken Italianen dat ze niets te verliezen hebben, maar in de sport staat er veel voor hen op het spel. Nog altijd zijn ze confuus van de cultuurshock tijdens het olympische schaatsen de afgelopen dagen. Nederlanders die constant feestvieren, ook als ze verliezen? Voor een Italiaan is het puur masochisme. Alleen winnen biedt genot.

De Italiaanse bevolking heeft zonder meer een aangeboren gevoel voor theater en de taal heeft een natuurlijke neiging tot retoriek. Om de drie medailles van Enrico Fabris te bezingen, overtrof de pers zichzelf met barokke superlatieven. Fabris is voor alle tifosi inmiddels een weergaloze reuzendoder, een schaatslegende en een ijsengel.

Ook de andere Italiaanse medaillewinnaars zijn uitvoerig bewierookt en in de watten gelegd. Rodelkampioen Armin Zoeggeler gaat nu door voor een gouden pijl, een triomferende harpoen en een alles en iedereen verslindende sleekannibaal. De mannen van de langlaufploeg zijn vier skimusketiers en ware estafettemonarchen.

Maar er bestaat een andere kant van de medaille: wie hoog de hemel in wordt geprezen, kan diep vallen. Italianen springen massaal op de kar van de winnaar en stappen er even gemakkelijk weer van af als de winnaar verliezer is: lyrische supporters bij de start, meedogenloze critici aan de finish.

Voor Italië waren Barbara Fusar Poli en Maurizio Margaglio de absolute favorieten van het ijsdansen. Toen het paar onderuitgleed spraken de media van de ‘val der goden’ om vervolgens te concluderen dat ze eigenlijk veel te oud waren voor de Spelen. Ook kunstschaatsster Carolina Kostner viel op haar achterste en is plots geen prinses meer.

Het Italiaanse rodelen is goed gegaan, evenals het schaatsen en het langlaufen. Alleen met het alpine skiën is het tot dusverre een en al misère. Elena en Nadia Fanchini werden van ‘wonderzusjes’ tot ‘overschatte talenten’. Afdaler Kristian Ghedina zag zijn status veranderen van ‘snelle raket’ in ‘roestige handkar’.

Toen reuzenslalomheld Max Blardone deze week eveneens teleurstelde en werd gereduceerd van Super Max tot Super Flop, kondigde bondscoach Flavio Roda zijn ontslag aan. Niemand in het land is er rouwig om. Roda wordt nu gezien als een charlatan, terwijl hij in het verleden trainer was van de grote Alberto Tomba.

De verwachtingen rond de bescheiden en sympathieke Giorgio Rocca zijn zo hoog als de Mole Antonelliana, de beroemde toren van Turijn. Als hij wint, zal hij de koning zijn van de bergen van Sestrière. Als hij verliest, wachten hem sombere en duistere nachten. Het Italiaanse draadje tussen heiligverklaring en drama is nogal subtiel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden