Van der Vaart schikt zich in stofzuigersrol

Het ver weggezakte Hamburg moet het hebben van de brille van Rafael van der Vaart, wil het degradatie ontlopen. Dan moeten zijn medespelers hem wel vaker de bal toespelen.

Na de training, zaterdagochtend, wordt hij van alle HSV-spelers het langst opgehouden door fans.Beeld FTP

Die regen, die werkt natuurlijk ook niet mee. De wijkende haargrens wordt genadeloos blootgelegd, het baardje krijgt een nog iets beduimelder aanblik en de rimpels blijken toch vrij talrijk opgekomen bij de lang zo zorgeloze Rafael van der Vaart (32).

Die vele, vooral vuile, meters van gisteravond in de benen, dat schiet natuurlijk ook niet op. '12,7 kilometer in totaal is me net verteld', zegt de aanvoerder van Hamburger SV op deze druilerige zaterdag naast het trainingsveld. 'Nou ja gelukkig pakken we nog een punt.'

Een mirakels punt, want het afgezakte HSV was tegen Freiburg, dat vlot op een 1-0-voorsprong kwam, spaarzamer met het creëren van kansen dan de Hamburgse weergoden met zonnestralen op deze zaterdagochtend. Pas in de negentigste minuut kwam de thuisploeg langszij door een kopbal van Gojko Kajac na een corner van Van der Vaart.

Daarvoor zagen we de Nederlander meestentijds met een geopende rechterhand naast zijn dijbeen en een vragende blik naar zijn ploeggenoten rondlopen. 'Geef maar aan mij die bal', zeiden hand en blik. Als een vader naar zijn kleuters.

Waren het maar kleuters. Bij HSV is de jongste basisspeler 24 jaar. Kennelijk staat het criterium 'voetbalvernuft' niet meer op het scoutlijstje bij de club die qua omvang van de aanhang en traditie tot de vijf grootste van Duitsland hoort. Neem verdediger Rajkovic, die nog bij Vitesse speelde. Hij is te log om zijn man te houden, mist handelingssnelheid, inzicht, overtuiging; ja, wat eigenlijk niet? Aanvaller Olic is opgebrand, middenvelder Holtby te bescheiden voor een nummer tien.

'Het is moeilijk om er lijn in te krijgen, dat komt ook door de stress', verdedigt Van der Vaart zijn manschappen. HSV was al opgegeven maar won ineens twee keer op rij en kon thuis tegen het nog lager geklasseerde Freiburg in veilige haven geraken. 'Dan zie je ineens die verkramping.'

Rafael van der Vaart maakt ruzie met Stefan Mitrovic.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Kwaliteiten

De Nederlander stak zijn energie dus maar in andere zaken. Hij ging kopduels aan, blokte vlak voor zijn keeper met een wanhoopssliding een schot en sprintte, nadat zijn hoekschop was afgeslagen, een uitbrekende tegenstander achterna tot in zijn eigen zestienmetergebied. Hij kwam, kortom, te weinig toe aan de kwaliteiten waar hij faam mee verwierf bij Ajax, HSV, Real Madrid, Tottenham Hotspur en Oranje: creatief zijn rond het strafschopgebied van de tegenstander.

'Dat zie ik hem toch liever doen', zegt trainer-in-ruste Martin Jol, die vrijdagavond voor het eerst weer een bezoek bracht aan de club die hij zes jaar geleden 'als een dief in de nacht' verliet voor Ajax. Maar die in de catacomben, op de tribune en in de bestuurskamer 'zoveel knuffels en zoenen ontving' dat hij er 'licht ongemakkelijk' van werd. Jol is een herinnering aan de goede tijd. Hij is de laatste coach die HSV de topvijfbinnen loodste.

De Scheveninger verwonderde zich over de atmosfeer. 'Zó positief. In mijn tijd waren ze kritischer. We bereikten twee halve finales, die van de Duitse beker en de Europa League, maar ik hoorde vaak: waarom heb je de finale niet gehaald?'

Met 57 duizend fans zat de Imtech Arena vol, terwijl er nog tienduizend op de wachtlijst stonden. De 'gelukkigen' gingen niet fluiten tijdens een late wissel bij 0-1 achter, maar schreeuwden hartstochtelijk de naam van de invaller, ene Ardjom Rudnevs. Jol: 'Dat het nog 1-1 werd, kwam puur door de fans.'

HSV wordt de Bundes-Dino genoemd. Het is de enige club die sinds de invoering van de Bundesliga, ruim 51 jaar geleden, onafgebroken op het hoogste niveau uitkomt. Een grote digitale klok in het stadion houdt dit exact bij. 'Die status is nu de voornaamste trots', zegt Van der Vaart.

Van der Vaart kijkt of er genoeg ruimte is voor de aanloop voor een corner. Uit een hoekschop van hem werd vlak voor tijd de gelijkmaker gescoord: 1-1.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Trainer Bruno Labbadia

Voor de Nordtribune staat een gele hoogwerker waarin zanger Lotto King Karl voor elk duel zijn opwachting maakt om klassieker Hamburg meine Perle te zingen. In de coupletten worden andere speelsteden afgezeken. 'Als je uit München komt, trekken we je de Lederhosen uit.' Beetje lullig, aangezien HSV medio februari met 8-0 van Bayern verloor.

Na dat duel werd Van der Vaart naar de bank verwezen. Vertelt: 'Als je fantastisch speelt, kom je er niet naast te staan, zo zelfkritisch ben ik wel. Maar zonder mij draaide het ook niet.'

Hij vocht zich terug in de basis. 'Ik zit nu best in een goede periode, ben fit genoeg om ook nog in de negentigste minuut onderscheidend te zijn, zo zag je gisteravond', vertelt hij hintend naar 'al die coaches' die hem er in het verleden na zeventig minuten afhaalden. 'Gelukkig is er nu een trainer die dat ook ziet.'

Die trainer heet Bruno Labbadia en is pas een maand in dienst. Want zo trouw als de fans zijn, zo ontrouw is het bestuur aan de door henzelf aangestelde coaches. De ervaren Mirko Slomka, die HSV vorig seizoen nog via de play offs voor degradatie behoedde, werd al vlot afgelost door beloftencoach Josef Zinnbauer, een soort commando bijgenaamd Terminator Joe.

Eind maart nam sportdirecteur Peter Knäbel zelf plaats in de dug-out en nu is het dus weer de beurt aan Labbadia, die in 2010 al eens ontslagen werd door HSV. 'Ik woon in Hamburg, ik weet wat deze club met de mensen doet, ik kon niet weigeren', zei hij bij zijn aanstelling met gevoel voor pathos.

Labbadia 'reanimeerde' naar eigen zeggen de ploeg die 'al verdronken was' en hoopt de drenkeling nu 'op het droge te krijgen'.

'Ben niet dichter bij Ajax gekomen'

Ondanks dat hij een paar maanden geleden nog verklaarde meer te zien in een avontuur in Italië dan in een terugkeer naar Ajax nemen de speculaties over een reünie tussen Rafael van der Vaart en de Amsterdamse club toe. 'Dat wordt nogal opgeblazen', zegt de middenvelder. 'Als de deur op een kier staat, schrijft men meteen dat-ie wagenwijd open is. Ik ben niet dichter bij Ajax gekomen, ik houd alle opties open. Het wordt een keuze op gevoel. Die ga ik pas in de vakantie maken. Ik houd me er nu helemaal niet mee bezig, richt me puur op HSV.'

Hij hoopt nog wat interlands toe te voegen aan de 109 die er nu op zijn conto staan. 'Daar zal ik bij mijn keuze ook rekening mee houden.' Aan zijn fitheid zal het niet liggen. 'Ik heb veel gespeeld, net als elk seizoen. Ja soms lig je er een weekje uit, net als iedere speler. Bij mij lees je dan meteen: 'de blessuregevoelige Van der Vaart'. Dat is onzin.'

Klaar met degradatievoetbal

Van der Vaart is wel klaar met degradatievoetbal. Toch schikt hij zich in zijn stofzuigersrol. 'Wat moet ik dan? Zeggen: zoek het lekker uit? Ik geef gewoon alles. Heb ik altijd gedaan.'

Hij is nog populair getuige de vele fans die zijn naam en rugnummer 23 achterop dragen. Zaterdagochtend na de training wordt hij in de regen het langst opgehouden door foto- en handtekeningenjagers.

HSV wil door zonder het boegbeeld. Het jaarsalaris van Van der Vaart (4,5 miljoen euro) wegstrepen, scheelt nogal. Op de salarispost moet 16 miljoen worden bezuinigd. Bij degradatie nog meer. Maar om die te voorkomen zal HSV de laatste twee wedstrijden (uit tegen concurrent Stuttgart en thuis tegen Schalke) behoorlijk afhankelijk zijn van de zeldzame brille die in de Hollandse benen huist.

'Scheisse', zo betitelt Labbadia het degradatiegevecht dat zijn leven beheerst. In de kranten vertelt hij dat hij zelfs niet meer aan boodschappen doen en tanken toekomt. 'Gelukkig doet mijn vrouw dat. Zij staat al meer dan dertig jaar honderd procent achter me.' Zij wel.

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden