Van den Brandt krijgt hersenen niet stil

Voor een snelle 500 meter is een goede opening cruciaal. Veel ogen zijn daarom gericht op Floor van den Brandt, de vrouw met de snelste eerste 100 meter van het seizoen.

Floor van den Brandt vlak na de start van haar 500 meter in Heerenveen. Beeld Klaas Jan van der Weij
Floor van den Brandt vlak na de start van haar 500 meter in Heerenveen.Beeld Klaas Jan van der Weij

Winst op een 500 meter is dit seizoen nog geen Nederlandse schaatsster gelukt. Maar een overwinning van een deel van de sprintafstand staat wel op een Nederlandse naam: schaatsster Floor van den Brandt (24) is de vrouw met de snelste opening van het seizoen. Een week geleden opende ze in Berlijn in 10.33.

Het kan sneller, denkt Van den Brandt als ze vrijdag in Heerenveen aan de start staat bij de wereldbekerwedstrijden. Naast haar in de binnenbaan staat Margot Boer, de sprintster die derde werd op 500 meter bij de Olympische Spelen. Het tafereel heeft iets van David en Goliat. Boer met haar lange benen meet 180 centimeter, Van den Brandt is 163 centimeter lang.

Haar kleine en compacte figuur is volgens haar trainer Dennis van der Gun in het sprinten het grote voordeel van Van den Brandt. Van de weerstand waar een schaatser mee te maken krijgt is 80 procent luchtweerstand. Maar niet alleen op het gebied van aerodynamica heeft Van den Brandt een voordeel. 'Iets wat groot en zwaar is, krijg je minder snel op gang. Floor kan met haar korte beentjes snellere slagen maken. Dat is haar kracht', zegt Van der Gun, trainer bij Team AfterPay.

Van der Brandt praat doorgaans ongeveer net zoals ze sprint: met hoog tempo en veel enthousiasme. Ze woont al jaren in Friesland, maar dat ze opgroeide in Brabant is door haar tongval onmiskenbaar. Dit seizoen beleeft Van den Brandt haar doorbraak op internationaal niveau. Terwijl zij bij aanvang van het schaatsseizoen nog inzette op deelname aan de wereldbekerwedstrijden, kan ze inmiddels terugkijken op twee vierde plaatsen. Van den Brandt noemt het geweldig. En dat ze de eerste honderd meter in zulke snelle tijden kan rijden kan ze nog steeds niet geloven.

Record

Hoewel het uiteindelijk draait om de eindtijd, hebben doorkomsttijden op de 500 meter wel degelijk waarde. Thijsje Oenema, sprintster van Continu somt de snelste openingstijden van Nederlandse vrouwen op laaglandbanen moeiteloos op. Sprinten is een spel van honderdsten. Laurine van Riessen was ooit drie honderdsten sneller dan Van den Brandt, zelf schaatste Oenema een paar jaar geleden eens 10.27.

De snelste opening van een Nederlandse bij een internationale wedstrijd staat ook op naam van Oenema. Ze opende in 10.24 tijdens het schaatsen van het Nederlands record. Dit was echter in het Amerikaanse Salt Lake City, een hooglandbaan, waar de luchtweerstand lager is dan op banen zoals die in Heerenveen en Berlijn.

'Dit jaar ben ik nog niet sneller geweest dan Floor', zegt Oenema over de tijd van Van den Brandt. Ze staat niet alleen. Olympisch kampioen en Wereldrecordhoudster Sang-Hwa Lee opende dit seizoen nog niet sneller dan 10,37.

Waarom is een opening voor een sprinter zo belangrijk? Van der Brandt zegt er haar progressie van dit seizoen aan te danken. Oenema denkt er precies hetzelfde over. 'Toen ik hard begon te rijden ging dat gepaard met een snellere opening', zegt Oenema. En het een gaat volgens haar niet zonder het ander. 'Je neemt veel meer snelheid mee het rondje in. En dat is van belang.' Een schaatser die met hogere snelheid aan de bocht begint, kan ook makkelijker doorversnellen omdat het minder energie kost om op gang te komen.

Thijsje Oenema gisteren in actie tijdens haar race op de 500 meter bij de World Cup Schaatsen. Beeld anp
Thijsje Oenema gisteren in actie tijdens haar race op de 500 meter bij de World Cup Schaatsen.Beeld anp

Missertjes

De reactiesnelheid bij de start is van minder belang volgens Oenema. 'Je kunt nog zo snel reageren, als je het vervolgens technisch niet goed kunt uitvoeren, ben je nergens.' Het is volgens Oenema het probleem waar veel allroundschaatsers mee kampen zodra zij zich wagen aan de afstand van Oenema: 'Ze proberen van alles, maar raken niks en dan duurt het langer voordat ze op gang komen.' Het kost Oenema niet meer energie wanneer ze drie tienden van een seconde sneller opent, haar energieverbruik over honderd meter staat los van het effect van haar slagen: 'Je raakt ze, of je raakt ze niet.'

Opmerkelijk genoeg behoort Van den Brandt tijdens de sprinttrainingen op de atletiekbaan nooit tot de snelsten van haar ploeg. 'Maar we hebben veel meiden in ons team die behoorlijk wat snelheid in de pootjes hebben', zegt Van der Gun.

Over de grootste fout die een sprinter kan maken aan de start zijn Oenema en Van den Brandt het eens: te veel nadenken. Maar het uitzetten van gedachten is soms geen simpele handeling. Vrijdagavond, naast Boer met haar lange slagen, schaatst Van den Brandt met een veel hoger ritme. Door haar hoofd schiet een aanmoediging die ze zichzelf geeft: 'Kom op, vandaag nog een stapje erbij, ik wil harder.' Van den Brandt opent in 10.50, dat is veel te langzaam in een onderdeel waar het draait om honderdsten van seconden. Ze schaatst naar de vijftiende tijd. Oenema eindigt als zesde en is daarmee de beste Nederlandse.

Na afloop zegt Van den Brandt: 'Het was zoals ik eigenlijk al wist: ik moet niet te veel nadenken. Doe je dat wel, dan maak je missertjes.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden