Sport Atletiek

Van dakloos naar wereldrecord?

Vier jaar geleden sliep de Zuid-Afrikaanse verspringer Luvo Manyonga nog onder een brug, verslaafd aan crack. Nu is hij van plan het wereldrecord te verbeteren. Bij de FBK Games won hij ondanks vier ongeldige sprongen.

Beeld Klaas Jan Van der Weij / de Volkskrant.

Vier keer achter elkaar gaat de rode vlag omhoog voor Luvo Manyonga in het Hengelose FBK-stadion. Vier keer zet de Zuid-Afrikaan zijn voet te ver op de afzetbalk: poging ongeldig. Al heeft hij nog maar twee pogingen, zenuwachtig wordt de wereldkampioen niet. Daarvoor heeft de 27-jarige verspringer te veel meegemaakt.

Drugsverslaafd en blut

Vier jaar geleden sliep Manyonga nog onder een brug in Mbekweni, een township in de West-Kaap waar hij opgroeide: drugsverslaafd en blut. De atleet was dieper dan diep gevallen, terwijl hij zo veelbelovend aan zijn atletiekloopbaan begonnen was. Hij werd in 2010 wereldkampioen bij de junioren en bij zijn eerste senioren-WK in 2011 meteen vijfde. De 80.000 dollars aan prijzengeld ‘heel veel geld in Zuid-Afrika’ die hij daarmee vergaarde verbraste hij in enkele maanden tijd. ‘Er waren plotseling zoveel mensen die mijn vrienden wilden zijn’, vertelt hij een dag voor de FBK Games.

De alomtegenwoordigheid van methamfetamine (crystal meth) in zijn township - tik zoals het wordt genoemd in Zuid-Afrika - gaf een extra dramatische wending aan zijn leven. Manyonga raakte verslaafd en in 2012 leverde hij een positieve plas in bij een dopingcontrole. Hij werd voor 18 maanden geschorst. Zijn leven raakte in een vrije val. Om zich nog een beetje atleet te voelen vermaakte hij de kinderen in de buurt door over mensen en auto’s te springen.

In zijn zucht naar drugs en geld om dat te kunnen betalen ging hij inbreken, beroofde mensen. Toen hij zelfs zijn eigen moeder niet meer onder ogen durfde te komen en als een zwerver buiten sliep kwam het besef: zo kan het niet langer. ‘Het was de hel. Onder die brug besloot ik: Luvo, je hebt hulp nodig.’

Luvo Manyonga. Beeld Anp

Langzaam uit het dal

Onder meer dankzij John McGrath, een Ierse krachttrainer die na een carrière als wedstrijdroeier en ‘sterke man’ op kermissen door de liefde in Zuid-Afrika was beland, krabbelde Manyonga langzaam uit het dal. ‘Het geloof dat ik terug zou keren heb ik nooit verloren.’

Begin 2016 keerde hij terug in competitie. Zijn zelfvertrouwen was ongebroken, zelfs gesterkt door de ellende waaruit hij zich had geworsteld. Hij was ervan overtuigd dat hij enkele maanden later een olympische medaille moest kunnen winnen. ‘De mensen dachten dat ik maar wat kletste. Mijn collega’s lachten me uit.’

Manyonga hield woord. In Rio de Janeiro leek hij goud te winnen, totdat de Amerikaan Jeff Henderson in zijn laatste poging een centimeter verder sprong dan hij. ‘Dat is bizar, maar uiteindelijk is het maar een spelletje’, zegt Manyonga. Bovendien had hij met die zilveren medaille bewezen dat hij zijn verleden af kon schudden.

Luvo Manyonga. Beeld Anp

Wereldrecord?

Daarmee is het niet gedaan voor Manyonga, die met een persoonlijk record van 8.65 meter heel misschien in staat is om dichtbij het wereldrecord van Mike Powell te komen: 8.95 meter uit 1991. Al ligt een terugval altijd op de loer. ‘Clean worden is een proces. Ik heb mijn omgeving veranderd, mijn vrienden en mijn gedrag.’

Hij is vertrokken uit Mbekweni en woont bij zijn coach Neil Cornelius in Pretoria in huis. ‘Hij is twee personen ineen. Hij is mijn coach en vervult een vaderrol.’ De rust, reinheid en regelmaat in huize Cornelius heeft Manyonga nodig om zijn verslaving op afstand te houden.

In Mbekweni komt hij weinig. ‘En als ik er ben, dan nooit langer dan twee dagen. Een verslaving is geniepig. Je weet nooit wanneer het zal toeslaan. Ik wil me niet op mijn gemak voelen in mijn oude omgeving. Ik kom en ga weer snel. Misschien dat ik over een jaar of tien me daar wel weer kan ontspannen.’

De breuk met zijn oude township is scherp, maar dat kan niet anders. ‘Ik moet zelfzuchtig zijn, want het gaat om mijn leven. Ik heb zoveel opgeofferd om te worden wie ik nu ben. Dat kan ik niet in de waagschaal stellen.’ Zijn familie vormt een uitzondering. Wijzer geworden heeft hij zijn prijzengeld niet weggesmeten. Hij laat er in Paarl een groot huis voor zijn ouders van bouwen.

Luvo Manyonga. Beeld Anp

Manyonga vertelt open en luchtig over zijn drugsverleden. Via interviews kan hij lotgenoten bereiken en ze hoop geven. ‘Mijn verhaal is krachtig. Door te winnen laat ik zien dat het mogelijk is om je lot te keren.’

Lukt dat ook in Hengelo, na vier mislukte pogingen en een matige vijfde sprong van 7.94 meter? In zijn laatste poging vuurt Manyonga het publiek aan. Als het ritmisch applaus van de tribunes golft, vertrekt hij voor zijn sprong. Hij springt toch nog naar de beste afstand: 8.18 meter. ‘Het is een geweldig gevoel om van de startbaan te vertrekken, af te zetten, te vliegen en dan het publiek te horen juichen als je in het zand ploft.’

Dat hij niet in de buurt komt van het wereldrecord deert hem niet. ‘Dat record gaat er binnenkort wel aan’, voorspelt hij. ‘Mijn toekomst ziet er rooskleurig uit. Als ik mijn loopbaan beëindig zal iedereen op de wereld me herinneren. De mensen zullen zeggen dat Luvo Manyonga zoveel levens heeft veranderd. Dat hij elke uithoek van de wereld waar mensen de hoop verloren hebben, heeft bereikt. De kracht die de wereld mij gegeven heeft, wil ik teruggeven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.