Van Basten steelt show op feestje Cruijff

Op het voetbalfeest van Johan Cruijff verschafte Marco van Basten de ultieme vorm van voetbalgenot. Voor één keer keerde de kunstenaar terug uit de anonimiteit en in een hunkerend theater voegde hij een meesterwerk toe aan zijn indrukwekkende oeuvre....

Van Basten, 34 jaar pas, is mysterieus, omdat hij door zware enkelblessures moest stoppen op zijn 28ste en zich volledig terugtrok uit het voetbal. Hoe goed zou hij zijn geworden als hij gezond was gebleven, is een eeuwigdurend gespreksthema onder liefhebbers.

Zal hij meedoen op Cruijffs feestje, is de vraag die de Arena bezighoudt op deze dinsdag, waarop alle sterren uit dertig jaar Europese historie van Ajax de revue passeren?

Nee, heeft de perschef van Ajax gezegd. Hij is te emotioneel. Het valt niet mee om niet meer te kunnen doen waarin je een van de besten ter wereld was. Dat was hem eerder al gebleken bij het afscheid van Franco Baresi.

In mei 1993 speelde de geboren Utrechter zijn laatste belangrijke wedstrijd, de finale van de Europa Cup I met AC Milan tegen Olympique Marseille. Milan verloor, Van Basten werd vervangen, met helse pijn in de enkel.

Dan breekt de avond zelf aan. Hoop gloort in de voetbalharten als Van Basten toch op de bank plaatsneemt. In trainingsbroek weliswaar, maar hij draagt zijn shirt met nummer negen. Zoals ook Gerrie Mühren negen heeft aangetrokken. Op deze avond is alles mogelijk.

Dan valt Van Basten in, voor Ruud Suurendonk. Het publiek heeft het niet eens meteen in de gaten, want wissels volgen elkaar in hoog tempo op. Als hij het veld betreedt, zwelt het applaus. Het kriebelde, zegt hij later.

Voor een man met versleten enkels beschikt Van Basten over een flitsende versnelling. Hij maakt slidings, wijst, heft de armen ten hemel als hij een kopkans mist. Je ziet de perfectionist denken: had moeten zitten, Marco. Hij werkt het hardst van allemaal en voetbalt het best, in al zijn gratie.

In de tweede helft is hij helemaal los, hoewel zijn elftal uiteindelijk met 2-1 verliest door twee doelpunten van Jan Wouters. In volle snelheid kapt hij de bal naar binnen, met de buitenkant van de voet. Hij scoort met een geplaatst schot, binnenkant voet, na terugleggen van Cruijff. Van Basten loopt op Cruijff toe en tilt diens armen op, een voor een. Zijn mooiste actie moet dan nog komen. Van Basten wipt de bal op en hakt die met een sierlijke boog door op Rijkaard. Het publiek dat vaak zo stil kan zijn, laaft zich aan de glorie van het verleden.

Zo groeit een wedstrijd die langzaam op gang was gekomen tot een avond met historische waarde. Natuurlijk, het tempo ligt ontstellend laag. Hoe kan het anders, met vijftigers en zestigers als Swart, Muller, Groot, Danielsson, Blankenburg. Grijze mannen, dikke mannen, kale mannen. Allemaal krijgen ze applaus, de sterren van toen. Indrukwekkend is de gang van Rob de Wit naar de aftrap, ondersteund door materiaalman Sjakie Wolfs.

De Wit, generatiegenoot van Van Basten, werd getroffen door een hersenbloeding, lang voordat zijn loopbaan was voltooid.

Piet Keizer, voor sommige Amsterdamse fans groter dan Cruijff en Van Basten, verspeelt de eerste bal en laat zich na twee minuten vervangen. Het is mede daarom dat sommigen de wedstrijd niet hoefden te zien. Ze dromen liever van Keizers schaarbeweging of kijken naar oude beelden dan dat ze de werkelijkheid anno 1999 onder ogen zien.

De avond blijft vervuld van nostalgie, ook als na de voorwedstrijd van twee keer twintig minuten het huidige Ajax tegen het Barcelona-van-nu gaat voetballen. Cruijff zit doodleuk naast Wouters, in de dugout van Ajax. Louis van Gaal, ex-Ajax, stelt Reiziger, Bogarde, Frank de Boer en Kluivert op.

En elke keer als Van Basten in beeld is op een videoscherm, of wanneer Arveladze een dot van een kans mist, scandeert het publiek: Maaarcooo van Basten.

Na rust dragen onder anderen Roy, Seedorf, Winter, Verlaat, Finidi en Jonk het rood-wit dat Ajax over de hele wereld heeft uitgedragen. Roy scoort uiteindelijk 2-2, na een voorzet van Jonk. Waarom verpietert de een bij Hertha BSC en speelt de ander bij Sheffield Wednesday?

Cruijff wordt benoemd tot erelid van Ajax, al die Ajacieden die zijn uitgezworven over de wereld tonen de bekers. Op deze avond lijkt het of het voetbal is uitgevonden in Amsterdam, of al het goede uit Amsterdam komt.

Dat is overigens niet zo. De presentator vraagt Piet Keizer naar de grootse ontvangst in Nederland na de eerste zege in de Europa Cup, op Panathinaikos in 1971.

Dat was ook de eerste keer in Nederland.

Keizer, wél met historisch besef en respect voor de club uit Rotterdam die Ajax een jaar eerder voorging: 'Nee, het was de eerste keer in Amsterdam.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden