Reportage

Utrecht omarmt de Tour de France

Natuurlijk veroorzaakte de Tourstart eerst gemopper in Utrecht: wat een drukte, en waarom moesten de fietsenrekken weg? Nu omarmt zelfs Nijntje de Tour.

In het centrum van Utrecht is nauwelijks een winkeletalage te vinden zonder verwijzingen naar de aanstaande start van de Tour de France. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

De stammen van de bomen aan de Mariaplaats zijn gewikkeld in witte stof bedrukt met rode stippen, het patroon van de bolletjestrui. De Zadelstraat, op weg naar de Dom, verwelkomt de renners van de Tour de France alvast met een spandoek boven het wegdek.

De spanning stijgt zichtbaar in Utrecht nu de Grand Départ van 4 juli rap dichterbij komt. Hotels rollen de gele loper uit voor hun gasten. Er is nauwelijks een etalage in het centrum te vinden zonder een fiets of een verwijzing naar het wielerevenement. Soms op het filosofische af. 'Als je veel tegenwind hebt, fiets je misschien de verkeerde kant op', staat er op een poster in een vitrine aan de Oudegracht.

Utrecht lobbyde bijna dertien jaar lang voor de Tourstart. Het carillon van de Dom speelde al in 2007 de Marseillaise om de Tourbazen te behagen. In 2010 legde de stad het nog af tegen Rotterdam. Dit jaar gaan de renners eindelijk onder de Dom door, het gedroomde plaatje dat de wereld over moet gaan.

Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Drie burgemeesters

Drie Utrechtse burgemeesters zijn er druk mee geweest. Voor de verguisde Aleid Wolfsen was de toewijzing van de Tourstart, in november 2013, een welkom succes aan het eind van zijn ambtstermijn. En sinds 26 maart is Utrecht de laatste 100 dagen aan het aftellen, met een onuitputtelijke reeks activiteiten rond de Tourstart.

Er zijn tentoonstellingen over fietscultuur en fietstochten, lessen bandenplakken voor kinderen in de wijken. En Nijntje, het bekende Utrechtse konijn van Dick Bruna, viert zijn 60ste verjaardag met een Tourlogo op zijn borst.

'Le petit départ' staat er op de etalageruit van kinderwoonwinkel Babalade, die loopfietsjes verkoopt. Eigenaar Ellen Oskam - 'Wat leuk dat dit evenement naar onze stad komt' - had graag een loopfietsenrace georganiseerd, vertelt ze tegen een even zo verheugde klant.

'Mensen zijn nu echt met de Tour de France bezig', zegt ze. Al hoort ze ook veel ondernemers knorren: moet dit nou? Oskam: 'Ik vraag me ook af of al die duizenden bezoekers die volgend weekend naar de stad komen voor de Tour, ook even afslaan naar ons om te winkelen. Hopelijk zijn er onder de miljoenen televisiekijkers die de mooie helikopterbeelden van de stad zien, genoeg die denken: Goh, daar wil ik wel eens een kijkje nemen.'

Beeld .

Dubbele houding

De dubbele houding tekent Utrecht, een stad waar men graag moppert. Dat bewoners bijvoorbeeld pas op het laatst te horen krijgen dat ze het Tourweekend slechts moeizaam de stad in en uit kunnen met hun auto, leidt tot irritatie. Ook de veelheid aan publiciteit maakt sommigen bevreesd: als dat maar niet leidt tot te veel extra toeristen in de stad. We willen geen tweede Amsterdam worden, klinkt het.

Toch krijgen ook steeds meer niet-wielerfanaten er zin in. De Britse vriendin die bij de Utrechtse Marcia Chong (47) op bezoek is, bekijkt met interesse een vaantje waarop de Dom en de Eiffeltoren liefdevol naar elkaar toe leunen, een item uit de uitgebreide collectie Tour de France-spullen in de winkel Zizo aan de Oudegracht. 'Wonderful', zucht de Britse verzaligd. Ze omschrijft de tourstart als een 'once in a lifetime experience'.

Aangestoken door haar vriendin wil Chong haar aanvankelijke scepsis laten varen: 'Zou het de stad wel wat opleveren? En wat een gedoe dat je dat weekend nauwelijks de stad in- of uitkomt met je auto als je geen speciaal vignet hebt. En te gek voor woorden toch, dat de gemeente voor een fietsspektakel fietsenrekken weghaalt langs de route?' Nu zegt ze: 'Als de Tour dan toch naar Utrecht komt, dan kunnen we er maar beter van genieten. Ik ben toch wel trots op Utrecht.'

Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Enthousiasme

Onvoorwaardelijk is het enthousiasme onder de 1.500 'Tourmakers', de vrijwilligers die actief zijn rondom de Grand Départ. De Utrechtse Carli Giesbers (42), zelf geen onverdienstelijk wielrenner ('al was Leontien van Moorsel sneller'), rijdt de eerste etappes mee op de motor. 'Ik sta helemaal te stuiteren dat ik dit mag doen', zegt ze stralend in het Spoorwegmuseum. Daar kregen de Tourmakers deze week een rugzakje uitgereikt met blauw-gele kleding.

De Utrechtse Tourauto's met de Nijntjes op het dak staan er voor de deur. De vrijwilligers zijn vrouwen en mannen, jong en oud, afkomstig van Hellevoetsluis tot Weert, maar vooral uit Utrecht en omgeving en hebben één gezamenlijke liefde, die voor de Tour de France.

'Dit is fantastisch en uniek', zegt de breedgeschouderde Frank (50), die lange dagen vrijwillig gaat meelopen met de professionele beveiligers. In Frankrijk heeft hij zeker tien keer de renners langs zien rijden, nu komen ze naar hem toe.

Alle (67) uit De Meern volgt de Tour al vijftig jaar, zegt hij met glimmende ogen. Kevin (31): 'De Tour komt praktisch langs mijn huis. Geweldig om hiervan deel uit te mogen maken.'

Begroting

Utrecht heeft de organisatie van de Tour de France 4 miljoen euro moeten betalen voor de start, 1,5 miljoen euro meer dan Rotterdam vijf jaar geleden. De begroting van het evenement in de stad is zo'n 15,5 miljoen, waarvan 6 miljoen wordt opgehoest door de gemeente en bijna 7 miljoen euro door het bedrijfsleven en 2,25 miljoen door het ministerie van Sport. Utrecht verwacht dit bedrag ruimschoots terug te verdienen door de publiciteit die het evenement genereert.

De steden Den Bosch en Rotterdam, waar eerder tourstarts waren, keken tevreden terug op het evenement en wat het de stad heeft opgeleverd. Toch zitten juist de uitgaven en de onzekere baten veel Utrechters dwars. In de politiek verwoordt de SP vrijwel als enige deze kritische noot. 'Voor een wielerevenement hoef je geen dure stadions te bouwen. Maar die miljoenen zijn wel snel weg', aldus de Utrechtse fractievoorzitter Tim Schippers. 'We moeten maar hopen dat we daar als stad wat voor terugkrijgen, bijvoorbeeld meer internationale bekendheid. Wie weet nog waar de tourstart drie jaar geleden was?' Maar nu de Tour doorgaat, gaat Schippers wel met veel plezier kijken.

Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

'Het zou Utrecht niet zijn als er niet af en toe een klacht was', zegt burgemeester Jan van Zanen. 'De voorbereidingen lopen als een trein. Steeds meer mensen doen mee.'

Tevreden kijkt hij vanaf het podium van het Spoorwegmuseum naar het leger popelende vrijwilligers. 'De Tourkoorts heeft ons allemaal getroffen. Zonder jullie geen Grand Départ.'

Dan roept hij zijn speciale gast het podium op: de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb, vijf jaar geleden gastheer van de Tour. Die spreekt uit ervaring: 'De klagers zullen straks de eerste zijn die trots zijn.'

Op donderdag 2 juli vindt de ploegenpresentatie plaats in Park Lepelenburg.

Op zaterdag 4 juli om 14.00 uur begint in de omgeving van de Utrechtse Jaarbeurs de Tour de France 2015 met een individuele tijdrit van 13,7 kilometer. Die gaat langs de Utrechtse singel, de Biltstraat, kantorenpark Rijnsweerd en de universiteitswijk de Uithof. De finish is aan de Croeselaan.

Op zondag 5 juli begint aan de Croeselaan een etappe van 166 kilometer, met als eindpunt Deltapark Neeltje Jans in Zeeland. Aan het begin van deze etappe gaan de renners door het oude centrum van Utrecht: via de Mariaplaats en de Zadelstraat onder de Dom door. Ook gaan ze over de Maliebaan, 'het oudste fietspad van Nederland'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden