Analyse Van sprinter naar voetballer?

Usain Bolt de profvoetballer: een hype ontleed

Usain Bolt is nauwelijks uit de publiciteit verdwenen sinds hij een jaar geleden afscheid nam van de atletiek. Om de haverklap duikt de voormalige topsprinter uit Jamaica op voor proeftrainingen bij voetbalclubs. 

Voormalig topsprinter Usain Bolt tijdens een training bij Strømsgodset. Beeld AFP

In maart was hij te gast bij Borussia Dortmund, in mei bij het Noorse Stromsgodset IF en volgend maand voegt hij zich in Australië bij de Central Coast Mariners. Die laatste club is een proefcontract van zes weken met hem overeen gekomen. Als die testperiode voor beide partijen naar tevredenheid verloopt, zou hij in oktober een contract voor een seizoen kunnen tekenen. 

Bolt heeft nooit een geheim gemaakt van zijn wens om te slagen als profvoetballer. Gedurende zijn atletiekloopbaan was het een terugkerend thema tijdens persconferenties. Hij zinspeelde onophoudelijk op een carrière als snelle aanvaller, ook al besteedde hij in zijn jeugd op Jamaica meer tijd aan cricket dan voetbal. Denkt de 31-jarige ex-atleet serieus dat hij kans van slagen heeft? Of speelt hij een spel met de media? Een hype ontleed.

Het is een publiciteitsstunt

Bolt staat als ambassadeur onder contract bij schoenenfabrikant Puma, naar verluidt voor 3,4 miljoen  euro per jaar. Borussia Dortmund en Strømsgodset IF worden gesponsord door dat  Duitse sportmerk. Een publicitair succes waren de trainingen zeker: het fragment waarin Bolt met zijn kopbal scoorde werd op sociale media veel gedeeld. Sportief was het minder geslaagd. Bolt werd al na 17 minuten gewisseld in een oefenduel tussen Strømsgodset en het Noorse jeugdelftal.

Borussia-coach Peter Stöger oordeelde in mei dat Bolt om te slagen als voetbalprof ‘veel werk te verrichten heeft’. Dat is precies waar het wringt. Als atleet stond Bolt bekend om zijn hekel aan trainingen. Zijn weerzin tegen pijn was een van de redenen om vorig jaar afscheid te nemen. Het lijkt er niet op dat hij zich sindsdien serieus heeft bekwaamd in het voetbal, bijvoorbeeld door dagelijks op Jamaica te trainen met een van de elf clubs uit de lokale Premier League, of via privétrainingen met een erkend voetbalcoach. Liever deed hij mee aan benefietwedstrijden (Unicef) met voormalige voetbalvedetten als Patrick Kluivert en Clarence Seedorf. 

In Australië lijkt dat geen punt van zorg. Bolt zou gecontracteerd kunnen worden via een speciaal fonds dat publiciteit voor de zogenoemde A-league moet creëren. In het verleden zijn voormalige topspelers als Dwight Yorke en Alessandro Del Piero met dat geld aangetrokken. Bolt zou voor een bedrag van 550 duizend euro gehaald kunnen worden door de Central Coast Mariners, de hekkensluiter van vorige seizoen (4 zeges in 27 wedstrijden), in de hoop meer toeschouwers te trekken. Nu heeft de club er gemiddeld 7.194 .

Snelheid is niet genoeg

Manchester United is de favoriete club van Bolt: hij is een uitgesproken bewonderaar van oud-spits Ruud van Nistelrooij. De achtvoudig olympisch kampioen is niet uit op een bescheiden loopbaan als sobere back, hij ziet zichzelf ook als een veel scorende aanvaller. 

Met zijn snelheid kan Bolt in theorie iedere verdediger in verlegenheid brengen. Met voetbalschoenen op gras zal hij echter een stuk minder snel sprinten dan met spikes op een keiharde ondergrond. In de praktijk zal het dus minder eenvoudig zijn om verdedigers af te troeven. Het lange lichaam van de Jamaicaan (1.96 meter) is gewend om zo hard mogelijk in een rechte lijn te lopen (en een flauwe bocht). Al zijn spieren zijn erop afgestemd, net als zijn loopstijl (lichaam recht, knieën hoog, heupen hoog). Een voetballer dient juist wendbaar te zijn, ook op hoge snelheid. 

Het verschil tussen een sprinter en voetballer is treffend getoond in een drie jaar oude documentaire over de Portugees Ronaldo, de vijfvoudig voetballer van het jaar. Hij deed twee wedstrijdjes tegen de Spaanse sprinter Angel Rodriguez: een rechte sprint over 30 meter en een zigzagsprint over 30 meter. Op het rechte stuk was Rodriguez drietiende seconde sneller (3,31 om 3,61), maar op het zigzagparcours bleek Ronaldo een halve seconde sneller (6,35 om 6,86). Zijn loopstijl (knieën laag, heupen laag) bleken te passen bij de abrupte veranderingen van richting die horen bij voetbal.

Te oud om veel te leren

Jamaicaanse profvoetballers zijn schaars in het topvoetbal. Succesvolle spelers van 1.96 meter zijn zeldzaam, net als spelers die pas op 31-jarige leeftijd (Bolt wordt volgend maand 32) een profcontract binnenhalen.

De Ronaldo-documentaire illustreerde naadloos wat Bolt tekort komt om nu nog als voetballer te slagen, zelfs als hij dagelijks serieus zou trainen. Met een camera zijn de oogbewegingen van de Portugees gefilmd terwijl hij een verdediger probeert te passeren. Wat blijkt: zijn ogen schieten heel gericht alle kanten op. Hij kijkt niet alleen naar de bal, maar ook naar de voeten en heupen van zijn tegenstander, en de ruimte erachter. Een ongeschoolde voetballer kijkt vooral naar de bal, uit vrees die te verliezen.

Uit een andere test komt nog een cruciale vaardigheid naar voren. Een topspeler kan aan de lichaamsbeweging van een ploeggenoot zien welke de baan een geschoten bal zal volgen. Ronaldo weet zelfs raak te schieten of koppen als het licht in testlaboratorium kort na een voorzet wordt uitgezet. In het pikkedonker schat hij de snelheid en richting van de bal correct in.

Ronaldo handelt volgens de wetenschappers in de documentaire grotendeels onbewust, op intuïtie die door duizenden trainingsuren op het voetbalveld is ontwikkeld. Voor Bolt is het te laat om dat soort vaardigheden te ontwikkelen, zelfs op lager niveau dan dat van Ronaldo. Hij heeft zijn cruciale jonge jaren immers besteed aan het verfijnen van zijn superieure sprinttechniek. De grammatica van de sprint is in zijn brein geëtst, de grammatica van het voetbal zal altijd een worsteling blijven. 

Usain Bolt tijdens een demo-wedstrijd. Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden