Twijfel krijgt toch weer vat op Veldhuis

Woede zocht een uitweg, maar de vloek ligt de keurig opgevoede Marleen Veldhuis niet in de mond bestorven. Godsamme, dat was het ergste dat de zwemster eruit gooide toen zij haar verknalde olympische finale op de 100 meter vrije slag beoordeelde....

Van onze verslaggever John Volkers

Daarna gromde ze, overgaand in een gesmoorde gil. ‘Dit mag gewoon echt niet gebeuren. Het mag niet. Het kan ook niet meer. Nou goed, het is wel gebeurd.’

In die woorden lagen weggestopte twijfels verborgen. Marleen Veldhuis zou graag de zelfverzekerde meid zijn die nooit meer, zoals vroeger bij hoogstaande finales, aan zich zelf twijfelt en elke situatie in de grote zwembaden van de wereld aankan. De werkelijkheid is dat haar vertrouwen van porselein is, en dat het servies snel van de kast dondert.

Natuurlijk had ze de pech, vrijdagmorgen in de Waterkubus van Peking, dat de startprocedure bij de 100 vrij op schandelijke wijze de mist in ging. De starter had de klaarstaande acht crawlsprinters moeten terugroepen voor een rondje op adem komen. Dat deed hij niet.

Het Chinese publiek kon de mond niet houden bij de start. De vrouwen op het blok stonden meer dan vijf seconden geplooid klaar en waren uit hun doen. Veldhuis kreeg het in haar hoofd om, toen de toeter uitbleef, dan zelf maar uit protest rechtop te gaan staan. Ze bewoog en had gediskwalificeerd moeten worden.

Dat gebeurde niet, maar de Nederlandse wierp zichzelf vervolgens compleet uit de race. Ze ging als laatste het water in en had de reactietijd van een recreant (0,91 seconde). De andere zwemsters, ongetwijfeld net zo aangedaan door het geknoei van de starter, waren niet uit hun doen. Olympisch kampioene Britta Steffen: ‘Maar het was wel heel storend.’

Voor Veldhuis verknalde het haar hele race. Ze wilde als een kamikaze haar verknalde start goedmaken, maar dat leidde tot een keten van mislukkingen. Ze smeet op de eerste 50 meter met energie, ze vergat haar techniek, ze ging niet gecontroleerd naar de muur, ze raakte buiten adem en begon aan het einde van de race met het hele lijf te slingeren. Ze werd uiteindelijk zesde.

Haar coach, Jacco Verhaeren, had na enkele slagen al geweten dat dit deel van de olympische onderneming een complete deceptie zou worden.

Alle races waarin geoefend was op het koel benaderen van een wedstrijd leken vergeten. Alle uren videowerk, veelal met onderwatercamera’s, waren voor niets geweest. Alle lessen, er met zo veel geduld ingestampt door Verhaeren, bleken weggelekt. Wat overbleef was een vrouw die op de signalen van het zenuwsysteem reageerde en niet haar verstand aansprak.

Zelfs zondag, toen Nederland olympisch kampioen op de estafette 4x100 vrij werd, had Veldhuis gezondigd tegen de instructies. Ze moest een voorsprong op de VS en Australië verdedigen en had haar race slecht ingedeeld. Rammen tot 75 meter en daarna verzwakken. De veteraan Dara Torres liep zelfs nog op haar in.

De splittijd (52,58) van die gewonnen race, haar snelste, had vrijdag tot een finaletijd van 53,38 moeten leiden. Want de vorm was goed, zei coach Verhaeren. Maar door alle malheur, mentaal vooral, eindigde zijn pupil na 54,21. Het scorebord had haar doen schrikken, meer dan een volle seconde achter de Duitse winnares Steffen (53,12), ze kon haar ogen niet geloven. ‘Dat kan niet waar zijn.’

Het was waar. Steffen, ooit een vertwijfelde zwemster, zei haar zekerheid te hebben gehaald uit de psychologische begeleiding van dr Friederike Janofske. Die was meegekomen naar Peking. Zij had haar in de roerige Duitse ploeg gerustgesteld. De mentale begeleiding betaalde zich uit met olympisch goud.

De Nederlandse ploeg vertrouwt ouderwets op de mentale vaardigheden van de coachstaf. Veldhuis vertelde van haar kansberekening. Er hadden vier vrouwen kampioen kunnen worden op de 100 vrij. Zij hoorde daarbij. ‘Of misschien toch niet.’

Steffen zei dat ze niet aan een medaille gedacht had, alleen aan het zwemmen van een goede race. Ze had ervan genoten. Pas toen ze omkeek naar het scorebord dacht ze voor het eerst aan resultaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden