Twijfel aan experimentele fase 'haviksoog' in voetbal

Al jaren smeken voetballers en arbiters om ondersteunende technologie die 'valse' doelpunten of onterechte strafschoppen uitsluit. Nu HawkEye een doelpunt toekende aan Feyenoord dat cruciaal kan blijken in de titelrace wordt plotseling getwijfeld aan de rechtvaardigheid en de accuratesse van het elektronische oog.

Jan-Arie van der Heijden van Feyenoord scoort met een kopbal de 2-1. Keeper Jeroen Zoet van PSV pakt de bal achter de lijn. Het doelpunt werd met doellijntechnologie toegekend. Feyenoord wint in de eredivisie met 2-1 van PSV. Beeld anp

Het is de paradox van de voetbalwereld, die de doellijnbewaking en de videoscheidsrechter als koele minnaars omarmt. De ontknoping tussen Feyenoord en PSV ging zondag de verbeelding te boven. PSV-keeper Jeroen Zoet heeft de kopbal van Feyenoord-verdediger Jan-Arie van der Heijden gepareerd, hij legt bezwerend een hand op de bal die op de doellijn ligt. Arbiter Nijhuis loopt al richting de middenlijn, als Zoet de bal veilig naar zich toetrekt. Een fatale misgreep, zo blijkt even later.

Met het blote oog is niet waarneembaar dat de bal op dat moment de doellijn in zijn geheel passeert, maar HawkEye heeft zich al bewezen in tennis, rugby en cricket. Veertien highspeed camera's - keurig verdeeld in de Kuip boven beide strafschopgebieden - kunnen wel 500 beelden per seconde schieten en de spelers filteren om de balcirculatie te meten. Zo kan een 360-gradencirculatie worden gemaakt van waar de bal precies is.

99 procent nauwkeurig

Zodra de bal de doellijn heeft gepasseerd, begint het display op het speciale horloge van de scheidsrechter te piepen. Nijhuis weet zondag niet wat hem overkomt: zijn horloge piept en op het display ziet hij het oordeel van HawkEye flikkeren: GOAL. Eigen doelpunt Zoet, zoals Nijhuis na afloop verklaart. Maar kan HawkEye het wel op de millimeter registreren?

In de tennissport weten de spelers dat het 'haviksoog' voor bijna 99 procent nauwkeurig is. Een lichte afwijking is mogelijk, tot ergernis van bijvoorbeeld Roger Federer. De 35-jarige Zwitser zou liever vertrouwen op het menselijke oog met het risico dat menselijk falen een partij kan beslissen. Toch is HawkEye meer dan een nuttige correctie op bijziende lijnrechters en umpires: het is bij toptoernooien een extra attractie geworden voor het publiek.

Ook in de Engelse Premier League weten ze inmiddels niet beter. Het sprookje van de semiprofs van Lincoln City in de FA Cup tegen Premier Leagueclub Burnley had de zegen van HawkEye, want het was de arbitrage ontgaan dat de bal na de kopbal van Raggett de lijn had gepasseerd. Ook nu piepte het horloge van de arbiter: goal en megastunt Lincoln.

De kopbal van Raggett tegen Burnley. Beeld afp

Millimeterwerk

De highspeed camera's van HawkEye hebben ten opzichte van het tennis een voordeel, aldus een woordvoerder van de KNVB. Zij hebben een mogelijke afwijking al meegenomen in het finale oordeel. Stel: de foutmarge van HawkEye is 1 millimeter en Zoet had de bal 1 millimeter achter de lijn gerold, dan was hij ermee weggekomen.

Oftewel: Zoet heeft de bal dus minstens 2 millimeter achter de doellijn meegenomen. Supporters van PSV of Ajax hoeven niet bang te zijn dat manipulatie in het spel is. 'De waarheid wint' is het credo van de KNVB. Zo zou het wekelijks moeten in de eredivisie, aldus Nijhuis na Feyenoord-PSV.

Peperduur

Maar dat is juist het probleem. De waarheid wint nu alleen in de Kuip, omdat HawkEye daar - volgens afspraak - in het tweede deel van het seizoen is opgesteld. Voor de winterstop deed HawkEye zijn werk onopvallend in de Arena. Feyenoord profiteerde al eerder van het elektronische oog. In maart 2015 zag scheidsrechter Vink op zijn horloge dat hij bij het duel Feyenoord-NAC een doelpunt moest toekennen na een kopbal van Lex Immers.

Het blijven vooralsnog incidenten, want HawkEye verkeert in Nederland nog in een experimentele fase en is bovendien peperduur. De installatie kost 350 duizend euro en de KNVB-woordvoerder rekent voor dat gebruik per wedstrijd tussen de 30- en 40 duizend euro. Geen enkele club zal zoveel willen investeren, de KNVB moet ook naar alternatieven zoeken. Goal Control, de Duitse tegenhanger van HawkEye, zegt tonnen goedkoper te zijn.

Ook de inzet van de videoscheidsrechter is geen gelopen koers. In het voetbal had arbiter Pol van Boekel afgelopen januari de primeur door bij het bekerduel tussen FC Utrecht en Cambuur een reeds gegeven penalty terug te draaien na bestudering van videobeelden.

Maar die eenmaligheid versterkt tevens het gevoel van onrechtvaardigheid. Waarom profiteerde Feyenoord wel van HawkEye en werd Ajax in het Europa Leagueduel met Legia Warschau een glaszuiver doelpunt onthouden? De waarheid wordt pas geaccepteerd als zij altijd wint. En niet alleen in de Kuip.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden