NieuwsTurncrisis

Turncoach Kooistra is de eerste die opzij stapt; voor het grotere belang

In het diepst van de Nederlandse turncrisis heeft toptrainer Wolther Kooistra, voorvechter van de pedagogisch verantwoorde coachstijl, een grote stap gezet. ‘Ik treed per direct terug. Ik ga gaande het onderzoek van de commissie-Olfers volledig uit de zaal’, zo liet hij vrijdagochtend zijn gehoor te Utrecht weten.

Noel van Klaveren en haar trainer Wolther Kooistra tijdens het EK Turnen in Montpellier in 2015.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Het was in het haast verlaten hotel Van der Valk een treurig stemmende bijeenkomst, belegd door de geplaagde gymnastiekunie KNGU, waar de vier topclubs van Nederland, TON Almelo, FlikFlak Den Bosch, Pax Haarlemmermeer en Turnz Amsterdam hun afgevaardigden hadden gestuurd. De hoofdtrainers ontbraken op het appèl. Op één na: Wolther Kooistra. De trainers zijn eindelijk formeel gevraagd terug te treden voor het onafhankelijk onderzoek naar misstanden in het vrouwenturnen: geestelijke en lichamelijke mishandeling.

Kooistra, de ex-turner en gymnastiekleraar, is voorzitter en trainer van het als een bedrijf geleide Turnz. Hij wil geen stroperigheid in beslissingen, die voortkomt uit bestuurlijke omvang. Hij overlegt in de kortste lijn met de andere bestuurder, zijn eigen vrouw Claudia Werkhoven, ook al trainer in de fraaie zaal in Amsterdam Nieuw-West.

Dinsdag was Kooistra eruit, na tien dagen van mediaberichtgeving over schandalen uit een ver en een recent verleden, ingeleid door een bekentenis van oud-bondscoach Gerrit Beltman, vanuit diens tuin in het Belgische Oostende. Hij gooide zijn besluit in Utrecht op tafel, als een openingszet. Liever noemde hij het ‘een voorzet’ naar de collegatrainers die eventueel nog aarzelen.

Dat drietal, Frank Louter van TON, Nico Zijp van FlikFak en Patrick Kiens van Pax, heeft te maken met clubbesturen, werkgevers. Dat de KNGU vorige week de twee eigen coaches, de bondscoaches Gerben Wiersma en Vincent Wevers, per direct op non-actief stelde, was een zwaar beladen actie. Maar voor het laten pauzeren, lees voor vier maanden terugtreden, van de vier andere topcoaches van Nederland, was geen mandaat. Geen club schaarde zich spontaan achter dat voornemen om alle trainers met een conduitestaat van vijf tot 33 jaar (Kooistra) aan de kant te zetten.

Behalve Turnz van Kooistra dan. De coach, in een gloedvol, realistisch betoog in de hotellobby: ‘Als ik alleen naar de minikosmos zou kijken, naar mijn werk met Sanna Veerman, olympisch kandidate, dan deed ik het mogelijk niet, maar ik kijk verder, naar de macrowereld, waar het behoorlijk mis is met onze mooie turnsport. Het is een slagveld na alle bekentenissen. ‘The girls of Dutch Gymnastics’ staan in The New York Times. Hoe groot wil je het hebben?’

Met stemverheffing: ‘Dit betekent iets voor onze sport. We krijgen in Nederland een onafhankelijk onderzoek, waar vreselijk veel van afhangt. Over de afgelopen acht jaar, maar ook over hoe het straks beter kan, wat we hiervan moeten leren en dat de slachtoffers die in het verleden gemaakt zijn hun heling krijgen.’

Kooistra zegt zijn offer (‘mijn particuliere belang maar ook dat van mijn pupil Sanna’) gebracht te hebben voor het grotere, het overstijgende belang. Hoe krijgt turnen weer een nieuwe, schone status? ‘Als dit onderzoek daarvoor zorgt, dan moeten we hier alles voor doen. Sinds de persconferentie van de KNGU, vorige week woensdag op Papendal, heb ik hierover nagedacht. Ja, ik heb het afgestemd met mijn trainers. En het zal niet meevallen, van dertig uur in de zaal naar nul uur, maar het moet.’

De KNGU heeft nog steeds geen ‘plan B’ voor de olympische turnsters voorhanden, nu besloten is alle zes technische begeleiders van de ploeg voor Tokio aan de kant te zetten. De Unie lijkt fors in de eigen voet te hebben geschoten, met een overhaast gepresenteerde beslissing. Kooistra kreeg voor de persconferentie te horen dat hem de begeleiding van TeamNL, de nationale selectie, voorlopig uit handen zou worden genomen. Dat was te doen, dacht hij. Geen trainingskampen meer met het Nederlands team, The Grace is Force, hun marketingnaam. Maar het bleek ook te gaan om het volledig neerleggen van alle werkzaamheden in de turnzaal, als clubcoach, als privébegeleider van pupillen als Sanna Veerman.

Dat werk laat Kooistra aan de vier andere trainers in Amsterdam, Alexander Tsjvartsjenko, Claudia Werkhoven, Robin van Zomeren en Serena Cecconello. Kooistra gaat ‘volledig uit de zaal’, geen trucs om toch adviezen te geven, ‘ik doe niet aan schijnvertoningen’. Het is wat hem betreft een ‘statement’ om de collega’s een voorbeeld te geven, hoe het nu zou moeten: snel en zorgvuldig.

Het staat haaks op wat technisch directeur Mark Meijer van de KNGU vrijdag presenteerde: niets definitiefs, veel stroperigs. Terwijl hij weet wat nodig is. ‘In de topsport hoort morgen alles voor elkaar te zijn.’

Meer over de misstanden in de turnwereld

Oud-turnster Stephanie Tijmes: ‘Ik ben focked op, mijn leven is kapot gemaakt’
Zij is het meisje dat tussen haar 6de en 16de bij de trainers Marc en Ilona de Wit en bij Frank Louter en Patrick Kiens werd afgebeuld, geïntimideerd, gemaltraiteerd, maar dat was toen. Ja, het was erg, heel erg zelfs, maar ex-turnster Stephanie Tijmes wil, na een eerder, wat bekort optreden bij Op1, nog wel eens vertellen wat nou echt zwaar was.

Rapport over geestelijke en fysieke mishandeling (ex-)turnsters mocht niet naar buiten
De misstanden in de Nederlandse turnwereld zijn tussen 2013 en 2014 al scherp in kaart gebracht door een onderzoek van drie wetenschappers. In januari 2015 kwam hun rapportage uit over de geestelijke en fysieke mishandeling van topturnsters onder de titel ‘Turn-onkruid, gemaaid maar niet gewied’. Maar dit stuk werd intern gehouden. Onduidelijk is of het een doofpotactie betreft.

‘Als hij al is veranderd in 2007, waarom is hij dan nooit naar ons toegekomen?’
Turncoach Vincent Wevers is door het stof gegaan. Hij erkent dat hij in het verleden de turnsters veel te hard heeft aangepakt. Wie is de mens achter de spartaanse coach? En hoe kon het zover komen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden