Troostfinales blijven zelden in herinnering bewaard

Het opvallendst aan wedstrijden om de derde plaats is dat ze niet opvallen. Nederland en Kroatië voetballen zaterdag in Parijs de troostfinale van het WK....

Van onze verslaggever

Willem Vissers

PARIJS

In wedstrijden om de derde plaats zijn voetballers vaak lief voor elkaar. Ze zijn moe of teleurgesteld, de dekking is minder scherp, ze zouden liever al naar huis zijn gegaan. De trainer stelt reserves op.

'Je moet om de derde plaats. Het klinkt alsof het dwang is', zei bondscoach Guus Hiddink donderdag.

'Het is troost allemaal, maar als je kijkt naar de lijst: Brazilië, Frankrijk, dan hoort Holland derde te staan. Daarom moeten we nu wondjes likken en ons nog één keer opladen. Het zou mooi zijn als mensen straks zeggen dat ze meer hebben genoten van Nederland - Kroatië dan van Frankrijk - Brazilië.'

Eén keer eerder voetbalde het Nederlands elftal om de derde plaats. Dat was in 1976, tijdens de eindronde van het EK in Joegoslavië. Cruijff, Van Hanegem én Neeskens waren geschorst.

Bondscoach Knobel was verwikkeld in intriges en liet de strijd om het brons aan assistent Ger Blok over. Uit Nederland kwamen aanvaller Kees Kist en verdediger Wim Meutstege. Nederland versloeg Joegoslavië na verlenging met 3-2 (doelpunten Geels 2, Willy van de Kerkhof) en op de tribune bromde Van Hanegem. 'Wat stelde die derde plaats nou voor. We waren voor de eerste plaats gekomen', zei hij later.

Een vergelijking tussen de wedstrijd van zaterdag in het Prinsenpark met die van toen is zinloos. Nederland was deze keer geen topfavoriet voor het WK-goud, intriges zijn nauwelijks opgetekend en de meeste spelers namen zich voor het toernooi in stijl af te sluiten.

Het is onzin om te stellen dat de kleine finale slechts bestaat om de commercie te dienen, zoals vaak wordt geopperd. Al tijdens het tweede WK, in 1934 in Italië, is gespeeld om brons. Televisie bestond toen nog niet eens. Alleen de WK-toernooien van 1930 en 1950 kenden geen strijd om de derde plaats.

Een aantal spelers heeft de troostfinale gebruikt om beste schutter van het toernooi te worden. De legendarische Braziliaan Leonidas scoorde in 1938 (Frankrijk) twee keer tegen Zweden, zodat hij de Hongaar Zsengeller net passeerde: acht om zeven treffers.

Toto Schillaci nam in 1990 afstand van de Tsjech Skuhravy, toen hij scoorde tegen Engeland en zijn totaal op zes bracht.

De Fransman Just Fontaine is nog altijd topscorer aller tijden op één WK en zal dat vermoedelijk voor eeuwig blijven. Hij scoorde in 1958 (Zweden) dertien maal, waarvan vier in de strijd om de derde plaats tegen Duitsland, een duel dat eindigde in 6-3.

De Bulgaar Hristo Stoitsjkov deed bij het vorige WK in de VS amechtige pogingen om in de kleine finale de topschutterstitel binnen te halen. Hij stond op gelijke hoogte met de Rus Salenko (zes doelpunten), maar de Bulgaren verloren met 4-0 van Zweden.

Stoitsjkov was het verongelijkte kind dat niet anders deed dan een strafschop proberen uit te lokken die hij dan zelf kon nemen.

Soms ook is de derde plaats het hoogst bereikbare voor een land. Chili mocht het WK van 1962 organiseren en haalde de halve finale tegen het grote Brazilië, dat in dribbelaar Garrincha zijn uitblinker kende. Chili was kansloos tegen de Brazilianen, maar 66 duizend toeschouwers in het nationale stadion waren dolenthousiast toen hun landgenoten brons haalden door Joegoslavië te verslaan.

De Belgen wachtte in 1986 een heldenontvangst in Brussel, nadat ze het WK van Mexico als vierde hadden besloten. In de halve finales verloren ze van Maradona en zijn Argentinië en dat was bepaald geen schande.

Brazilië voetbalde in 1978 de frustraties van zich af, door Italië met 2-1 te verslaan om het brons. Brazilië was in de halve-finalegroep in punten gelijk geëindigd met organisator Argentinië, dat naar de finale tegen Nederland mocht dankzij de omstreden overwinning met 6-0 tegen Peru.

Het doelpunt van Nelinho tegen de Italianen behoort tot de kroonjuwelen van de WK-geschiedenis. De rechtsachter trapte de bal keihard met de buitenkant van de voet, van de zijkant van het doel. Met ongelooflijk veel effect draaide de bal achter doelman Zoff. Brazilië verloor geen enkel duel in 1978, een prestatie die Nederland kan evenaren tegen Kroatië.

Interessant kan de wedstrijd in het Parc des Princes zijn voor Dennis Bergkamp. Scoort hij eenmaal tegen de Kroaten, dan evenaart hij Johnny Rep als Nederlands WK-topschutter aller tijden. Beiden hebben dan zeven keer gescoord, verdeeld over twee WK's.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden