Triatlon Ironman als geldmachine

Triatlons van Ironman: heroïek als winstmodel

De Duitser Jan Frodeno viert zijn overwinning bij de wereldkampioenschappen in Hawaii. Beeld Getty Images for IRONMAN

Ironman, dat triatlons in de hele wereld organiseert, is uitgegroeid tot een geldmachine. De organisatie is onverbiddelijk, als een stad te weinig winst boekt, gaat de stekker eruit.

Op Hawaï zijn de Duitsers Jan Frodeno (38) en Anne Haug (36) zondag gekroond tot wereldkampioen triatlon. In hun kielzog volgden een paar duizend amateurs die naast veel trainingsuren financieel flink hebben geïnvesteerd in deelname aan de zogeheten Ironman. De naam is ontleend aan een uitspraak van de bedenker van de triatlon in 1978: ‘Wie als eerste eindigt, noemen we de man van ijzer.’

Het merk Ironman is in ruim veertig jaar uitgegroeid tot een geldmachine. Er is een slim verdienmodel waarvoor atleten graag betalen. Verspreid over de hele wereld zijn er wedstrijden (3,8 kilometer zwemmen, 180 kilometer fietsen, 42,195 kilometer lopen) die de merknaam dragen. Recreanten kunnen zich daar plaatsen voor het wereldkampioenschap op Kona, het eiland in de Stille Oceaan. Deelname kost ruim 900 euro, exclusief reis en verblijf. De triatleten hebben dan al 600 euro inschrijfgeld betaald voor een andere Ironman waar ze zich hebben moeten kwalificeren voor Kona.

Een van die wedstrijden was de Ironman in Maastricht. Het evenement schreef zwarte cijfers, maar niet genoeg naar de smaak van het hoofdkantoor in het Amerikaanse Tampa. In 2018 werd de stekker eruit getrokken. Ironman wil winst maken op korte termijn. Wanneer een stad onvoldoende deelnemers trekt, wordt gekeken naar een andere optie. Sinds een schatrijke Chinees, Wang Jianlin, in 2015 bijna een miljard dollar betaalde voor het bedrijf zijn er nieuwe wedstrijden in Azië.

Atleet Jan Frodeno Beeld Getty Images for IRONMAN

Exclusiviteit 

Rembert Groenman betreurt het verdwijnen van de Ironman in Nederland. Als directeur van de Nederlandse Triathlonbond heeft hij gemerkt dat de impact van het Amerikaanse merk veel groter is dan wedstrijden met dezelfde wedstrijdafstanden van een andere organisatie. ‘Hun marktstrategie is deelname duur houden’, zegt Groenman. ‘Dat straalt exclusiviteit uit en daarom doen mensen mee. Triatleten zijn over het algemeen hoogopgeleid en hebben veel te besteden. Die bedragen hebben ze over voor een Ironman. Vanuit de markt bestaat geen noodzaak om de prijs te verlagen.’

Een overnamebod van de minder commerciële Professional Triathletes Organisation, met de aankondiging ‘de tijd is gekomen om een einde te maken aan het tijdperk waarin overbelaste investeerders onze gemeenschap uitbuiten voor kortetermijnwinsten’, heeft Ironman afgeslagen.

Ironman stelt alles in het werk om voor elke deelnemer een blijvende herinnering te creëren. ‘Dat is onze meerwaarde’, zegt Rob Frambach die de vier edities (2015, 2016, 2017, 2018) van Maastricht heeft georganiseerd. ‘Deelnemers krijgen de unieke finishbeleving met de toegeschreeuwde woorden ‘You are an Ironman’, ze krijgen een tas, een shirt, er wordt drie avonden pasta voor ze geserveerd. Ironman kan de garantie geven dat alles klopt.’

De slimme aanpak van Ironman schuilt ook in de organisatie in de aanloop naar de race. Van een atleet wordt verlangd dat hij minimaal drie dagen voor de triatlon aanwezig is. Dat betekent vier overnachtingen waar vaak wordt gekozen voor een hotel dat een samenwerkingsovereenkomst heeft met Ironman. Tel daarbij op de gemiddeld drie personen aan familie, vrienden of begeleiding die elke deelnemer meeneemt.

In Maastricht gaven 26.500 bezoekers in het ironmanweekend van 2017 in totaal 793.000 euro uit aan hotelovernachtingen. De totale economische impact op het gebied bedraagt volgens de evaluatie 3,7 miljoen euro.

Bovendien wordt in die dagen geprobeerd merchandise in alle denkbare verschijningsvormen aan de man te brengen. Het merk Ironman biedt petjes, shirts, tassen, truien, trainingspakken, sportkleding, sokken, bidons en sleutelhangers aan. Een deel van de atleten vereeuwigt de prestatie met een tattoo van het ironmanlogo op het eigen lichaam.

Toch waren de 1.287 (2017) en 1.500 (2018) deelnemers niet voldoende om het evenement te behouden voor Nederland. ‘Het businessmodel was uit commercieel oogpunt niet interessant genoeg’, zegt Groenman. Als  een Chinees bedrijf zo veel betaalt, moet dat worden terugverdiend. De deelnemers moeten dat ophoesten en dat is niet genoeg gebeurd.’

Jan Frodeno op de fiets op weg naar de wereldtitel. Beeld AP

 Beveiligers

Volgens Frambach was het minimum ongeveer tweeduizend deelnemers. Veel was er te doen om het fietsparcours. ‘Dat was grensoverschrijdend omdat een deel door Duitsland en België voerde. Dat kostte ons veel budget, net als de professionele beveiligers die de route moesten afzetten.’

Waar wielerliefhebbers Zuid-Limburg geen kans onbenut laten om rondjes te rijden, gruwelen volgens Frambach triatleten van de kronkelige, smalle, bochtige en heuvelachtige wegen van de regio. Een triatleet wil, net als op Hawaï, eindeloze rechte stukken asfalt voor zich zien liggen om op de tijdritfiets maximaal snelheid te maken.

‘Net als het fietsparcours en de concurrentie van Ironman Hamburg in dezelfde periode heeft ook de plek op de kalender ons atleten gekost’, zegt Frambach. Van de 10.595 actieve triatleten in Nederland is de meerderheid  tussen 31 en 49 jaar. ‘Ons evenement was in augustus. Veel atleten hebben kinderen, die hoeven niet thuis te komen met de mededeling om de vakantie open te breken.’

Frambach is met zijn collega’s in Nederland bezig om een stabiele basis te scheppen opdat de Ironman kan terugkeren. Dat kan in Maastricht zijn, maar een andere stad sluit hij niet uit. ‘We proberen met kortere wedstrijden een markt te creëren voor de lange afstand. De inzet is een rendabele en toekomstbestendige Ironman in 2022.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden