Traag, stil, en saai: hoe krijgen we de Formule 1 weer uit het slop?

Te traag, te stil, te makkelijk te besturen en te saai. Aldus een paar klachten van de fans. De F1 verliest zijn publiek. Coureur Jan Lammers doet een paar suggesties om het tij te keren.

Oud-coureur Jan Lammers. Beeld ANP

Met de vierde plek van Max Verstappen zondag in Hongarije nog vers in het geheugen, is het in Nederland moeilijk te bevatten dat de Formule 1 zich 'in een kritische fase' bevindt. Toch is dat wat Chris Horner, de baas van topteam Red Bull, onlangs zei.

De koningsklasse van de autosport wordt de laatste jaren geplaagd door een terugloop van het aantal toeschouwers, noodlijdende circuits en klagende teams. De kijkcijfers daalden in 2014 wereldwijd met ruim 5 procent. Investeerders beginnen te morren. Het is crisis op het hoofdkantoor van autosportfederatie FIA, waar het ene na het andere hervormingsplan wordt bedacht.

Alle reden dus om tijdens de zomerstop van het Formule 1-seizoen de grootste pijnpunten onder de loep te nemen met voormalig Formule 1-coureur Jan Lammers.

Dominantie Mercedes

De Formule 1 is volgens critici te voorspelbaar. Dat zou de reden zijn dat steeds minder tv-kijkers afstemmen op de races. Voornaamste oorzaak zou de dominantie van Mercedes zijn. In de afgelopen tien races kwam er achtmaal een Mercedes als eerste over de finish. Vorig seizoen was dat zestien van de negentien wedstrijden het geval.

Red Bull-teambaas Horner uitte in maart al eens zijn zorgen. Hij vroeg de FIA de regels aan te passen, zodat Mercedes minder dominant zou worden. Zijn baas Dietrich Mateschitz zei later 'steeds minder verliefd' te zijn op de koningsklasse van de autosport. Mateschitz is een van de grootste geldschieters in de Formule 1.

Lammers is van mening dat de problemen in de Formule 1 elders liggen. 'Dominantie is een logisch gevolg in een gecompliceerde wereld als de Formule 1, wanneer je je huiswerk goed doet en voldoende geld hebt. Zo is het altijd geweest. Het is nu zaak voor die andere topteams hun huiswerk net zo goed als Mercedes te doen.'

Nico Rosberg in zijn Mercedes op het circuit van Hongarije. Beeld getty

Regelzucht

Wie alle regels voor het vervangen van bijvoorbeeld Formule 1-motoren wil begrijpen, moet bijna net zo slim zijn als de mannen die de aandrijving in elkaar schroeven. Zo bestaat de hybridemotor in de huidige F 1-auto's uit zes onderdelen. Als een onderdeel vaker dan vier keer wordt vervangen, leidt dat tot sancties.

Dat ondervonden de McLaren-coureurs Jenson Button en Fernando Alonso voor de Grote Prijs van Oostenrijk, vorige maand. Ze moesten meerdere onderdelen laten vervangen en werden 25 plekken teruggezet bij de start. Lastig, want de startopstelling telt 'maar' 20 plekken. Het werd opgelost door de coureurs tijdens de race tijdstraffen op te leggen.

Dat ultieme voorbeeld van regelzucht ging zelfs Formule 1-baas Bernie Ecclestone te ver. 'De fans begrijpen het niet meer, we moeten eens goed naar al die regels kijken', zei hij.

Ex-coureur Niki Lauda was stelliger: 'De F1 is dood gereguleerd'. Lammers ziet een sport die voor de leek niet meer te volgen is. 'Totale onzin', zegt hij over de straffen voor de McLarens. 'Hou het gewoon simpel.'

De McLaren van Alonso in Hongarije. Beeld getty

Opgevoerde stofzuigers

Te traag, stil, te makkelijk te besturen en vooral te saai. Sinds de 2.4 liter V8 motoren in 2014 werden vervangen door 1.6 liter V6 hybridemotoren om het duurzame karakter van de sport op te vijzelen, worden auto's door het publiek en coureurs bestempeld als opgevoerde stofzuigers.

Tweevoudig wereldkampioen Fernando Alonso vindt de 24 uur van Le Mans tegenwoordig spannender dan de Formule 1. Ferrari-coureur Kimi Räikkönen en veteraan Jenson Button pleiten voor auto's die veeleisender zijn. Horner van Red Bull zei vorige maand dat er 'meer accent op de kwaliteiten van de coureur moet komen te liggen'.

De kritiek is opgepikt. De Formule 1 kondigde begin juli aan in 2017 met 'snellere en agressiever lijkende auto's' te komen. Concreter is de maatregel die al geldt na de zomerstop: de communicatie tussen team en coureur wordt beperkt. Rijders moeten straks onder meer zelf bepalen hoeveel koppeling ze gebruiken bij de start. 'We gaan veel slechte starts zien', voorspelde wereldkampioen Lewis Hamilton al lachend.

Volgens Lammers heeft de F1 de afgelopen jaren te veel ingezet op zaken als turbo's en DRS-stukken, delen van het circuit waarop de achtervleugel onder voorwaarden mag worden opengezet. 'Het is een enorme televisiesport geworden.' Daardoor is de essentie van de sport in het gedrang geraakt: het racen.

Commercie

Uit een enquête onder 217 duizend autosportfans bleek begin deze maand dat de toenemende rol van commercie in de Formule 1 een belangrijke oorzaak is voor de afnemende aandacht bij de fans. F1-baas Ecclestone kijkt voor het organiseren van Grote Prijzen graag over de grens en verkoopt ze aan de hoogste bieder. Zo staan er dit jaar races in Abu Dhabi, Bahrein en Sotsji op de kalender. Volgend jaar wordt Azerbeidzjan voor het eerst aangedaan.

Via de milieuvriendelijke zweem rond de nu omstreden hybridemotoren hoopte de F1 vooral een breder palet sponsoren aan te trekken.

In Europa voelen fans zich steeds minder verbonden met de raceklasse. De Spaanse GP werd dit jaar door 189 duizend toeschouwers bezocht in vier dagen tijd. In 2007 waren dat er nog 354 duizend. In Oostenrijk lag het toeschouwersaantal 57 procent lager dan vorig jaar. Circuits die hun budget niet rond krijgen, worden van de kalender gekieperd. Het overkwam de Grote Prijs van Duitsland dit seizoen.

Lammers heeft wel een idee waar het misgaat. Volgens hem is de verdeling van de inkomsten scheef en gaat er te veel geld naar autosportfederatie FIA. Die is ondertussen druk bezig supporters weer naar circuits te lokken en denkt na over een andere opzet van raceweekeinden met bijvoorbeeld een extra sprintrace op zaterdag.

Daar ziet Lammers niets in. 'Er waren tijden dat het wedstrijdprogramma heilig was. Nu gaan ze alles veranderen. Het is net als mensen die besluiten om in de Playboy te gaan, omdat ze niet meer kunnen scoren met hun oude trucje. Het is paniekerig. Je moet het originele product gewoon verbeteren.'

Max Verstappen na de demonstratie van zijn Formule 1-wagen op het circuit tijdens het evenement Italia a Zandvoort eind juni. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.