reconstructie wielrennen

Toen Tom Dumoulin de Giro verloor

Vrijdag 25 mei: Ronde van Italië: Tom Dumoulin is nummer 1 Yates tot op 28 seconden genaderd, Froome is al verder weg. Dan begint wat de etappe van het decennium zal worden. Een reconstructie met de betrokkenen.

Tom Dumoulin komt over de finish van de negentiende etappe van de Ronde van Italië. Beeld ANP

De gedenkwaardigste wieleretappe van het afgelopen decennium - verreden op vrijdag 25 mei, tussen Venaria Reale, noordwestelijk van Turijn, en Bardonecchia, een wintersportplaats in de Italiaanse Alpen - begint niet op die dag zelf. Die begint de avond ervoor, als de schemering valt over de heuvels van Piëmont. Het is enkele uren nadat de drager van de roze trui, de Brit Simon Yates, tot dan toe ongenaakbaar als leider in de Giro d’Italia, voor het eerst in drie weken tekenen van zwakte heeft getoond.

Op de niet eens extreem lastige Prato Nevoso, naar het gelijknamige skidorp, had hij terrein moeten prijsgeven op zijn belangrijkste tegenstrevers, de Nederlander Tom Dumoulin, de winnaar van vorig jaar, en Chris Froome, de Brit met vier Tour de Francezeges op zijn naam. Dumoulin, die weken het toonbeeld van stabiliteit, is na die etappe nog maar 28 seconden verwijderd van het roze. Froome staat vierde op 3.22. Hij presteerde tot dan wisselvallig. Hij verloor terrein door enkele valpartijen, maar won op de Zoncolan, een gruwelberg in de Dolomieten. Misschien is het grillige beeld toe te schrijven aan de mogelijke schorsing die hem wegens overmatig gebruik van een astmamedicijn nog boven het hoofd hangt. Op die vrijdag zouden twee toeschouwers nog een stukje met hem mee rennen met een grote puffer in hun handen. Ze zijn dichter bij de werkelijkheid dan ze zelf beseffen: Froome neemt in de Giro nog altijd salbutamol om zijn astma te beteugelen, in hoeveelheden die volgens zijn Team Sky binnen de limieten van de antidopingorganisaties vallen. De precieze doses rekent de ploeg tot de persoonlijke medische gegevens van de renner.

In het hotel van zijn ploeg Mitchelton-Scott in Pianfei praat Yates met teammanager Matthew White. De renner klaagt over pijn in zijn maag en vermoeidheid. White drukt hem op het hart er niet mee te zitten. De anderen zijn ook niet fris meer. Je hebt maar 28 seconden toegegeven. Wat zijn nou 28 seconden? No worries mate.

Wat verder naar het noordwesten worden de messen geslepen. In het Bene Vagienna Hotel ligt Tom Dumoulin op de massagetafel. Hij heeft het nauwelijks over Yates. Hij heeft het over Froome. Op de tweede bult van de 184 kilometer lange etappe over vier cols zal de strijd ontbranden. ‘Ik verwacht dat Sky op de Colle delle Finestre alles uit elkaar zal trekken. Het wordt pompen of verzuipen.’

Ploegleider Arthur van Dongen gaat de kamers van de renners langs en overlegt daarna met zijn collega Marc Reef. Over de strategie zijn ze het snel eens. Ploeggenoten moeten mee in ontsnappingen. Dan kunnen ze Dumoulin nog steunen als hij samen met de andere favorieten voorbij zal denderen. Sam Oomen, het jonge talent met klimmersbenen, krijgt de opdracht zo lang mogelijk bij zijn kopman te blijven.

In de bus van Team Sky, geparkeerd buiten het Best Westernhotel in Cherasco, verzamelen zich manager David Brailsford, ploegleider Nicolas Portal, prestatiemanager Rod Ellingworth en voedingsspecialist James Morton - ze vertelden het later aan de BBC. Ze beramen de machtsgreep die Froome de zege moet brengen. Hij had het die avond zelf gezegd: ik ga ervoor. Hij voelt dat zijn vorm verbetert. Dit is het sleutelmoment. Portal: ‘Laten we de hamer op tafel leggen.’

De aanval zal er ruwweg zo uitzien: met z’n allen achter elkaar zo hard mogelijk de eerste haarspeldbochten van de Finestre op. Dan vallen erachter onvermijdelijk gaten. Ze zijn uit op een kopman-tegen-kopmangevecht. Helpers weg. Froome wil niet samen met Dumoulin rijden om in de klassering wat verder op te schuiven. Een tweede plek telt niet. Zo’n beetje alle teammedewerkers zullen onderweg klaar staan om gelletjes en bidons met afgemeten hoeveelheden koolhydraten aan te reiken. Zo hoeft hij minder ballast mee te zeulen.

Dat de ploeg het plan later zou presenteren als meesterzet, ontlokte bij de concurrenten schamper gelach. Daar was Sky weer, met die marginal gains - dat alle kleine beetjes helpen. Een marketingverhaal, smaalde Dumoulin. Marc Reef: ‘Alsof wij niet weten wat Tom wanneer en waar nodig heeft.’ Matthew White van Mitchelton-Scott: ‘Onze mensen stonden daar ook.’ Sky-ploegleider Portal: ‘Wat ik kan zeggen is dat we alle denkbare voorzorgsmaatregelen hebben genomen. Voorkomen moest worden dat als Chris alleen zat, hij telkens terug moest zakken naar de auto om eten en drinken te pakken. Voor het overige: no big deal.’

Het is een stralende vrijdagmorgen, als de teambussen zich opstellen in de schaduw van de platanen op de Viale Carlo Emmanuele II die langs het koninklijk paleis van Venaria voert. Het speculeren gaat verder. Was de inzinking van Yates slechts een zwak moment of de aankondiging van een ineenstorting? Vormt Froome geen groter gevaar voor Dumoulin? In de bus van Sunweb valt de kopman coach Van Dongen in de rede als die de teambespreking begint. ‘Wat er gaat gebeuren is dat Sky renners meestuurt in de ontsnapping, dat Wout Poels op de Finestre superhard gaat rijden en Froome enkele kilometers voor de top gaat aanvallen. Honderd procent.’ Het is alsof hij die avond ervoor bij Sky in de bus heeft gezeten.

Van Dongen en Reef nemen plaats in de Mini Clubman en rijden achter het peloton aan Venaria Reale uit. In de auto staat de tv afgestemd op de Rai, het geluid staat uit. Radio Corsa, de koersradio, kraakt in het Italiaans, Engels en Frans. Ze kunnen communiceren met de acht renners.

Al snel gebeurt wat Dumoulin voorzag: in een vroege ontsnapping stuurt Sky twee pionnen mee, David de la Cruz en Sergio Henao. Ook Sunweb heeft iemand mee: Laurens ten Dam. Het team van Yates ziet zich genoodzaakt de achtervolging te leiden. We kunnen het aan, denkt White in de Skoda Superb van Mitchelton-Scott. Dit is voorzien. Vlak voor de Finestre klontert het peloton weer samen.

Dan klinken in de Ford Mondeo van Sky met Portal achter het stuur de opgewonden stemmen van de renners. ‘Come on guys, it’s on. We rijden ze aan gort!’ Meteen in de eerste serie haarspelden schroeven Poels en de zijnen het tempo omhoog. D-day, beseffen ze in de auto van Sunweb. Het is het beproefde spelletje van de Britse ploeg. Van Dongen drukt de knop op zijn microfoon in. ‘Samen blijven! Hou Tom bij de eerste twintig.’

Er is eerder dan verwacht een resultaat. Nog voordat de camera hem in beeld vangt, meldt Radio Corsa: ‘Yates zit in het laatste wiel.’ De volgende mededeling: ‘Yates heeft het moeilijk.’ Dan de bevestiging: ‘Yates is eraf.’

Voor White is het bericht over het lossen van zijn kopman in de leiderstrui een schok - hij rijdt nog te ver achteraan om het zelf te kunnen waarnemen. Hij zal later nog trachten Yates moed in te praten. ‘Kom op Simon, dit is even een slecht moment. Je hebt je teammaten nog bij je. De top is niet zo ver meer, de anderen hebben het ook zwaar.’ Maar als ze met grote achterstand over de Finestre passeren, weet hij dat het voorbij is.

Het afhaken van Yates leidt in de auto bij Sunweb niet tot euforie, al heeft Dumoulin nu virtueel het roze om de schouders. Van Dongen en Reef weten wat de renners nog te wachten staat. Dit zijn de laatste dagen van een grote ronde. Dan kan alles gebeuren. Sky rijdt nog met vijf man op kop.

De Mini slalomt tussen een uitdijende groep die op achterstand raakt. Ze passeren hun eigen renners, Chris Hamilton, Laurens ten Dam, Chad Haga. Ze halen de ploeterende Yates in. Ze kijken eens goed. ‘Daar zit niks meer op.’ Dat de Brit door het ijs zakt, melden Van Dongen en Reef maar één keer over de teamradio. Wat telt is wat zich verderop afspeelt.

Sky-ploegleider Nicolas Portal geeft David de la Cruz de opdracht het tempo op te voeren. Kenny Elissonde is de laatste schakel als het asfalt stopt en alleen nog een gruizig pad tussen de sparren omhoogleidt. In zijn oor tettert via de teamradio de stem van de fietser achter hem. Het is Froome. ‘Sneller! Alles geven!’ Elissonde grimast tientallen meters. Buiten adem verplaatst hij zijn handen van het midden van het stuur naar de buitenkant en stuurt wat naar links. Daar is Radio Corsa: ‘Attaccare Froome! Froome attacks!’ De Brit komt niet eens uit het zadel. Hij gaat vooral sneller trappen, de ellebogen naar buiten, het hoofd knikkebollend. Er is nog 80 kilometer te gaan.

Van Dongen en Reef kijken elkaar aan. Dit keer is er wel verbazing. ‘Dit is vroeg. Hoe gaat hij dit volhouden?’ Ze grijpen niet naar de microfoon om Dumoulin te bevelen onmiddellijk aan te sluiten. Laat hem gewoon. Hij is een meester in het inschatten van zijn eigen mogelijkheden.

De Fransman Thibaut Pinot, vergezeld door zijn ploegmaat van Groupama FDJ, de Zwitser Sébastien Reichenbach, en de Ecuadoriaan Richard Carapaz van Movistar rijden met hem naar boven. Miguel Angel Lopez, een Colombiaan in dienst van Astana, sluit later aan. Reichenbach moet ruim een kilometer voor de top, met sneeuwmuurtjes nog aan weerszijden van het grindpad, lossen, maar blijft de achtervolgers in het vizier houden. Froome is al lang en breed uit het zicht verdwenen. Hij pakt 42 seconden op Dumoulin. Die meldt zich bij de volgauto. Hij wil weten of er nog steun op komst zit. ‘Hoe ver zit Sam?’ Ver, is het antwoord.

Dan valt het besluit waarvan achteraf de zin zou worden betwist: Dumoulin houdt in om Reichenbach de kans te geven in de afdaling weer aan te sluiten. Een koppel kan tussen eenlingen van grote waarde zijn. De Nederlander had van Pinot al de toezegging dat er zou worden samengewerkt.

Een wat besmuikt opgebiechte bekentenis nadien: als de ploegleiderswagen van Sunweb Reichenbach nog voor de top voorbijsteekt, reikt Reef de zwoegende Zwitser een gelletje aan. Alle kleine beetjes helpen.

In de afdaling steekt even twijfel de kop op. Dumoulins begeleiders zien vanuit de auto dat Reichenbach nauwelijks dichterbij komt. ‘Dit schiet niet op, zo.’ Ze wisten niet dat bergaf bepaald niet diens grootste specialiteit is. De kwalificatie van Dumoulin na de wedstrijd: ‘Reichenbach daalt als een ouwe oma.’ Ook nu nog staan Van Dongen en Reef pal achter de beslissing. ‘Anders had Tom alles alleen moeten doen. Nu reden ze nog met drie man. Reichenbach heeft tot vlak voor de laatste klim veel werk verzet.’

In de koers proberen ze Carapaz en Lopez ertoe te bewegen mee te rijden. Ze laveren hun auto’s naast die van Movistar en Astana en draaien de ramen naar beneden. Ze stuiten slechts op hoofdschudden van de ploegleiders Garcia Acosta en Shefer. Carapaz en Lopez hebben nog zicht op ereplaatsen en zijn met elkaar verwikkeld in de strijd om de witte trui. Geld is er niet geboden. Zo’n aanbod past ook niet, zegt Van Dongen, bij de normen en waarden van onze ploeg.

Ploegleider Portal rijdt pal achter Froome. In de afdaling van de Finestre vertelt hij hem wat hem te wachten staat. Scherpe bocht links, na 100 meter flauwe bocht rechts. Ze hebben de berg vorig jaar al verkend tijdens een trainingskamp. Het navigatiescherm op het dashboard biedt ook houvast. Het draait om vertrouwen en ervaring. Froome weet wat Portal bedoelt als hij zegt dat de weg zich weer opent: hij hoeft niet vol in de remmen.

De ploegleider houdt hem voor een strak tempo aan te houden. ‘Blijf stabiel. Als ze je toch inhalen, heeft ze dat veel gekost. Jij hebt dan nog over.’ Op de tv ziet hij dat de achtervolging niet goed op gang komt. Op de vlakke stukken stuurt hij zijn auto naast Froome en kijkt hij de renner in de ogen. Hij ziet wat hij achteraf noemt een lege geest. Het nadenken is voorbij, de keuze is gemaakt, er is geen weg terug.

Van Dongen en Reef houden Dumoulin op de hoogte. In de afdaling van de Finestre wint Froome tijd, in de beklimming naar Sestriere pakt hij er nog een minuut bij, in de afdaling loopt hij weer tientallen seconden in. Het leidt niet tot wanhoop bij de volgers van Dumoulin. Die kijken vooral naar de slotklim, de Jaffereau, 7 kilometer lang, met steiltes van 9, 10 en zelfs 14 procent. Zwaar genoeg om iemand die al zolang in zijn eentje rijdt te laten ontploffen.

Ze praten in op hun kopman. Dat hij moet blijven eten en drinken. Dat hij zich niet moet storen aan die twee nutteloze wagonnetjes in zijn wiel, Carapaz en Lopez. Ze rijden af en toe naast hem om een bidon en een reep aan te reiken en hem even uit de wind te houden. Ze zeggen dat Froome het lastig kan krijgen. Dumoulin reageert nauwelijks. Ze denken ook al aan de etappe van de volgende dag. Er is nog niks verloren.

De hoop op het roze die dag vervliegt nadat ze aan de Jaffereau zijn begonnen. De Zuid-Amerikanen en Pinot vallen beurtelings aan. ‘Laat je niet gek maken’, roepen ploegleiders Dumoulin toe. Die volhardt in zijn ritme en komt telkens terug. Maar als hij in het lastige eerste gedeelte niks wint op Froome, is het voor Van Dongen duidelijk. ‘De Giro is nog niet voorbij, maar vandaag gaat Froome de trui pakken.’ Reef berust pas als hij de laatste kilometers van Froome ziet en de vurig gehoopte instorting uitblijft.

Als Dumoulin op 3.23 minuut na de winnaar over de streep komt, complimenteren ze hem via de radio. ‘Goed gereden, Tom. Geweldig geknokt.’ Hij zegt niks terug. Als cameraploegen hem omringen, heeft hij met een sjaal om de nek zijn adem hervonden. ‘Het was een verschrikkelijke dag. Ik was heel goed. Froome was supergoed.’ Hij staat nu 40 seconden achter op de Brit en beseft dat het gat met nog één bergetappe te gaan normaal gesproken niet meer te overbruggen is. Beneden loopt Sky-manager Brailsford triomfantelijk tussen de teambussen. Hij legt journalisten uit dat dit allemaal was bedacht, berekend en perfect uitgevoerd.

In de auto kijken Van Dongen en Reef elkaar aan. Een solo van 80 kilometer en dan nog alleen maar verder wegrijden van alles en iedereen? Hoe is dit mogelijk? ‘Hier zal nog lang over worden nagepraat.’ Nee, ze koesteren geen argwaan over Froome’s prestatie. Beneden zegt Brailsford desgevraagd: ‘Dit resultaat zal standhouden.’

Matthew White buigt zich later over Simon Yates, die op 38 minuten als 79ste binnenkomt. Hij vertelt hem dat hij trots moet zijn: bijna twee weken in het roze, drie etappezeges. ‘Hij was teleurgesteld, maar hoezeer het hem had aangegrepen, werd me pas twee weken later duidelijk. Ik sprak toen met hem over deelname aan de Vuelta. Als hij toen de keus had, was hij niet gegaan.’

De ploegleiders van Sunweb spreken Dumoulin niet meteen. Hun auto is een zijweggetje in gedirigeerd. Na lang wachten zien ze hem voorbijkomen. Samen met Sam Oomen, die als achtste op 8.23 binnenkwam, is hij op weg naar de skilift die ze naar de bussen beneden moet brengen. Van Dongen en Reef voelen teleurstelling, maar de trots overheerst. Ze hebben gezien hoe hij heeft gevochten.

Van Dongen: ‘Wat mij eigenlijk het meest is bijgebleven, gebeurde een dag erna, in de laatste bergetappe. Tom viel in de klim naar Cervinia nog even aan, maar toen dat niet lukte, zei hij door zijn microfoon: Sam, ik wacht op jou. Ik ga voor jou rijden. Nee, nee, dat hoeft niet, riep Sam. Maar Tom loodste hem de toptien in. Dat heeft me diep geraakt.’

Portal ziet Froome pas terug in het hotel, als de renner op de massagetafel ligt. ‘Eindelijk, daar ben je’, zegt de rozetruidrager. ‘Ik kan nog niet geloven wat er eigenlijk is gebeurd.’ Portal, nu: ‘Nog steeds als ik het erover heb, zweef ik vijf centimeter boven de grond. Dit was een zelden vertoonde prestatie en ik zat eerste rang. Fucking nuts, dat was het.’

Tom Dumoulin tijdens de Ronde van Italië 2018 (19e etappe). Beeld Getty Images
Christopher Froome tijdens de Ronde van Italië 2018 (19e etappe). Beeld Getty Images
Chris Froome viert zijn roze trui op het podium na de negentiende etappe van de Ronde van Italië. Beeld ANP
Tom Dumoulin tijdens de Ronde van Italië 2018 (19e etappe). Beeld Cor Vos
2018-05-25 14:59:31 British rider Christopher Froome in action on the gravel of the Colle delle Finestre in the 19th stage from Venaria Reale to Bardonecchia during the 101st Giro d'Italia, Tour of Italy, on May 25, 2018 in Bardonecchia. / AFP PHOTO / POOL / LUCA BETTINI Beeld AFP
Foto Fabio Ferrari - LaPresse 27/05/2018 Roma (Italia)Sport CiclismoGiro d'Italia 2018 - edizione 101- tappa 21ROMA - ROMANella foto: FROOME Chris (GBR) (TEAM SKY) vincitore Giro D'ItaliaPhoto Fabio Ferrari - LaPresseMay 27, 2018 Roma (Italy) Sport CyclingGiro d'Italia 2018 - 101th edition - stage 21ROMA - ROMAIn the pic: FROOME Chris (GBR) (TEAM SKY) winner of Giro d'italia Beeld LaPresse
BARDONECCHIA - JAFFERAU, ITALY - MAY 25: Simon Yates of Great Britain and Team Mitchelton-Scott Pink Leaders Jersey / Horses / during the 101st Tour of Italy 2018, Stage 19 a 185km stage from Venaria Reale to Bardonecchia - Jafferau 1908m / Giro d'Italia / on May 25, 2018 in Turin, Italy. (Photo by Tim de Waele/Getty Images) Beeld Getty Images
2018-05-24 17:41:00 TOPSHOT - Britain's rider of team Mitchelton-Scott Simon Yates celebrates the pink jersey on the podium after the 18th stage between Abbiategrasso and Prato Nevoso during the 101st Giro d'Italia, Tour of Italy cycling race, on May 24, 2018. Quick Step's German rider Max Schachmann won stage 18 of the Giro d'Italia after a 196km ride to a summit finish at Prato Nevoso. Schachmann had been part of an escape group that opened a lead of over 14 minutes on pink jersey Simon Yates and the other contenders at the start of the final climb. / AFP PHOTO / LUK BENIES Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.