InterviewTheo van Seggelen

Theo van Seggelen, idealistische vakbondsman in de voetbaljungle

Sinds deze maand is Theo van Seggelen niet langer de baas van de internationale spelersvakbond Fifpro. Veertig jaar diende hij de belangen van vooral de bescheiden profvoetballer. ‘Het draait alleen nog maar om poen.’

Theo van Seggelen.Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

Gevraagd naar de topdrie van bestuurders die het meest hebben betekend voor het voetbal, slaakt Theo van Seggelen een diepe zucht. Hij heeft niet zo’n hoge pet op van voetbalbestuurders. ‘Ik kan er niet één noemen.’

Veertig jaar behartigde Van Seggelen (65) de belangen van profvoetballers, eerst in Nederland, later wereldwijd. Tot deze maand was hij secretaris-generaal van de internationale spelersvakbond Fifpro, de luis in de pels van het betaald voetbal. 65 landen zijn lid van de Fifpro, goed voor 65 duizend voetballers, dat is 80procent van alle broodvoetballers. Hij blijft er als adviseur aan verbonden.

Van Seggelen reisde de wereld over om lokale spelersvakbonden op te richten, processen te voeren tegen clubs en voetbalbonden die de salarissen van de spelers niet overmaakten (41 procent van de spelers wordt niet of te laat betaald), krachten te bundelen om jeugdspelers te beschermen of om contracten af te sluiten voor bij voorbeeld het gebruik van de namen van spelers in videospellen als Fifa 20. Tachtig vluchten per jaar maakte Van Seggelen gemiddeld, met uitschieters naar honderd.

De drie grootste gangsters in het voetbal rangschikken kost Van Seggelen ook moeite, maar dan vanwege het overstelpende aanbod. Met stip op 1 staat Jack Warner, de voor het leven geschorste bestuurder uit Trinidad en Tobago en oud-vicevoorzitter van de wereldvoetbalbond Fifa. Hij was de spil in de omkoopschandalen rond de toewijzing van de WK’s van 2018 (aan Rusland) en 2022 (Qatar). In juli vorig jaar werd hij in New York veroordeeld tot een geldboete van omgerekend 70 miljoen euro.

Nummer 2 is de Amerikaan Chuck Blazer, de corrupte Fifa-bestuurder die in 2017 is overleden. Blazer bekende dat hij zich had bezondigd aan witwassen, afpersing, belastingontduiking en het aannemen van smeergeld. Hij onthulde dat alle WK’s vanaf Frankrijk (1998) door corruptie waren verkregen en maakte duidelijk dat de beerput nog dieper was dan gedacht.

Doordat hij ook een boekje opendeed over collega’s, kon de FBI vele voetbalbestuurders arresteren. Alleen al zeven Fifa-bestuurders werden opgepakt, de FBI ontrafelde een labyrint van in totaal 150 miljoen dollar aan steekpenningen. De voetbalbobo’s zijn veroordeeld, zitten vast, zijn voortvluchtig of op borgtocht vrij. De schandalen kostten Fifa-voorzitter Sepp Blatter de kop.

De Argentijn Julio Grondona staat op de derde plaats. Hij was jarenlang vicevoorzitter en penningmeester van de Fifa en betrokken bij vele wanpraktijken.

Wist u dat de Fifa zo’n corrupte bende was?

‘Niet dat het zo erg was. Ik heb wel veel gezien, maar ik kon het niet bewijzen. Ik word geregeld aangespoord om mijn memoires te schrijven. Als ik de waarheid zou vertellen van wat ik heb gezien, moet ik onderduiken.

‘Neem Grondona, die tijdens een bijeenkomst in Argentinië gewoon vertelde dat hij voor miljoenen aan steekpenningen had ontvangen. Hij was er nog trots op ook, zag ik. Ik zat in dezelfde ruimte toen hij dat zei, maar ik denk niet dat hij wist dat ik er ook was.

‘We hebben een fles champagne opengetrokken toen de FBI schoon schip maakte. Blatter dacht dat hij god was. Zijn slogan was: footbal for the world, for the game. Hij moet erbij hebben gedacht: and for me.

‘Met de huidige president, Infantino, is het aanmerkelijk verbeterd, maar de voetbalwereld is nog niet gezuiverd van corruptie. Maar ja, is de bankwereld zo veel beter? We zullen moeten blijven knokken.’

Hoe heeft u zich staande kunnen houden in die jungle?

‘Door altijd te kiezen voor de spelers en altijd te zeggen waar het op staat. Ik heb nooit mijn mond gehouden. We hebben vooral onze stem laten horen op momenten dat de rechtspositie van spelers in het geding was. Van contracten die niet werden gerespecteerd tot minderjarige spelers die in Laos gevangen werden gehouden.’

Heeft u de corruptie aan de kaak gesteld in een vergadering met de Fifa?

‘Wat konden wij eraan doen? Niks. We vermoeden veel, maar wisten niks zeker. We hadden alleen maar ruzie met de Fifa-bonzen. We hadden te maken met arrogante dictators, volgevreten bobo’s, die niet thuishoren in het voetbal. Als je zo corrupt bent, heb je niks met voetbal en heb je niks met spelers.’

De Fifpro heeft niet kunnen voorkomen dat het WK van 2022 in de woestijn van Qatar wordt gespeeld.

‘Doordat wij met een medisch rapport konden aantonen dat er in de zomer slachtoffers zouden vallen, is het WK verzet naar de late herfst. Wij zijn er dwars voor gaan liggen. Het was een van de weinige keren dat de Fifa ons niet durfde te passeren.

‘Qatar kwam uit de lucht vallen. Het was absurd dat de Fifa in 2010 opeens besloot om niet alleen het WK voor 2018 toe te wijzen, maar ook dat van 2022. Het is gemanipuleerd op alle fronten.’

Stelt de Fifpro de arbeidsomstandigheden in Qatar aan de kaak?

‘We hebben de zaak gehad van de Franse voetballer Zahir Belounis. Hij speelde voor een club van het leger, kreeg al twee jaar geen salaris en was uit zijn appartement gegooid. Hij wilde terug naar Frankrijk, maar zijn paspoort was afgepakt. Volgens de wet in Qatar, het Kafalasysteem, mag een buitenlandse werknemer het land pas verlaten als zijn werkgever daarvoor toestemming heeft gegeven. En dat deed zijn club niet.

‘Wij hebben hem teruggehaald en een rechtszaak voor hem gevoerd. De club ontkende dat hij ooit voor hen had gespeeld. Die leugen kon Belounis weerleggen door een elftalposter te tonen waar hij op stond.’

‘Deze affaire en het WK hebben wij aangegrepen om het regime van Qatar onder druk te zetten het Kafalasysteem af te schaffen voor voetballers. Dat is gelukt. Met de Fifa en de internationale arbeidsorganisatie ILO proberen we dat voor alle twee miljoen buitenlandse werknemers voor elkaar te boksen. De regering van Qatar heeft toegezegd dat dit jaar het Kafalasysteem zal worden afgeschaft.

‘De omstandigheden voor de arbeiders in Qatar zijn schandalig, het is moderne slavernij, maar als er dan toch zo nodig een WK moet worden gespeeld, zou het mooi zijn als voetbal als breekijzer zou kunnen dienen om daarin verandering te brengen.

‘Er is nu zelfs een vakbond voor voetballers in Qatar, dat is voor zover wij weten de enige erkende vakbond van het land. Ze zijn ons enorm tegemoetgekomen. De grote vraag is wat er gebeurt als het WK voorbij is.’

Wat zijn de grootste excessen in het voetbal?

‘Het niet betalen van salarissen. In West-Europa is het allemaal goed geregeld, maar dan houdt het wel op. Oost-Europa, Afrika en Azië zijn een ramp. In Turkije zijn we jaren bezig geweest om een onafhankelijke vakbond op te richten. De president van de voetbalbond heeft zijn eigen club. Die geeft zeven spelers een contract, één bevalt, de rest kan ophoepelen en wordt niet betaald.’

Wat is de pijnlijkste misstand die u bent tegengekomen?

‘Het misbruik van de jonge vrouwen van het Afghaanse nationale team. Ze zijn aangerand door de voorzitter van de voetbalbond en waarschijnlijk door meerdere bestuurders. Hun Amerikaanse coach heeft ons gealarmeerd. Vijf speelsters zijn gaan praten, die moesten we het land uit smokkelen. Ze hebben politiek asiel gekregen in Zwitserland.’

De grootste verdienste van de Fifpro is het Bosmanarrest, dat regelde dat spelers na afloop van hun contract vrij zijn naar een andere club over te stappen. Zijn voetballers nu beter af?

‘Ja, honderd procent. Hun rechtspositie is geweldig verbeterd. Voetballers vallen nu onder de Europese arbeidswetgeving.’

Is het voetbal ook beter af?

‘Het probleem van nu is de explosie van de tv-gelden. De verschillen tussen de top en de rest worden steeds groter. Het draait alleen nog maar om poen. Meer dan 75 procent van de transfers geschiedt tussen de vijf grote voetballanden. Slechts 2 procent van al dat geld sijpelt door naar kleinere clubs. Meer dan een miljard euro verdwijnt in de zakken van makelaars die niets toevoegen aan het voetbal.’

Is er iets tegen de makelaars te doen?

‘Je kunt makelaar zijn van een speler of van een club. Er zijn zelfs gevallen dat een makelaar werkt voor de aankopende club, de verkopende club en de speler. Zo kunnen ze enorme bedragen in hun zak steken. Dat zou verboden moeten worden.’

Bent u ooit in de verleiding geweest spelersmakelaar te worden?

‘Nog geen seconde. Geld vragen om een jongen aan een contract te helpen, daar is de vakbond voor. Ik zou me diep schamen. Ik kom uit een arm, sociaal, rood gezin. Ik ben socialist, altijd geweest.’

Van Seggelen
De speler

Theo van Seggelen was een lepe middenvelder. Telstar-trainer Joop Brand plukte hem in 1980 weg bij het Leidse UVS, dat destijds tot de top van het amateurvoetbal behoorde. Na zes weken vakantie in Griekenland meldde Van Seggelen zich bij de eerstedivisionist in Velsen en kon hij vrijwel meteen meespelen. Aan trainen had hij naar eigen zeggen een broertje dood. 

Drie jaar speelde Van Seggelen voor Telstar, waar hij een kleine 2.000 gulden per maand verdiende, inclusief premies. Dat is 1.900 euro omgerekend naar de toenmalige koopkracht van de gulden. Van 1983 tot 1988 voetbalde hij voor de Amsterdamse hoofdklasser AFC, waarna hij zijn voetbalcarrière eindigde bij zijn eerste liefde: UVS.

De vakbondsman

Op zijn 22ste was Van Seggelen al mr. in de rechten. Bij Telstar werd hij meteen lid van de spelersraad. Toen de voorzitter van de spelersvakbond VVCS de ziektewet kwam uitleggen, betoogde Van Seggelen wat er schortte aan diens verhaal. ‘Ik ben eigenwijs, toen nog meer dan nu’, zegt hij. Niet veel later werd hij gevraagd voor het bestuur van de VVCS. Ook de acht jaar die Van Seggelen kandidaat-notaris was, behartigde hij de belangen van voetballers.

In 1993 werd Van Seggelen voorzitter van de VVCS, twaalf jaar later stapte hij over naar de Fifpro, de internationale vakbond voor professionele voetballers. De Fifpro is de vakbond met de meeste miljonairs. ‘Verkijk je daar niet op’, zegt Van Seggelen. ‘Verhoudingsgewijs is het slechts een heel kleine groep terwijl dertigduizend spelers minder dan 900 euro per maand verdienen.’

De mens

‘Ik ben op late leeftijd getrouwd, 42 was ik, en toen een serieuzere man geworden’, zegt Van Seggelen (65), vader van twee zonen van begin 20. Hij vermoedt dat de kanker die hem in 1994 trof daarbij een rol heeft gespeeld.

Hij had een agressieve vorm van lymfklierkanker, de doctoren wisten in eerste instantie niet wat ze met hem aan moesten. ‘Ik heb ongelooflijk veel geluk gehad. Al die mensen die roepen: je kunt vechten tegen kanker, maar je moet vooral mazzel hebben.’

De ziekte heeft hem er nog dieper van doordrongen ‘hoe waardevol het is ergens voor te staan’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden