DenksportSchaken

The Queen’s Gambit toont stellingen uit de praktijk

Het was een aangename verrassing dat de zevendelige Netflix-serie The Queen’s Gambit zo enthousiast is ontvangen. Wie had kunnen vermoeden dat het fictieve ­verhaal van Beth Harmon, een weesmeisje met een uitzonderlijk talent voor schaken, een breed publiek zou aanspreken? Zelf heb ik ervan genoten, al vroeg ik me soms af of dat ook zo zou zijn geweest als ­Harmon in de ban was geraakt van ballet of de viool in plaats van het schaakspel.

De serie, gebaseerd op Walter Tevis’ ­gelijknamige roman uit 1983, speelt in de ­Verenigde Staten in de jaren zestig, de ­periode waarin Bobby Fischer de basis legde voor zijn in 1972 veroverde wereldtitel. Harmon is zeker geen vrouwelijke ­variant van de wispelturige Fischer, al zijn er overeenkomsten. Net als hij leert ze Russisch om essentiële schaakliteratuur te kunnen lezen. En net als Fischer lukt het Harmon om het zonder noemenswaardige assistentie met succes op te ­nemen tegen de sterkste schakers uit de Sovjet-Unie.

Mede dankzij adviseurs als schaakcoach Bruce Pandolfini en oud-wereldkampioen Gari Kasparov zijn de schaakscènes realistisch, al zijn kleine onvolkomenheden over het hoofd gezien. Zo had Harmons onzinnige opmerking geschrapt moeten worden dat ze bij de analyse van haar ­partijen alleen kijkt naar wat is gebeurd en niet naar wat had kunnen gebeuren.

Als Harmon een toernooipartij speelt, zien we steeds stellingen die ontleend zijn aan de praktijk. In de vierde aflevering bereikt ze tegen de Rus Girev de volgende stand:

Diagram links

Zo stond het ook in Jakovenko – Stellwagen, een partij die in 2007 werd gespeeld in de tweede groep in Wijk aan Zee. Na 1. Txb7 Te2 2. Kb3 Txb2+ 3. Ka4 Td2 4. Le4 hxg5 5. hxg5 Ld4 werd het dertig zetten later remise.

De partij Harmon – Girev werd in de ­diagramstelling afgebroken. Zonder noemenswaardige denkpauze gaf wit de winnende zet onder couvert af:

1. h5! Te2

De enige zet. Na 1 ... hxg5 2. hxg6 kost de matdreiging 3. Th7 zwart een stuk.

2. a4 Txb2+ 3. Ka3 hxg5 4. hxg6 Th2 5. Txb7 g4 6. Txa7 g3 7. Th7+

en wit wint.

Harmons eerste duel met de Russische wereldkampioen Borgov is een kopie van een in 1965 gespeelde grootmeesterpartij:

Stein – Matanovic

Jerevan 1965

1. e4 c5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 g6 4. c3 Db6 5. a4 Lg7 6. 0-0 a6 7. Lxc6 Dxc6 8. d4 d6 9. Te1 Lg4 10. d5 Dc7 11. a5 Pf6 12. Pbd2 0-0 13. h3 Lxf3 14. Pxf3 Pd7 15. Lf4 b5 16. axb6 Dxb6 17. Ta2 Db5 18. Pd2 Tfb8 19. Lg5 Kf8 20. Dg4 h6 21. Le3 Pe5 22. Dh4 g5 23. Dh5 Pc4 24. h4 Pxd2 25. Lxd2 Db3 26. Taa1 Dc2 27. Lc1 gxh4 28. Lxh6 Txb2 29. Lxg7+ Kxg7 30. Dg5+ Kf8 31. Dxh4 Ke8

Diagram rechts

32. e5 dxe5 33. Txe5 Tb1+ 34. Kh2 f6 35. d6 Kd7 36. Txe7+ Kc6 37. Txb1 Dxb1 38. Dxf6 Db8 39. Tc7+ Kb6 40. Df3

Zwart geeft op. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden