Interview Teun Koopmeiners en vader Remco

Teun Koopmeiners, de geboren leider van AZ

AZ-aanvoerder Teun Koopmeiners aan de bal, afgelopen zondag tegen Ajax. Beeld BSR Agency

Teun Koopmeiners is met zijn 21 jaar aanvoerder van AZ. Een zelfbewuste voetballer met als kwaliteit strafschoppen. Dankzij jaren van oefening aan de hand van vader Remco Koopmeiners, sportpsycholoog.

De spelers van AZ kunnen in hun ‘gestripte’ stadion zonder dak de hemel zien en zo ervaren ze ook hun droomseizoen. De sky is the limit. AZ behoort tot de beste 32 ploegen in de Europa League en overwon barrières door Feyenoord, PSV en Ajax te verslaan. Teun Koopmeiners staat als jonge aanvoerder model voor het nieuwe zelfbewustzijn van AZ. ‘We spelen zonder angst, met veel bravoure. We zijn met iets moois bezig. Mijn droom is om aan het eind van het seizoen iets omhoog te kunnen houden.’

In een restaurant in hun woonplaats Castricum praten Teun Koopmeiners (21) en zijn vader Remco (53), die als sportpsycholoog en docent werkt bij de opleiding sportkunde aan de Hogeschool van Amsterdam, over de kracht van mentale begeleiding. Toen Teun botste met jeugdtrainer Caspar Dekker volgde hij in het spoor van Remco de cursus neurolinguïstisch programmeren (NLP) voor jongeren. Vooral om het vocabulaire van zijn coach beter te kunnen doorgronden.

Teun Koopmeiners: ‘Ik had een moeilijk jaar met een trainer die ik totaal niet begreep. Hij kwam met termen, waarbij ik dacht: je neemt me in de maling. Op het trainingsveld vroeg hij me na een foute pass: zit jij wel achter het stuur? Ik had werkelijk geen idee wat hij bedoelde. Het leidde tot wrevel. Ik raakte gefrustreerd en zat geregeld met tranen in mijn ogen thuis.

‘Ik dacht: ik ben er klaar mee. Ik heb zeker wel eens aan stoppen gedacht. De emoties hadden de overhand, ik kon niet meer rationeel denken. Caspar had NLP voor volwassenen gedaan. Pas toen ik de variant voor jongeren had gevolgd, begreep ik wat hij ermee bedoelde. Kon ik zijn terminologie beter plaatsen. Toen ik een jaar later weer met Caspar werkte, werd het een geweldig seizoen.’

Remco Koopmeiners: ‘Als vader kon ik me niet teveel bemoeien met mijn kinderen. De mentale begeleiding staat bij AZ op hoog niveau. Bart Heuvingh levert als mental coach maatwerk voor iedereen.’ Teun: ‘Hij helpt je op elk vlak, van het omgaan met de druk tot het aanspreken van trainers. Ik was niet mentaal zwak, maar ik wist al van mijn vader dat je met een mental coach de diepte in kunt gaan.’

Reeds als kind manifesteerden Teun Koopmeiners en zijn twee jaar jongere broer Peer, die aanvoerder is van Jong AZ, zich als geboren leiders. Remco: ‘Er is geen aanvoerdersgen, maar het voortouw nemen of je laten gelden? Hard werken, niet zeuren en een voorbeeld zijn? Die eigenschappen zag ik al snel bij mijn zonen.’

Teun: ‘Peer en ik zijn heel verschillend, hij is rustiger dan ik. Ik kan mijn teamgenoten oppompen en schreeuwen wat er gedaan moet worden. Voel ik me bijna een kooivechter als Connor McGregor die ik bewonder. Ik ben wat minder extreem, roep niet voor de camera dat we Ajax binnen tien minuten knock-out slaan.’ Grijnzend: ‘Maar ik denk het wel. Mijn broertje staat er boven en houdt de controle. Ik ben niet bang om dingen uit te spreken.’

Remco: ‘Als Peer naar een wedstrijd in de Champions League kijkt, is het bijna een gastcollege. Hij denkt als een coach.’ Teun: ‘Zegt Peer: die en die moeten worden gewisseld. Tien minuten later wordt die speler ook vervangen.’

Teun Koopmeiners heeft het benutten van strafschoppen tot kunst verheven. Hij schoot dit seizoen al 11 raak voor AZ en Jong Oranje. De basis is zijn traptechniek, zo kan hij de druk uitsluiten. ‘Juist omdat ik vertrouw op mijn techniek denk ik voor een strafschop: ik mag weer iets gaafs gaan doen. Ik hoop juist tijdens een wedstrijd dat ik een penalty mag nemen.’

Remco: ‘Ik zag Teun als jochie van 14 een strafschop nemen en ik zei later: ik was gestresst. Straks mis je hem. Teun keek me verbaasd aan en antwoordde: zo denk ik niet. Ik doe wat ik moet doen. En ik bedacht me: inderdaad, dit hebben we al zo vaak gedaan.’

Glimlachend vertelt Remco Koopmeiners over de familiesessies met Teun en Peer, op het veld van amateurclub Vitesse ’22 in Castricum. ‘Stond ik op doel. Ik weet niet hoeveel strafschoppen de jongens hebben genomen. Wie miste, moest op doel. Zo bleven we rouleren.’

En dus maakt het bijna niet uit waar en onder welke omstandigheden Koopmeiners aanlegt vanaf elf meter. Het is alsof hij aanloopt om zijn vader te passeren. ‘Natuurlijk kan een keeper de juiste hoek gokken, een seconde eerder zijn beweging inzetten. Maar of mijn vader nu in het doel staat of Ajax-keeper Onana, ik heb al duizend keer een penalty genomen.’

De sportpsycholoog kan het ritueel uittekenen. Focus op het proces, kanaliseer de spanning. Remco: ‘Een strafschop nemen is vooral routine. Je trapt de bal op een bepaalde manier en je moet niet afwijken van je vaste handelingen. Trainers die zeggen dat strafschoppen niet te trainen zijn, moeten ze ontslaan. Die lezen hun literatuur niet. Als je iets kunt trainen is het een penalty.’

Maar het veldje van Vitesse ’22 met zijn vader in het doel is toch niet te vergelijken met een uitverkocht Old Trafford of een kolkende Johan Cruijff Arena? Teun Koopmeiners: ‘Dan praat je weer over de druk, waardoor zelfs experts een strafschop slecht nemen. Ik weet dat mijn traptechniek zo goed is ontwikkeld dat ik de bal altijd op dezelfde manier kan raken.’

Teun Koopmeiners gaat uit zijn dak na de 1-0 tegen Ajax. Beeld ANP Sport

Het geheim van de specialist? ‘Ik heb geen vaste hoek. Ik vertrouw erop dat ik de bal overal kan neerleggen waar ik wil. Ik heb wel iets gespeeld met mijn aanloop, zodat ik geen knipperlicht aanzet en de keeper kan zien welke hoek ik kies. Je moet als penaltynemer nooit een vaste hoek kiezen.

‘Ajax kreeg in het Champions Leagueduel met Chelsea een penalty tegen. Je zag keeper Onana naar de kant kijken. Naar welke hoek gaat de bal? Ik dacht: bij mij heeft dat geen zin. In mijn penalty’s valt geen patroon te ontdekken, ik heb ze in alle hoeken raak geschoten.’

Remco: ‘Ken jij de favoriete hoek van de keepers als je een strafschop moet nemen?’ Teun: ‘Nee, die hoef ik ook niet te weten. Dan ben ik teveel met de keeper bezig, ga ik me afvragen voor welke hoek hij zou kiezen. Dan laat ik me verleiden tot het mentale spel dat ik juist wil vermijden.’

De grootste beproeving had Teun Koopmeiners al doorstaan. Hij heeft de ziekte van zijn moeder en ex-vriendin moeten verwerken. Ook nu hielpen de levenslessen van zijn vader. Hoe krijg je controle over zo’n heftig proces? ‘Ik was 13, 14 toen mijn moeder ziek werd, ik merkte wel dat er iets aan de hand was. Maar ik wilde het niet weten, ik wist ook niet wat kanker precies inhield.’

Remco Koopmeiners: ‘Het was de tweede keer dat mijn vrouw ernstig ziek werd. Het was een tegenvaller dat de kanker terugkwam. We wilden per se een tweede opinie, dat heeft veel uitgemaakt. Zo kwamen we terecht in het Anthoni van Leeuwenhoek ziekenhuis. Niks was onbespreekbaar met de kinderen. Mama is ziek en flink ook, maar dit is het plan. Dit is de eerste stap en dan volgt stap twee. We zijn nooit in paniek geraakt.’

Teun: ‘Toen mijn ex-vriendin dezelfde ziekte kreeg, maakte ik het nog meer van dichtbij mee.’ Remco: ‘En op de dag dat zij genezen werd verklaard, bleek haar moeder borstkanker te hebben. Teun zat soms aan tafel met twee vrouwen die een hoofddoek droegen vanwege de chemotherapie. Het was bijna surrealistisch.’

Teun: ‘Ik hoorde laatst een basketballer zeggen: er is geen druk in de sport. De druk is buiten de sport, een man die dakloos is of ziek. In de sport telt slechts hoe graag je wilt winnen. Zo creëer je de spanning. Ik weet dat het te zwartwit geredeneerd is, maar er zijn ergere dingen dan het nemen van een penalty.’

Remco: ‘Je moet de sport niet kapot relativeren. Maar het is confronterend als drie vrouwen in jouw omgeving kanker krijgen.’ Teun: ‘Ik ben er sneller volwassen door geworden. In het eerste jaar sloeg ik erin door, ik ging het voetbal te veel relativeren. Nu heb ik het een plek gegeven. Een vriendin van mijn moeder zei ooit tegen me: je mag ook een keer klagen. Maar ik kan tegenwoordig ook intens genieten van mijn sport.’

Zover is Remco Koopmeiners nog niet. Het is zijn grootste uitdaging om de lessen uit de sportpsychologie toe te passen op zichzelf. Hij hoorde pas na de wedstrijd tegen Ajax dat AZ gewonnen had. ‘Ik kan nooit rustig in het stadion naar mijn zoons kijken.

‘Ik trap nog elke dag in de valkuil dat de emoties overheersen, al weet ik als professional hoe ik stress moet reduceren.’ En lachend: ‘Door de bron van de stress te vermijden. Ik was liever coach in het honkbal dan toeschouwer, dan had ik tenminste controle.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden