Terug uit de bergen als een ander mens

Lambert Schuurs (36) is een monument voor de sport. De oud-ruiter en tennisser speelde 302 interlands voor de handbalploeg. Na zes titels gaat hij bij Sittardia zijn 21ste seizoen in....

KIJK NAAR de handen van Lambert Schuurs en je weet dat je met een handballer te maken hebt. De spanwijdte duim-pink is die van een pianist, en de kolenschoppen hebben het grote voordeel dat een bal er niet snel uitvalt. 'Ik hoef geen hars of plakmiddel te gebruiken. Maar het is ook het gevoel hoor. Ze slaan 'm er bij mij ook niet gauw uit.'

Kijk naar het hoofd van Lambert Schuurs en je vermoedt dat hij zonder helm ijshockey heeft gespeeld of dat handbal ruiger is dan hier en daar wordt verondersteld. Het voorhoofd van de Limburger is getooid met littekens. Het is de nalatenschap van een gebeurtenis die meer indruk heeft gemaakt dan twintig jaar rammen aan de cirkel.

'Ik ging twee jaar geleden met het gezin op vakantie. Om een uur 's nachts reden we weg uit Nieuwstad. Vlak voor Keulen liep er een paard op de Autobahn. Ik zag alleen een auto op de vluchtstrook staan, de alarmlichten aan. Het volgende moment reed ik met 140 in het uur tegen dat paard aan.

'We zijn aan de dood ontsnapt. Dat paard, echt een groot paard, ging door de voorruit naar binnen en via het dak naar buiten. Het was een Opel Omega Station. Het dak was als een sardineblik tot de achterkant weggeschoven. Mijn vrouw had niks. Het paard klapte naar mijn kant, ik had veel glas in het gezicht. Mijn wenkbrauw was weg, ik heb meteen plastische chirurgie gehad.

'Mijn dochtertje dat achter mij zat, had ook beschadigingen aan het gezicht. Ik denk dat ik die nacht alle geluk voor de rest van mijn leven heb verbruikt. Pas toen ik later het wrak zag begon ik dat te beseffen.

'Ik ben geen driftig kerkganger, maar wel heel gelovig. Ik heb God op mijn blote knieën gedankt.'

Twee dagen na het ongeluk ging Lambert Schuurs alsnog met vakantie. Een week na de schok trok hij op zijn vakantieadres de loopschoenen weer aan en ging door met zijn voorbereiding op de Himalaya Five Days, de ultraloop in Nepal. Een normaal mens zou de schoenen definitief hebben uitgetrokken.

'Ik had alleen maar geheugenverlies en hoofdpijn. En het zweet prikte in de wonden op mijn gezicht. Maar ik was al een jaar bezig met de voorbereiding van die speciale loop en dan geef je niet zomaar op. Natuurlijk ga je na zo'n dreun relativeren, je neemt je voor meer tijd aan je gezin te besteden, maar dat is na een paar weken weggeëbd en dan pak je het ritme weer op, waarbij je je lekker voelt.'

Dat is een buitengewoon moordend tempo. Schuurs, vader van twee kinderen 'en de derde op komst', is 's ochtends om zes uur op de zaak, een textieldrukkerij in Sittard, waar hij als directeur verantwoordelijk is voor vijftig personeelsleden. Bij het krieken van de dag doet hij zijn looptraining. Vijf avonden traint hij bij Sittardia, de landskampioen handbal. En er wordt op vele momenten, zoals nu met een mega-order voor de Tour de France en Roland Garros, overgewerkt.

De klap van het duistere ongeluk verstopte Schuurs achter hard werken en nog harder trainen. Drie maanden later kwamen de emoties er in de Himalaya alsnog uit. De hoogte, de loop over 160 kilometer speelt zich af tussen 2000 en 4000 meter, deed zijn werk. High worden en ijlen horen bij hoogte-inspanning.

'Op die hoogte word je inderdaad emotioneel. Vooraf had ik daar helemaal niet aan gedacht. Ik had natuurlijk een rotperiode gehad. Voor het ongeluk had ik privé ook nog een paar rotdingetjes gehad. Dat komt er allemaal uit. Ik heb hele stukken huilend afgelegd.

'Op een handbalveld gebeurt je dat niet, maar bij zo'n loop is het alleen op de wereld. Je loopt op het dak van de wereld en je ziet niemand om je heen. Je liep op kammen waar nooit een jeep kon komen. Het was twee meter breed en links vierhonderd meter recht naar beneden en rechts vijfhonderd. Als je daar valt, vindt niemand je meer. Op zulke plekken ga je je afreageren.'

Schuurs, een fanatieker sportman valt niet snel te vinden, joeg bij zichzelf de emoties hoog op. 'Die loop was uitzonderlijk: veertig mensen die proberen op dit terrein hun grenzen te verleggen. Ik kan me erg goed focussen op zo'n evenement en echt heel diep gaan. Ik had vooraf geen doelen bepaald, maar toen de startvlag viel, kwam het in me op om het als een wedstrijd te lopen.

'Toen ik merkte dat ik goed ging, dacht ik, ''nou doorgaan''. Het werd een race. Ik werd derde. Ik was een van de jongsten en sowieso de allerzwaarste. Ik was twintig kilo zwaarder dan de een na zwaarste loper. Ze keken me aanvankelijk wat meewarig aan, maar dat was er na een uurtje of twee wel af.

'Ik legde de 160 kilometer in 17 uur af. Op die hoogte is dat een heel hoog gemiddelde. Na drie uur had ik al een blaar. Ik heb me rot geplakt met van die speciale pleisters, maar het hielp niet. Het heeft me niet geremd. Ik liep meteen vooraan, zoals ik bij Sittardia altijd voorop gelopen heb.

'Dat ik het op die manier kon doen, gaf me een extra kick. Achteraan zou ik een andere beleving hebben gehad, al wil ik het ook nog eens op die manier doen. Ik liep tussen profs, jongens die niet anders doen dan ultralopen. Ik hield er heel veel achter me. Ik heb nog steeds contacten met de nummers een en twee, de Ier Hanna en de Duitser Grass. Van de Ier heb ik bergaf leren lopen. Als een eend, en steeds drie meter voor je uitkijken. Niet bang zijn voor je enkels, ondanks al die keien, maar je verder richten dan je stap.'

IN de aanloop naar de Himalaya-vijfdaagse was al gebleken dat Schuurs over een bijzonder duurtalent beschikte. Hij was gewend aan de triatlon, maar begaf zich op onbekend terrein met de Zes Uren van Stein, een geintje op verzoek van zijn maat Han Frenken. Hij liep 64 kilometer. 'Dat was voor een beginneling uitzonderlijk veel.'

De dag erna trainde de handballer weer gewoon bij zijn club. Een andere voorbereiding deed hij in Zwitserland, met de Jungfrau Marathon, de zwaarste bergloop in Europa. 'Vier uur twintig, ik finishte nog voor Gerard Nijboer, al liep die aanvankelijk met een groepje recreanten. Vrijdagmiddag heen, zaterdagmiddag al weer terug. Flitsend, ja. Zo ben ik nu eenmaal. En tussendoor per dag vijftien keer de Keutenberg op en af.'

De fitheidstest op Papendal bevestigde veel van de vermoedens omtrent Schuurs' capaciteiten. 'Ik heb veel natuurlijke kracht. De bondsarts van de wielrenunie was er toevallig bij. Hij zei dat ik de conditie van een topwielrenner had. Dat zijn de mensen met de beste conditie. Mijn zuurstofopnamevermogen was vroeger 62 liter, nu 75 liter. Terug van hoogte hebben we niet getest. Dat ging ook moeilijk, want ik was zo kapot.'

Hij kwam terug uit de bergen als een ander mens. 'Ik kon al heel veel aan, maar ik kan nu nog meer aan. Ik ben geestelijk gehard. Hoe voel je je na vijf uur lopen in de bergen? In moeilijke tijden roep je dat gevoel op. Tijdens een handbalwedstrijd deed ik dat als ik helemaal kapot zat. Dan draaide ik de film terug en dan kon ik toch weer doorgaan.'

Het Himalaya-avontuur deed hem van het pad van handballer dwalen. In het jaar dat hij vooral met zijn hobby ('ijlbode') bezig was, was Schuurs minder uitgerust voor handbal. 'De duurtraining maakte me trager.'

NA DE emoties op de snelweg en in de bergen volgde een emotioneel seizoen bij Sittardia. Hij lag overhoop met de Zweedse coach Bosse Johansson. 'De discipline was slecht. Als er dan niks wordt gewonnen, geen landskampioenschap, geen beker, dan kom ik in opstand.'

Schuurs ging het gevecht met de trainer aan, maar had zelf geen topvorm te bieden. Toen de Zweed zijn ploeg na een Europese wedstrijd collectief ziek verklaarde ('ben jij wel 100 procent fit, vroeg ie me') en het handbalverbond een wedstrijd liet uitstellen, gooide de routinier de kont tegen de krib. Hij zei waar het op stond tegen de pers.

'Ik kwam 's middags naar de training, stonden er drie cameraploegen voor de sporthal. Ik moest bij het bestuur op het matje komen. Ik heb gezegd wat ik vond. Dat ze niet hadden moeten gaan stappen, dat het onzin was dat ze niet speelden maar wel bij Blauw Wit-V & L gingen kijken. Het was dat ze me hard nodig hadden, anders had ik een schorsing te pakken gehad.'

De uitsluiting leek een paar maanden later te komen. Sittardia hield schoonmaak en ook Schuurs, Mister Sittardia himself, moest verdwijnen. Hij kon naar België, hij kon naar Blauw Wit en naar Vlug & Lenig, maar hij lag op zijn knieën om zijn gele shirt te mogen behouden. 'Ik zal niet zeggen gesmeekt, maar het zat er tegenaan. Ik heb mezelf erg moeten verdedigen.'

Hij liep niet weg; iets wat een sportman met zijn status normaliter had gedaan. 'In het belang van mezelf en Sittardia heb ik aangedrongen te mogen blijven. Ik had een ellendig jaar achter de rug en vond dat ik zo niet kon afsluiten. En een routinier kan voor elke ploeg van waarde zijn. Dat is zeker gebleken.'

Schuurs werd louter voor verdedigen aan de eigen cirkel aangesteld. Zijn aanvalskwaliteiten werden pas in de beslissende momenten van de play-offs aangesproken. Sittardia werd weer kampioen, Schuurs' zesde titel. 'Maar daarvoor was ik al gevraagd om toch maar weer te blijven. En mijn laatste jaar aankondigen doe ik zeker niet.'

Er waren ook vaak dagen dat hij zijn keuze voor handbal vervloekt moet hebben. In teamsporten kan ook 'een druiloor' kampioen worden. 'In individuele sporten word je zelf afgerekend. Als Krajicek een avondje verzaakt, dan kan hij alleen zichzelf beschuldigen.'

Achteraf had hij het misschien anders willen doen, maar handbal was, zeker in de handbalprovincie Limburg, te verleidelijk. 'In mijn jeugd was ik ruiter, op het hoogste, landelijke niveau en later tennisser, in een vertegenwoordigend team.

'Toen ik in 1978 echter ging handballen, speelde ik binnen een half jaar in het eerste team en in mijn tweede seizoen werd ik in de nationale ploeg opgesteld. Ik mocht mee op trips naar IJsland en Israël en dan ben je als jong broekie natuurlijk verkocht.'

Hij heeft een welvarend bestaan als fabrieksdirecteur, maar hij had met al zijn kwaliteiten als handbalprof zijn schaapjes op het droge moeten spelen. 'Ik werd in 1981 gevraagd door Gummersbach. Het Grote Gummersbach uit Duitsland, dat was zeer eervol.

'Ik was rond met de club, maar ik kon niet onder mijn dienstplicht uit. Daarna werd een andere buitenlandersregel van kracht en mocht een club nog maar één buitenlander in dienst nemen. Dat is nooit een eerstelijn-speler als ik, maar altijd een tweede-rij schutter.'

HIJ KON naar Belgische clubs, hij kon naar het grote Steaua Boekarest ('bij de Haarlemse handbalweek kwamen die Roemenen me vragen') maar hij bleef in Limburg, voor de combinatie hard werken, stevig handballen.

'Wij spelen voor onkostenvergoedingen. Daar kun je niet van leven. Je moet het voor je plezier doen. Maar je moet ook gewoon over de grond kruipen, als de trainer dat opdraagt. Dat lijkt me voor al die voetballende miljonairs trouwens heel wat moeilijker.

'Ik heb nooit om privileges gevraagd vanwege mijn werk, leeftijd of gezin. Je doet topsport of je doet het niet. Als mijn dochter jarig is, dan stellen we het feestje maar uit. De sport gaat voor. Dat is soms asociaal voor je omgeving. Mijn vrouw zegt wel eens: wil je niet één keer minder trainen, maar dan stopte ik à la minute.'

Schuurs draagt niet de weekheid van de gemiddelde Nederlandse handballer in zich. Hij speelde liefst 302 interlands, een record, maar werd de afgelopen winter nog net gepasseerd door Laura Robben. 'Ik heb nog met Ryszard Malag gesproken, de nieuwe bondscoach. Ik had gehoopt nog wat interlandjes te kunnen spelen.

'Maar Malag was zeker bang voor te veel commentaar op de keuze van een oudere speler. In mijn ogen is hij juist aangesteld, omdat hij de power mist om te eisen wat nodig is. Bert Bouwer zou bepaalde zaken nooit geaccepteerd hebben. Jammer. We hebben juist een heel goede lichting handballers waar veel uit te halen is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.