Tennis, de makkelijkste sport om een wedstrijd te 'fixen'

Het is een mondiale sport, er valt wereldwijd op te gokken en er vinden honderden profwedstrijden per dag plaats: tennis is een aantrekkelijke prooi voor matchfixers. Toch reageerde de tenniswereld maandag met ontkenningen na de onthulling van de BBC.

Een bomvolle Rod Laver Arena met in de achtergrond de skyline van Melbourne tijdens het Australian Open Grand Slam-toernooi. Beeld EPA

Toen een matchfixer toptennisser Novok Djokovic in 2007 200 duizend dollar (183 duizend euro) bood om een wedstrijd te verliezen, wimpelde de huidige nummer 1 van de wereld het aanbod af. Onethisch, oordeelde hij. Op bestelling verliezen zou de doodsteek zijn voor de sport.

Hij had makkelijk praten. De 2 ton die de matchfixer hem in het vooruitzicht stelde, was 5 procent van het prijzengeld dat Djokovic in 2007 op reguliere wijze zou verdienen - een kleine 4 miljoen dollar.

De matchfixer is na Djokovic vermoedelijk overgeschakeld op plan B. Of plan C, D of E.

Aan elk tennistoernooi, inclusief de grand slams, doen spelers mee die met moeite het hoofd boven water houden. Spelers die geld toeleggen om hun droom van proftennisser te kunnen najagen. Spelers die hun beste jaren hebben gehad. Als zij met het verliezen van één wedstrijd het jaarsalaris van hun trainer kunnen ophoesten, hoe verleidelijk is het snelle geld dan?

Maandag schokten de BBC en website BuzzFeed de tenniswereld met het nieuws dat talloze topspelers worden verdacht van matchfixing. Gokexperts en andere betrokkenen waarschuwen al jaren dat zestien (voormalige) top-50-tennissers geregeld meedoen aan wedstrijden waar een luchtje aan zit. Negen van deze spelers komen volgens de BBC en Buzzfeed in actie op de Australian Open, die maandag van start is gegaan. Onder hen is een ex-winnaar van een grandslamtoernooi.

Bijzonder kwetsbaar

De verdachte toptennissers zijn nooit op de vingers getikt door de integriteitseenheid van tennisbond ATP. Sinds 2009 zijn minstens vijftig andere spelers in verband gebracht met omkoping, zo blijkt uit de rapporten waaruit de BBC en Buzzfeed citeren. Alleen een paar kleine krabbelaars zijn gepakt.

Toch is het tennis bijzonder kwetsbaar voor matchfixing. In tegenstelling tot een teamsport als voetbal, waarbij fixers doorgaans minimaal drie spelers moeten omkopen om het eindresultaat te kunnen beïnvloeden, hoeven ze in het tennis slechts met één speler zaken te doen. Omdat tennis een mondiale sport is, er wereldwijd op te gokken valt en er dagelijks honderden wedstrijden worden gespeeld, is er volop gelegenheid tot matchfixing.

De tennisser uit de subtop die met opzet een wedstrijd verliest, kampt bovendien met minder (morele) dilemma's dan een voetballer. Hij hoeft geen teamgenoten te verraden, heeft geen fanschare die slapeloze nachten overhoudt aan een nederlaag en kan het bedrog uitvoeren in relatieve luwte.

In de eerste ronden van ATP-toernooien of tijdens de Challengers - de eerste divisie van het proftennis - gebeurt veel buiten het zicht van de camera's. En al zijn die er wel, fouten maakt iedereen, bedrog is niet te zien.

Beeld AP

Ongeloofwaardig

Fixers in het tennis ondervinden ook nadelen. Tennis mag na het voetbal de sport zijn waarop het meest wordt gegokt, er gaat veel minder geld in om. Daardoor is de goklimiet lager en vallen stevige inzetten eerder op. Waar fixers met één voetbalwedstrijd tonnen kunnen verdienen, moeten ze in het tennis meerdere wedstrijden beïnvloeden voor dezelfde opbrengst.

Ze wedden daarom op meerdere paarden tegelijk. Hoe meer spelers ze benaderen, hoe groter de kans op succes. Slechts zelden komt de (poging tot) manipulatie uit. Zo waren er in 2007 aanwijzingen dat de Russische topspeler Nicolai Davidenko tegen betaling had verloren van Vassallo Arguello. Gokkers zetten zo fors in op de Argentijn, zelfs toen hij ruim achterstond, dat het ongeloofwaardig werd.

Toen Davidenko een ruime voorsprong verspeelde en 'geblesseerd' opgaf, wisten ingewijden hoe laat het was. Arguello moest zijn telefoon inleveren bij de tennisbond. Daarop stonden 82 niet goed verwijderde sms'jes naar een lid van een Siciliaans goksyndicaat, dat 400 duizend euro had verdiend met de partij.

Beeld Getty

Tennis Integrity Unit

Ook een Russische crimineel profiteerde van Davidenko's nederlaag. Hij dreigde met geweld toen de tennisbond vroeg waar zijn voorkennis over de wedstrijd vandaan kwam.

De zaak-Davidenko liep met een sisser af, tot woede van de onderzoekers. Wel was ze in 2008 de aanleiding voor de oprichting van de Tennis Integrity Unit (TIU). Als een speler verdacht is, mag de TIU zijn computer en telefoon in beslag nemen en internetverkeer opvragen.

In de praktijk leidt dat tot vrijwel niets, blijkt nu. 'Dit ruikt naar een doofpot', zei fraudeonderzoeker en ex-politiechef Ben Gunn tegen de BBC. 'Als ze echt hadden willen ingrijpen, hadden ze een autoriteit moeten instellen die wat doet.'

De bestuursorganen van de tenniswereld ontkenden maandag in een gezamenlijke verklaring dat bewijzen van matchfixing zijn achtergehouden. De Tennis Integrity Unit moet zich baseren op bewijzen in plaats van 'informatie, verdenkingen of geruchten', aldus de verklaring. Volgens Chris Kermode, baas van de proftennisbond ATP, is gokken bovendien geen wijdverbreid fenomeen binnen de tenniswereld.

Beeld EPA

Nederland

De Nederlandse tennisbond KNLTB zit desondanks met het nieuws in zijn maag. 'We willen dit niet bagatelliseren', zegt woordvoerder Robert Jan Schumacher. 'Dit is een alarmbel die ons aan het denken zet. Misschien moet er nog meer gebeuren om matchfixing te bestrijden.'

De bond maakte anderhalf jaar geleden melding van een verdachte Challenger-partij tussen Antal van der Duim en Boy Westerhof. 'De verdenking is heel concreet', erkent Schumacher. 'Daarom is het frustrerend dat we nooit meer iets hebben gehoord van de Tennis Integrity Unit, die in 2014 een onderzoek heeft ingesteld.'

Hetzelfde gebeurde de laatste jaren in de voetbalwereld. Clubs hoorden zelden iets van de integriteitseenheid van de Europese voetbalbond UEFA als wedstrijden door gokexperts als verdacht waren bestempeld.

Beeld ANP

Dat verdachte wedstrijden in een la verdwijnen, is volgens hoogleraar sportrecht Ben van Rompuy alarmerend. 'Ik ken geen sterker voorbeeld van verdachte gokpatronen dan in de zaak van Westerhof en Van der Duim. Waarom horen we daar al zo lang niets over? De integriteitseenheid is niet transparant genoeg, dat krijgen ze nu in hun gezicht terug.'

'Eigenlijk zou je onafhankelijk onderzoek moeten laten doen naar die eenheid', zegt Marjan Olfers, hoogleraar sport en recht aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. 'De vraag is: hebben zij voldoende gedaan met aanwijzingen van corruptie? De sport onderzoekt zichzelf, dat is altijd een risico.'

Djokovic zegt na de omkooppoging in 2007 nooit meer iets van de matchfixers te hebben vernomen. Hij is dan ook onbetaalbaar geworden: in 2015 was zijn prijzengeld opgelopen tot 16 miljoen dollar.

Beeld de Volkskrant

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden