Teamgeest groeit in de fluwelen revolutie

De fluwelen revolutie onder Marco van Basten levert zelden dominant voetbal op. Maar een bijna on-Nederlandse teamgeest is vaardig geworden over de ploeg....

Van onze verslaggever Willem Vissers

Nederland heeft door de 2-0 zege in Roemenië een forse stap richting het WK in Duitsland gezet en bondscoach Van Basten gunt alle eer aan het elftal. `Ik ben trots op de ploeg. Het elftal heeft geknokt en is als eenheid naar buiten getreden.'

Marco van Basten, die zich bij zijn aanstelling spiegelde aan de Oranje Machine van 1974, liet zelfs in zijn contract opnemen dat het Nederlands elftal dominant en aanvallend moet voetballen. Zo ver is het nog niet, op vlagen na.

De in potentie beste speler, Robben, haakt in Boekarest al na 25 minuten af met een verrekte enkelband, maar het moreel knakt geen moment. Ruud van Nistelrooij is in de eerste helft eventjes rechtsback. Dirk Kuijt voorkomt een mogelijk doelpunt als hij, rechtsbuiten op papier, terug is in zijn eigen strafschopgebied en redding brengt.

Gezeur over favoriete posities is afgeschaft. Spits Kuijt is gewoon rechtsbuiten. Niemand praat meer over 4-4-2 of 4-3-3, in het verleden een soort bezigheidstherapie. Dat hoeft ook niet, want de speelwijze is duidelijk: 4-3-3.

Van Nistelrooij ziet gretigheid in de ogen van zijn ploegmakkers. `Het is een jonge ploeg, met bijna tachtig procent van de spelers uit de Nederlandse competitie. Dat is toch anders.'

Hoe anders is moeilijk onder woorden te brengen. Op het EK in Portugal was de sfeer ook goed, maar de gesprekken gaan tegenwoordig over andere zaken. Onbewust is de groep gretiger.

Het is een bekend mechanisme in de sport. Ouderen worden geïnspireerd door jonge, onbevangen kerels die hunkeren naar prijzen. Jongeren trekken zich op aan ervaren krachten. De hiërarchie moet zich deels nog vormen. Cocu is een stille leider, uitblinker Van der Sar de organisator van de defensie. Van Nistelrooij en Kuijt zijn niet altijd even gelukkig in de aanval, maar ze zwepen elkaar op en zijn immer dreigend.

Ja, geeft Van Nistelrooij toe: Davids, Stam, Frank de Boer, Seedorf, de spelers die zijn gestopt - of niet zijn opgeroepen - waren of zijn gelouterd. Aan al hun prijzen kan de huidige spelersgroep niet tippen.

Maar wat dan nog? `Boulahrouz, Kromkamp, Mathijsen.' Met onverholen respect spreekt Van Nistelrooij hun namen uit.

Het tweede doelpunt is een vrucht van teamwerk. De onvermoeibare Kromkamp onderschept de bal op rechts. Zijn ren culmineert in een ragfijne combinatie in het strafschopgebied. Hakje Van Nistelrooij, aanname met rechts door Landzaat, wegdraaien en met links naar Babel tikken. Inschieten via de paal. Babel spreidt zijn armen en zegt met dat gebaar: kom. Iedereen komt en knuffelt.

Het Nederlands elftal voetbalt matig. Zelden is een mooie combinatie te zien en bijna alle gevaar ontstaat uit snelle tegenaanvallen. `We hebben lang moeten wachten op de verzilverende counter', aldus Van Basten over de 0-2. Dat zegt genoeg. De bedoelde aanvalsmachine is een counterploeg.

Het kon even niet anders. De Roemenen drongen de ploeg naar achteren. `Woensdag tegen Armenië spelen we echt niet op de counter', lacht Van Nistelrooij.

Wie praat nog over een probleem met verdedigers? Stam en Frank de Boer stopten. Hoe moest dat nou verder? Het centrum met Boulahrouz van HSV en Mathijsen van AZ is nog niet zwaar op de proef gesteld, want ook de Roemenen maakten voorin weinig klaar. Voor een deel is dat de verdienste van de defensie. De volgende stap is dat de centrumverdedigers vaker durven inschuiven om het soms onderbezette middenveld bij te staan.

Oranje speelt geconcentreerd, hard en toch sportief. Met enig mysterie is het spel van Van Bommel; dominant bij PSV, bleekjes bij het Nederlands elftal. Hij wordt gedwongen een groot deel van de wedstrijd achter de 36-jarige Munteanu aan te hollen, de vroegere adjudant van generaal Hagi.

Het doelpunt van Cocu na veertig seconden, een schitterende kopbal na een hoekschop van Robben, geeft de ploeg vertrouwen. `De vroege treffer had een voordeel en een nadeel', aldus Van Basten bijna in de geest van Cruijff, de leermeester die hij trouwens niet in alles volgt.

Want Van Basten en zijn assistenten gaan zeer georganiseerd te werk, terwijl Cruijff intuïtief handelde. Van Basten volgde in Zeist de trainersopleiding, Cruijff kreeg zijn diploma als beloning voor zijn hele oeuvre. Maar een bepaalde vorm van onaantastbaarheid hebben ze allebei.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden