Te groot voor Nederland

Morgen wacht PSV in de Kuip een mentale test tegen Feyenoord. Maar bij de nieuwe voorzitter Rob Westerhof en coach Guus Hiddink is de blik vooral gericht op Europa....

Door Robèrt Misset

Eindelijk heeft PSV eens de tweede ronde van de Champions League bereikt en prompt weet de ploeg niet met die weelde om te gaan. Twee dagen na de pijnlijke 4-1 nederlaag tegen Panathinaikos laat PSV-coach Guus Hiddink het 'zachtjes knetteren' op trainingscentrum de Herdgang, waar de spelers nog eens fijntjes worden geconfronteerd met videobeelden van hun nonchalante optreden in Athene.

De spelersvrouwen op excursie naar de Acropolis; het leek verdacht veel op een uitje van een provincieclub en van dat imago wil PSV juist worden verlost. In het mondaine hotel op het Syntagma-plein in Athene constateert de nieuwe PSV-voorzitter Rob Westerhof een scherp contrast met de internationale status van zijn club. Daarom vraagt de oud-directeur van Philips Oost-Azië en Philips Amerika binnenkort 'enkele topmarketeers om advies hoe we ons imago kunnen veranderen'.

Zijn overtuiging: 'Het is wel degelijk mogelijk om in een stad als Eindhoven met 200 duizend inwoners en een achterland van 300 duizend mensen een club met internationale allure te creëren. We worden nu eenmaal in één adem genoemd met Philips. Tijdens een werkbezoek aan China merkte ik opnieuw dat PSV een internationale uitstraling heeft. Alleen in delen van Nederland worden we als een provincieclub gezien.'

Tijdens zijn verblijf in de Verenigde Staten verdiepte Westerhof zich in de structuur van honkbalclub New York Yankees. 'Ik wilde weten hoe de Yankees hun geldstromen genereerden. Die club heeft ook buiten New York miljoenen supporters, maar roept in Amerika ook veel weerstand op. Zo heeft het voor PSV geen zin zich in de Randstad te profileren, maar in de rest van het land des te meer.'

Een hoge prioriteit heeft het niet. Koesterde zijn voorganger Harry van Raaij het beeld van de pater familias met zijn karakteristieke, Brabantse tongval; de Rotterdammer Westerhof is vooral een man van de wereld. Van Raaij bepleitte een dominante rol voor PSV in Europa, de 61-jarige Westerhof gaat nog een stap verder. Leuk hoor, die warmte van een familieclub op de Herdgang. Maar Westerhof wil vooral 'de rol van PSV in de wereld definiëren'.

PSV profiteert nu al van het internationale netwerk van Westerhof, die na zijn pensionering bij Philips nog enkele commissariaten bekleedt. 'Als ik straks deNederlands-Amerikaanse Kamer van Koophandel toespreek, zal ik het niet nalaten om de naam van PSV te laten vallen.'

Bijna 25 jaar lang verkende Westerhof namens Philips de Aziatische markt. 'De Chinese markt is voor Philips van groot belang, we waren vroeger zelfs sponsor van de nationale ploeg. Helaas is China uitgeschakeld voor het WK in 2006. Die mentale dreun zal zich nog een tijd laten voelen. De aandacht voor het voetbal zal er door verslappen, want zo zit de Chinese markt ook weer in elkaar. Toch geloof ik dat voetbal op internet toekomst heeft in China. Maar de Chinese voetballiefhebber zal eerder geïnteresseerd zijn in PSV - Arsenal dan in PSV - RBC.'

Dat geluid van Van Raaij zal onder het regime van Westerhof nog krachtiger klinken: Nederland is te klein voor PSV. 'Met ons budget van ongeveer van 55 miljoen euro zitten we aan het plafond, deelname aan een Europese competitie is voor ons van levensbelang. Tijdens de laatste bijeenkomst van de G-14 hebben we gefilosofeerd over de strategie van de Europese topclubs.

'Het zal anders gaan dan Van Raaij veronderstelde. Een Euro League voor de kleinere landen is niet haalbaar. Ik vermoed dat de huidige Champions League de basis zal vormen voor een Europese competitie, met voorrondes in regionale poules. De UEFA zal het initiatief niet uit handen willen geven, maar ik voorzie binnen vijf jaar een Europese competitie.'

Juist daarom verzet PSV zich fel tegen de nieuwe competitie-opzet in Nederland met invoering van play-offs. Westerhof: 'Het druist niet alleen in tegen de commerciële belangen van PSV, play-offs zijn voor het gehele Nederlandse voetbal een slechte zaak. De nieuwe opzet leidt niet tot een grotere weerbaarheid, maar juist tot overbelasting van de spelers. De oplossing is eerder een kleinere Nederlandse competitie met zestien ploegen in de eredivisie.

'Het systeem van play-offs is slecht voorbereid en met slechte argumenten omkleed. De burgemeesters hebben niet alleen bezwaren tegen een hogere politie-inzet bij al die risico-wedstrijden. Garandeer jij maar eens de veiligheid in en rond de Kuip als Feyenoord door een foutje van de scheidsrechter zijn tweede plaats aan Ajax verliest.

'De KNVB had eerst een proef moeten nemen met play-offs voor de vijfde tot en met de achtste plaats, met als inzet een plaats in de UEFA Cup. Natuurlijk gaat het allemaal om geld, net als bij de verdeling van de tv-rechten. Ik heb er een dubbel gevoel bij. Ik ben voor een aparte voetbalzender, maar dan wel één met de kwaliteit van de NOS.'

De inkomsten uit de tv-rechten zijn echter aan een limiet gebonden, zegt Westerhof. Het grote geld ligt buiten Nederland. Met de kwalificatie voor de volgende ronde van de Champions League heeft PSV al vier miljoen euro verdiend. 'Het gaat pas op Las Vegas lijken als we nog een rondje verder komen.'

Het vizier gericht op verre horizonten; zo kan PSV zich van Ajax en Feyenoord onderscheiden, meent Westerhof. 'Ajax drijft nog altijd op zijn jeugdopleiding, Feyenoord koestert het imago van de volksclub. Ons imago moet zijn dat we overal ter wereld de beste spelers kunnen halen. Daar hoort een internationaal gelouterde trainer bij als Guus Hiddink, die een multicultureel gezelschap kan managen.'

Het huidige elftal met spelers uit Nederland, Brazilië, Peru, Amerika, Zwitserland, Denemarken en Zuid-Korea weerspiegelt volgens Westerhof dan ook het principe van 'global thinking', een ploeg met een wereldwijde uitstraling. Maar dan wel sinds kort, beaamt coach Hiddink, terwijl hij vanaf de elfde verdieping in het Hilton-hotel een prachtig uitzicht heeft over Athene.

'Een deken van frustratie' lag volgens Hiddink de afgelopen jaren over het elftal, misschien het beste verbeeld door de woedeuitbarsting van spits Kezman na de uitschakeling door Newcastle United in de UEFA Cup. Maar ook door het cynisme van de na tien jaar vertrokken doelman Waterreus, die na de nederlaag in het eerste duel in de Champions League tegen AS Monaco constateerde dat 'het seizoen alweer voorbij was'.

Hiddink: 'Ze waren vergroeid geraakt met de situatie van de laatste jaren. Kezman en Waterreus zijn pure profs, maar ze raakten gefrustreerd door het uitblijven van Europese successen. Bij PSV heerste een zekere mate van defaitisme, een gevoel dat het nooit iets zou worden in de Champions League. Die frustratie moest worden doorbroken en dat kon alleen door de selectie verfrissende impulsen te geven.'

Hiddink zocht daarom 'atletische en mentaal sterke' voetballers, die niet belast waren door het verleden van PSV. 'Ik had vroeger wel eens een flauw gevoel na een nederlaag, omdat de spelers, zoals ze in Spanje zeggen, hun huid niet op het veld hadden achtergelaten.'

Routinier Phillip Cocu werd in Eindhoven 'het zenuwcentrum voor inkomende en uitgaande gesprekken', zoals Hiddink het formuleert. De speler, die zowel de eigen aanvalspatronen ontwerpt als die van de tegenpartij ontrafelt. 'Vooral dankzij Phillip heeft dit elftal zich zo snel ontwikkeld. Ook buiten het veld bewaakt hij de normen en waarden binnen de selectie. De spelers hebben bij ons wisseldiensten, dan zijn ze een week lang verantwoordelijk voor het materiaal.

'Bij Cocu wilde ik wel eens een oogje dichtknijpen. Dan zei ik: laat dat jonge jochie met de ballen sjouwen. Maar Phillip piekerde daar niet over, niemand staat bij ons boven het team. Toen ik gisteren een minuut te laat in de eetzaal was, riep ik nog dat mijn horloge bepalend was. Maar Cocu corrigeerde me onmiddellijk. Zo houdt hij iedereen scherp.'

Maar om de traditionele band tussen PSV en Brazilië te onderstrepen, mocht Hiddink ook winkelen in Zuid-Amerika. 'Daar kunnen we jonge spelers halen met een marktwaarde van rond de twee miljoen dollar, waardoor we minder afhankelijk zijn van externe financiers', zegt voorzitter Westerhof. 'Op hen willen we slechts incidenteel een beroep doen als we een topper willen binnenhalen. We zijn nu ook bezig fondsen op te zetten, waarbij mensen met kleinere bedragen kunnen participeren.'

Het kan Hiddink niet snel genoeg gaan. Nu zijn ploeg in februari mag aanschuiven bij de Europese elite wil hij boter bij de vis. 'Iedereen moet willen meegroeien bij PSV. Als technisch-directeur heb ik ook te maken met de verliezen uit het verleden. Toch hoop ik dat PSV nu de basis kan leggen om in de toekomst sneller topspelers te halen. Het elftal is nooit af. Ik moet niet alleen anticiperen op het naderende vertrek van Van Bommel, maar straks ook op mogelijke transfers van Alex en Gomes.'

Voor Nederlandse talenten wordt de weg naar Eindhoven steeds smaller, erkent de directie. Westerhof: 'Onze jeugdopleiding heeft te weinig rendement opgeleverd. PSV worstelt ook met het dilemma dat jonge spelers door de Europese ambities niet eenvoudig kunnen worden ingepast.'

De 19-jarige Farfán redt het wel bij PSV. Hiddink: 'Farfán heeft een Zuid-Amerikaanse overlevingsdrang, waar een Nederlandse voetballer op zijn leeftijd niet aan kan tippen. Jefferson beseft dat hij met zijn sport zijn gehele familie kan onderhouden. Bovendien heeft hij met Peru al om de Copa Libertadores gespeeld. Dat is even anders dan degradatie-voetbal met FC Zwolle, zoals Takak meemaakte. Dan trek je niet zo maar het shirt van PSV aan.'

Morgen heeft PSV de blik weer op Nederland gericht, voor een mentale test in de Kuip tegen Feyenoord. 'De progressie van dit elftal overtreft ook mijn verwachtingen', zegt Hiddink. 'Ik denk niet dat we in Athene een ketser hebben opgelopen. Ik dacht aanvankelijk dat ik tijdens de winterstop nieuwe versterkingen nodig had, maar die kunnen even wachten. We liggen een half jaar voor op ons schema.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden