interviewMarit Bouwmeester en Paul Hameeteman

Talent is mooi, maar van hard trainen word je pas echt een goede zeiler

Twee zeilers, twee Europees kampioenen in de Laser Radiaal. Marit Bouwmeester is er ervaren rot: 32 en al jaren aan de top. Paul Hameeteman (17) komt net kijken. Hij gaat deel uitmaken van haar team en hoopt veel haar van te leren. Bouwmeester verwelkomt zijn agressiviteit.   

Marit Bouwmeester en Paul Hameeteman pakken in Scheveningen de materialen in voor een trainingskamp in Portugal.Beeld Klaas Jan van der Weij

Wat haar niet zo was bevallen aan de Europese titel in de Laser Radiaal in Polen? Nou, dat tegenwoordig je geboortejaar achter de uitslag staat: 1988. Marit Bouwmeester, 32, uit haar ongenoegen tegen Paul Hameeteman, op een herfstige ochtend in de haven van Scheveningen: ‘Ik weet niet waar dat voor nodig is?’

Dan wil de kampioene wel eens weten hoe oud die jonge Europees kampioen in dezelfde Laser Radial wel niet is. ‘17’, zegt Hameeteman die door zijn Zeeuwse moeder naar de afspraak in Zuid-Holland is gereden. Net de 16 voorbij trouwens. Marit: ‘Pjoe. Vijftien jaar leeftijdsverschil. Mijn halve leeftijd bijna.’ Ze zal het later schertsend hebben over die ouwe geit en dat jonge bokje. Zij, de routinier, gaat zich buigen over hem, de aankomende topzeiler. Paul: ‘Ik zit nog niet in het team van Marit, maar ik hoop wel mee te doen.’

Marit: ‘We gaan gedeeltelijk al samen trainen. Paul is echt een toevoeging. Ik had al drie jonge zeilsters in mijn Team Turbo, Maxime Jonker, Daphne van der Vaart en Mirthe Akkerman. Voor de Spelen van Tokio wil ik een goed team om me heen. Ik had alles gecoverd met die meiden, veel wind, zachte wind. Paul was nog niet op de radar. Maar we zijn z’n progressie blijven checken. Nu denken we: hij brengt veel. Iedereen is aardig voor elkaar in ons team. Paul brengt nu een andere dimensie, wat agressiviteit. Tof hem erin te betrekken.’

Was er trouwens een toelatingsexamen? Marit: ‘Ja, Europees kampioen worden.’ Paul: ‘Nu mag ik dus meedoen.’ Hij won dit najaar regatta’s van Kiel, Medemblik en Gdansk en zal deze maand al deel uitmaken van een trainingskamp in Vilamoura, Portugal.

Marit Bouwmeester tijdens het EK in de Laser Radiaal in PolenBeeld EPA

Lichte jaloezie

Marit Bouwmeester, de olympisch kampioen Laser Radiaal van 2016 en de wereldkampioen in die klasse, kan op haar gevorderde leeftijd met vermaak, maar ook met lichte jaloezie kijken naar zo’n jong talent dat nog alles voor zich heeft. Die fysiek nog heel diep kan gaan.

Zijzelf moet oppassen met haar lichaam dat al vijftien jaar topsport te verwerken heeft gekregen. ‘De Kieler Woche was zwaar. Vier dagen, zes, zeven uur op het water. Heel koud, die belasting had ik lang niet gehad. Ik was met een krachttraining door mijn rug gegaan. Ik wist dat ik het NK in Medemblik, een gemengde wedstrijd met Paul als winnaar, niet kon combineren met dat EK in Polen dat erna kwam. Dan maak je je afwegingen.

‘Als je jong bent, vind je dat je lichaam naar jou moet luisteren. Wij deden gekke dingen, hoor. Morgen een triatlon, zei de fysieke trainer dan. Of een halve marathon. Comfortabel worden met het oncomfortabele. Als je ouder wordt, merk je dat je verstandiger moet trainen. Ik zie nog overal de uitdaging in, maar rennen gaat niet meer. De knieën worden zo belast op het water, door het overhangen vanuit de boot. Door al die jaren mis je het kraakbeen in de gewrichten.

‘Mijn voeten zijn vergroeid door het zeilen. Ze zijn altijd gestrekt en je kunt ze niet goed flexen. Want dat is bot op bot. Je plaatst ze onder de hangband, om zo ver mogelijk naar buiten te kunnen hangen. Je wilt de beste zeilster van de wereld worden en dan doe je daar alles voor. Maar op de mountainbike zit ik niet meer, te belastend voor de polsen. Niks rennen, geen triatlons. Je wordt wijzer met de jaren.’

Paul Hameeteman luistert ademloos naar de ervaringen van de gelouterde collega, zijn kopvrouw. Hij is zelf ook van het pushen. ‘Waar kan ik meer doen dan de rest? Dat is waar je beter van wordt. Als de rest nou deze sessie niet doet en ik wel, dan pak ik winst.’

Hij is nog in zijn jeugdjaren, Bouwmeester is daar ver voorbij. Ze hebben herinneringen. Hij voer het WK Optimist (de beginnersklasse, red.) in Thailand. Zij had dat jeugd-WK willen varen in Zuid-Korea. Marit: ‘Ik was 16. Door de Oostenrijkse puntentelling verloor ik mijn plaats aan mijn zus Anneke. Ik was goed pissed off. Ik was zo boos en zo verdrietig dat mijn zus zei: ga jij maar. Nou niet dus. Ik zat echt niet aan tafel hoor, ik lag te janken op mijn bed.’

Paul Hameeteman in actie op het water voor Medemblik tijdens de open NK.Beeld ANP/Ronald Hoogendoorn

Niet alles relativeren

Paul: ‘Mijn WK in Thailand ging niet heel goed. Ik was 14. Toen zei ik nog bij de boei: ga jij maar voor. Ik was wat schuw en verlegen. Daar heb ik aan gewerkt. Met behulp van coaches heb ik dat eruit gekregen. Het resultaat was niet geweldig. Ik ben niet in die teleurstelling blijven hangen. Vier dagen later ben ik overgestapt naar de Laser 4.7.’

Marit: ‘Relativeren, daar was mijn broer Roelof goed in. Maar dat is een eigenschap die je als sporter juist niet wilt hebben. Zeilen is de wereld en als je verliest, vergaat dei wereld en moet je problemen gaan oplossen. Als je dat verliezen niet erg genoeg vindt, ga je niet hard genoeg pushen. Mijn broer relativeerde. Hij baalde wel, maar niet in dezelfde mate als ik. Ik was van: we gaan de volgende dag op Scheveningen trainen en we komen niet van het water af tot het probleem is opgelost.’

Paul: ‘Ik ben iets beter geworden in relativeren, in accepteren. Zeilen gaat vaak om meerdere races per dag. Als het fout gaat in race één en je bent boos, dan mag dat niet je tweede race beïnvloeden.’

Marit: ‘Zeilen is een moeilijke sport, door al die factoren als wind, weer en stroming. Die wil je allemaal beheersen. Je moet overal mee kunnen dealen. Sommige zeilers laten de kop hangen, dat is een mentaal ding. De kunst is: als je een fout maakt, accepteren en door. Niet fout op fout stapelen. Dat je gefrustreerd raakt.’

Paul Hameeteman, zoon van Zierikzee, ervaart nu het leerproces dat Marit Bouwmeester, meisje van Wartena, doormaakte. ‘Het was 2008, ik had de Spelen van Beijing gemist en ik wilde olympisch kampioen worden. Mark Littlejohn werd mijn trainer. Hij was de coach geweest van Shirley Robertson die in 2000 in Sydney de favoriet Margriet Mathijsse versloeg. Daarom vroeg ik juist aan hem hoe ik goud kon veroveren. 

‘Littlejohn stopt mij in een huis met Anna Tunnacliffe, de olympisch kampioen van 2008. Hij betaalde haar om met mij te trainen. Zonder dat te zeggen. In de winter van 2008-2009 was ik met haar in Perth. Twee jaar later werd ik daar wereldkampioen. Als ik wakker werd, had Anna de eerste training al achter de rug. Zij kwam met dozen eieren aanzetten. Ik dacht: wie eet hier al die eieren? Maar Littlejohn gaf me de opdracht overal op te letten. Ik schreef constant dingen op.

‘Ik zag wat Anna deed en dacht: dit is wat je doet als kampioen. Je vult je rugzak. Dat is wat Paul nu doet. Alles waarvan je denkt, dit maakt mij sterker, kopieer je. Alles waarvan je denkt, nou hier geloof ik niet zo in, laat je dat links liggen.’

Zij schreef alles op, in ‘de bijbel’. Dat dikke volgekalkte logboek liet ze op een ongelukkige dag liggen in de stoelzak van een vliegtuig. ‘Nu zet ik het op een harde schijf.’

Paul: ‘Ik doe het digitaal in dropbox. Daar staat mijn bijbeltje in de maak.’ Marit: ‘Dat is toch echt het leeftijdsverschil, haha.’ Paul: ‘Ik schrijf niet direct de bijzonderheden van een regatta-baan op, maar meer de gedachten van de dag. Wat ging goed, wat moet ik beter doen? Iedere dag dat je zo te werk gaat, helpt je in het beter worden.’

Leergierig

Het is een wat lachwekkende constatering, maar Marit Bouwmeester vond zichzelf niet het uitgesproken talent in haar jeugd. Er was een Kroatische die haar altijd versloeg. Nou vooruit, zij achtte zichzelf wel iemand met aanleg. Marit, met overtuiging in de stem: ‘Ik geloof niet in talent. Ik geloof in keihard werken. Dat is de basis.’

Paul: ‘Toen ik in de Optimist voer, stuurde mijn vader Marnix mij een plaatje met een tekst. Hard work beats talent, if talent does not work hard. Dat is wat Marit hier ook zegt.’

Marit: ‘Ik herken veel van Paul in mezelf. Hij is intrinsiek gemotiveerd. Naar de gym gaan, niet omdat het moest, maar uit zichzelf.’

Het college in de boardroom van het Watersportverbond Centrum in Scheveningen gaat onverdroten door. Marit: ‘Focus je op het proces, doe gewoon je best, leer en wordt beter. Ik gun het Paul echt om supersuccesvol te zijn, dat-ie de grootste zeiler van Nederland wordt, maar het is oneerlijk naar hem toe te zeggen: je hebt het goed gedaan als je wint en niet goed als je verliest. Hij gaat ook heel veel tegenslagen krijgen. Het is gemeen van hem te verwachten dat hij alleen maar zal winnen. Hij mag fouten maken en daarvan gaat hij groeien.’

Er is een geen korte weg, ‘geen shortcut’ naar succes had de Britse coach Mark Littlejohn Bouwmeester al voorgehouden. Aan zijn hand werd zij in 2012 net geen olympisch kampioen Laser. De Chinese Xu was haar te snel af. Littlejohn had haar een eind op streek geholpen. Liet haar zeilen met 4 kilo ballast extra in de boot, omdat zij zonder ballast te gemakkelijk won door haar enorme bootsnelheid. Daarmee moest zijn strategische en tactische kunde ontwikkelen.

Voor Rio 2016 deed zij een andere campagne. Weken, maanden bracht ze door in Urca, in het Braziliaanse zeilhuis van de Nederlandse ploeg. Marit: ‘Toen ben ik een onafhankelijk atleet geworden, in samenwerking met coach Jaap Zielhuis en Roelof, mijn broer. Zij stelden vragen. Over hoe ik mijn seizoen wilde opbouwen. Ik had meer greep op mijn campagne. Je bouwt voort op je eigen filosofie. Nu geloof ik in het trainen met een grotere groep. En het is fantastisch dat Paul erbij komt, want ik wilde vroeger altijd al met mannen varen. Omdat zij robots kunnen zijn. Ik geloof ook nog steeds in het verbergen van emotie, van het stoïcijns uitvoeren.’

Paul Hameeteman knikt dankbaar. Hij is een bewonderaar Bouwmeester die zichzelf graag nog dominanter had willen zien in de grote klassementen. Paul: ‘Marit is de beste zeilster van Nederland. Zij heeft gewoon het meeste gepresteerd. Voor mij is zij echt een voorbeeld.’

Marit: ‘Ik heb niet alle wijsheid in pacht. Maar als ik de gedrevenheid van Paul zie, wat hij ervoor doet, ook fysiek, dan is dat voor mij ook een wake-upcall. Zo zijn er meer. Wil ik ze voor blijven, kan ik niet gemakkelijk gaan doen. Zelf heb ik bij een groot succes altijd de gedachte gehad: ergens op de wereld vaart er nu iemand, die ook keihard traint en mij wil verslaan. Mooi zo’n zege, maar heb niet de illusie dat je elke keer dat je aan de start staat, wint. Elke keer ben je kwetsbaar.’

Marit Bouwmeester

1988 geboren te Wartena, Friesland

2001 lid van de nationale selectie

2008 gemiste olympische kwalificatie, nieuwe coach Mark Littlejohn

2011 wereldkampioen Laser Radial te Perth

2012 olympisch zilver in Weymouth

2013 nieuwe coach Jaap Zielhuis

2014 wereldkampioen Laser in Santander

2016 olympisch kampioen in Rio, nieuwe coach Roelof Bouwmeester

2017 Europees kampioen, wereldkampioen in Medemblik, Sailor of the Year Award

2018 Europees kampioen Barcelona

2019 Team Turbo opgericht

2020 wereldkampioen in Melbourne en Europees kampioen in Gdansk

Paul Hameeteman

2003 geboren te Zierikzee, Zeeland

2010 instapklasse Optimist

2016 EK Optimist 38ste (van 185 boten)

2017 WK Optimist Thailand 66ste

2018 Overstap naar Laser 4.7

2019 Lid Topzeilacademie 3de op NK Laser Radial

2020 winnaar Kieler Woche, Open Nederlands kampioen Medemblik,

2020 Europees kampioen senioren Laser Radial in Gdansk, lid Team Turbo.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden